Παλίρροιες
Παλίρροια ονομάζουμε την περιοδική και εναλλασσόμενη ανύψωση και πτώση της στάθμης των νερών των θαλασσών σε σχέση με την ξηρά. Η άνοδος ονομάζεται «πλημμυρίδα» και η πτώση «άμπωτη».
Το φαινόμενο οφείλεται στη βαρυτική δύναμη, κυρίως της Σελήνης, αλλά και του Ήλιου στη Γη. Σε κάθε 24ωρο συμβαίνουν εναλλάξ δύο φάσεις πλημμυρίδες και άμπωτης. Μικρότερη επίδραση έχει ο Ήλιος. Όταν όμως Γη, Ήλιος και Σελήνη ευθυγραμμίζονται, το φαινόμενο είναι εντονότερο και τότε έχουμε τις συζυγίες.
Η παλίρροια γίνεται αντιληπτή στον άνθρωπο, σε μία παράκτια περιοχή, καθώς εναλλάξ επικαλύπτεται μέρος της παράκτιας ζώνης.
Στις ελληνικές θάλασσες το εύρος της κάθετης διακύμανσης είναι λιγότερο από 30cm. Σε άλλες περιοχές της Γης το αντίστοιχο εύρος είναι αρκετά μέτρα. Στον κόλπο Φάντι (Fundy Bay), στον Ατλαντικό Ωκεανό, στον Καναδά, το παλιρροϊκό εύρος φτάνει τα 15m.
Σύνοδο έχουμε όταν η Σελήνη είναι ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο. Τότε η Σελήνη φαίνεται σκοτεινή από τη Γη (Νέα Σελήνη). Αντίθεση έχουμε όταν η Σελήνη είναι ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο. Τότε η Σελήνη φαίνεται πλήρως φωτισμένη (Πανσέληνος).
Όταν η Σελήνη, η Γη και ο Ήλιος σχηματίζουν ορθή γωνία (τετραγωνισμοί), τα υδάτινα εξογκώματα σχεδόν αλληλοεξουδετερώνονται και οι παλίρροιες είναι ηπιότερες.
Το φαινόμενο του Ευρίπου
Στον πορθμό του Ευρίπου τα νερά κινούνται προς μια κατεύθυνση, όπως το ρεύμα ενός ποταμού, αλλάζοντας όμως φορά κίνησης κατευθυνόμενα άλλοτε προς τον Νότιο και άλλοτε προς τον Βόρειο Ευβοϊκό κόλπο. Η συμπεριφορά του ρεύματος καθορίζεται από τη φάση στην οποία βρίσκεται η Σελήνη μέσα στον σεληνιακό μήνα.
Τις 11-12 ημέρες γύρω από τη νέα Σελήνη και τις 11-12 ημέρες γύρω από την πανσέληνο (συζυγίες) το ρεύμα αλλάζει φορά κίνησης κάθε περίπου 6 ώρες. Τότε ονομάζεται «κανονικό ρεύμα». Τις υπόλοιπες 6-7 ημέρες του σεληνιακού μήνα γύρω από το 1ο και το τελευταίο τέταρτο (τετραγωνισμοί) το ρεύμα γίνεται ακανόνιστο.
Την πλήρη ερμηνεία του φαινομένου έδωσε το 1929 ο καθηγητής του Παν/μίου Αθηνών Δ. Αιγινήτης. Σύμφωνα με την ερμηνεία που δόθηκε το κύμα της παλίρροιας που δημιουργείται στην ανατολική Μεσόγειο κινείται προς τα δυτικά. Ένα τμήμα φτάνει στο Νότιο Αιγαίο και στη συνέχεια στην Εύβοια. Τότε ένα μέρος του εισέρχεται από τον Νότο στον Νότιο Ευβοϊκό κόλπο και ένα άλλο μέρος από το βόρειο Ευβοϊκό κόλπο.
Το κύμα που εισέρχεται από τον Νότο φτάνει στον πορθμό του Ευρίπου 1,5 ώρα νωρίτερα από το κύμα που φτάνει από τον Βορρά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η στάθμη των νερών στον Βόρειο και Νότιο Ευβοϊκό να μεταβάλλεται περιοδικά ακολουθώντας τις φάσεις της Σελήνης.
Η παλίρροια εξελίσσεται ανεξάρτητα στον κάθε κόλπο και διαφορετικά, πιο ενισχυμένη στον Βόρειο Ευβοϊκό σε σχέση με τον Νότιο. Όταν η στάθμη των νερών στον Βόρειο Ευβοϊκό λιμένα γίνει υψηλότερη από αυτή στον Νότιο δημιουργείται ρεύμα από τον Βορρά προς τον Νότο. Όταν η στάθμη των νερών στο Βόρειο Ευβοϊκό λιμένα μετά από 6 ώρες γίνει χαμηλότερη από αυτή στον Νότιο, δημιουργείται ρεύμα από τον Νότο προς το Βορρά.
