Ευθανασία
Γιάννης Ελαφρός & Γιάννης Σουλιώτης, Αντέχει η Ευρώπη την ευθανασία;
[…]
Το κόστος νοσηλείας…
Κι αν η γαλλική κοινή γνώμη εκφράζεται υπό το βάρος της τραγικής και συγκινητικής υπόθεσης Ιπέρ, τι είναι αυτό που κάνει τους Ολλανδούς να υποστηρίξουν τόσο θερμά τους «ελεγχόμενους θανάτους»; Σύμφωνα με μία άποψη, αυτό συνέβη διότι οι γιατροί πρώτοι απ’ όλους εξοικειώθηκαν και τελικά συμφώνησαν με την εν λόγω πρακτική. «H Ολλανδία ήταν πρωτοπόρος, διότι από την αρχή είχε τη σύμφωνη γνώμη του ιατρικού της κατεστημένου», υποστηρίζει ο Ντέρεκ Χάμφρεϊ, ιδρυτής μεγάλης αμερικανικής οργάνωσης υπέρ της ευθανασίας. H συζήτηση, μάλιστα, εντάθηκε από τη στιγμή που οι γιατροί άρχισαν να σκέφτονται ως μάνατζερ του συστήματος Υγείας, ξεχνώντας ότι το θέμα αφορά ανθρώπινες ζωές και όχι άψυχα προϊόντα. Οταν πείστηκαν ότι η αντοχή του συστήματος Δημόσιας Υγείας προϋποθέτει τη άνευ όρων διατήρηση των λειτουργικών εξόδων σε χαμηλά επίπεδα. Ενδεικτικό της απαράδεκτης αυτής αντίληψης είναι το ότι σε πολλά νοσοκομεία της Ολλανδίας τοιχοκολλήθηκαν αφίσες, οι οποίες αναφέρονταν στο πόσο επιβαρύνονται οι φορολογούμενοι από τη νοσηλεία των ηλικιωμένων! Ερευνες προβλέπουν ότι το 2040 το 20,5% του πληθυσμού θα αποτελείται από ηλικιωμένους (έναντι 12,7% το 2000) και σύμφωνα με μια άποψη, η διακριτική «ιατρική δολοφονία» δεν αποκλείεται να αποτελέσει μια προσφιλή πρακτική για τη συγκράτηση του κόστους.
Ο όρκος του Ιπποκράτη
Κι όμως, ο θεμέλιος λίθος της ιατρικής φιλοσοφίας, ο όρκος του Ιπποκράτη, είναι κατηγορηματικός όταν αναφέρει: «Να μη δώσω ποτέ σε κανέναν, έστω κι αν μου το ζητήσει, θανατηφόρο φάρμακο ούτε να δώσω ποτέ τέτοια συμβουλή». Φαίνεται όμως ότι τα νέα ήθη που κυριαρχούν στο χώρο έχουν ως αποτέλεσμα πολλοί γιατροί -εκτός των άλλων- να αντιμετωπίζουν την ευθανασία ως ένα «ανοιχτό» ζήτημα της εποχής. Επισήμως, πάντως, ο Παγκόσμιος Ιατρικός Σύλλογος θεωρεί ότι οποιαδήποτε μορφή ευθανασίας αντίκειται στην ιατρική ηθική και έχει καταδικάσει την ολλανδική και τη βελγική πρωτοβουλία, ενώ καλεί τους γιατρούς που εργάζονται σε χώρες που επιτρέπουν την ευθανασία να μην εφαρμόζουν την εν λόγω πρακτική. Πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη M. Βρετανία αποκάλυψε ότι το 74% των γιατρών δεν θα δέχονταν να κάνουν ευθανασία, ακόμα κι αν αυτή ήταν νόμιμη, ενώ το 56% απάντησε ότι είναι αδύνατο να τεθούν σαφή όρια ασφαλείας σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της ευθανασίας.
Η ομάδα Dignitas
H περίπτωση της ομάδας Dignitas είναι μία από τις πολλές που επιβεβαιώνουν τους φόβους των γιατρών αλλά και όσων πιστεύουν ότι η εξοικείωση με την πρακτική της ευθανασίας θα υποβαθμίσει την αξία της ανθρώπινης ζωής και θα οδηγήσει σε ακραίες καταστάσεις. H Dignitas έχει έδρα την Ελβετία (όπου, παρά το ότι δεν έχει τροποποιηθεί η νομοθεσία, δεν ποινικοποιείται η ευθανασία) και βοηθάει ασθενείς να έχουν έναν «αξιοπρεπή» θάνατο. Μέχρι σήμερα κρύβεται πίσω από περισσότερους από 100 θανάτους. Σύμφωνα λοιπόν με έρευνα που πραγματοποίησε πριν από 10 μήνες το BBC, η Dignitas προμήθευε τους ασθενείς με «χάπια αυτοκτονίας» ακόμα και μετά μία και μόνο συνάντηση με τον «θεράποντα» ιατρό! Σύμφωνα με τον Αντρέας Μπρούνερ, εισαγγελέα της Ζυρίχης «ορισμένα άτομα έχουν ελλιπή ιατρικά στοιχεία που να δικαιολογούν την ευθανασία, ενώ κάποιοι άλλοι δεν είναι είναι σε θέση να πάρουν μια τόσο σοβαρή απόφαση. Παρ’ όλα αυτά τη μία μέρα έρχονται και την επομένη πεθαίνουν, δίχως να γνωρίζουμε αν είναι αποτέλεσμα ώριμης σκέψης». Προ λίγων μηνών εκπρόσωπος του Πανεπιστημιακού Ιατρικού Κέντρου του Αμστερνταμ ετάσσετο υπέρ της καταναγκαστικής θανάτωσης ανάπηρων βρεφών, πριν διαπιστωθεί αν αυτά έχουν περιθώρια βελτίωσης: «Τα περισσότερα νοσοκομεία προσπαθούν να σώσουν τα ανάπηρα παιδιά, εμείς αντιμετωπίζουμε το θέμα πιο σφαιρικά», δήλωνε χαρακτηριστικά.
Γίνεται σαφές ότι η ισορροπία ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, την «ελεγχόμενη θανάτωση» και τη δολοφονία είναι λεπτή και εύθραυστη. Ιδιαίτερα σήμερα, που οι αξίες και τα ήθη αναπροσαρμόζονται διαρκώς, υπό την ασφυκτική πίεση των οικονομικών συμφερόντων. H εξοικείωση του ανθρώπου με την ιδέα της ευθανασίας και η συνακόλουθη προσαρμογή του συστήματος υγείας στα νέα δεδομένα μοιάζει μάλλον με απειλή.
Από την Εφημερίδα Καθημερινή (05-10-2003)