Δάντης

info
Ο τίτλος του ποιήματος προέρχεται από τον 60ό στίχο της Ωδής ΙΙΙ της “Κόλασης” του Δάντη Αλιγκέρι. Διάβασε τα παρακάτω σχόλια.

Σε αγγλόγλωσσο αυτοσχόλιό του ο Καβάφης διευκρίνισε ως εξής την σκοπιά του ποιήματος (μεταφράζω): «Αρνήθηκε διότι σκέφθηκε ευσυνείδητα ή πως είναι ακατάλληλος για το έργο ή πως το έργο είναι ανάξιό του ή πως το έργο δεν έπρεπε να πραγματοποιηθεί ή κάποια παρόμοια λογικήν αιτία. Όμως, κάποιος άλλος ανέλαβε το έργο και επέτυχε ―πιθανότατα επειδή ήταν ο κατάλληλος για τούτο το ειδικό έργο, ή επειδή διέθετε ορισμένα ειδικά μέσα, τα οποία αλλοίωσαν ή διευκόλυναν ή βελτίωσαν το έργο είτε τα αποτελέσματά του. Η επιτυχία αυτού του κάποιου άλλου αντανακλά εις βάρος του Αρνηθέντος, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, αν και ο Αρνηθείς εγνώριζε πως το Όχι του ήταν σωστό, μολαταύτα τούτο το Όχι τον βαραίνει σε όλη την ζωή του― το κάνουν να τον βαραίνει, οι υποψίες και οι φλυαρίες και οι επιτιμήσεις και οι παρανοήσεις των πολλών.»

«CHE FECE… IL GRAN RIFIUTO» (Τίτλος): Στίχος του Ντάντε (Inferno, III, 60), που σημαίνει «εκείνος που έκανε…την μεγάλη άρνηση»· ο Καβάφης παράλειψε τις λέξεις per vilta που σημαίνουν «από δειλία», και έβαλε στην θέση τους αποσιωπητικά (Μ). «Το "per viltate" [η viltà] βγήκε, διότι ακριβώς το ποίημα πραγματεύεται ή υπονοεί την έλλειψιν του viltate» (Καβάφης).

Καβάφης, Κ.Π. (31991). Τα ποιήματα (1897-1918). Νέα έκδοση του Γ. Π. Σαββίδη. Αθήνα: Ίκαρος, σ. 172.