[…] Σε λιγότερο από έναν χρόνο από την πρώτη δημοσίευση ο Καζαντζάκης έχει αναθεωρήσει ως προς τη φιλοσοφική κατεύθυνση και δευτερευόντως ως προς την υφολογική σύσταση
του κειμένου, αλλά όχι ως προς τη ρυθμολογική του οικοδόμηση. Στην οριστική μορφή (1945 και εξής) «οι κρητικοί ιδιωματισμοί περιορίζονται αισθητά», ενώ έχει επαρκώς
στοιχειοθετηθεί η τάση του συγγραφέα για απόδοση πολλών λέξεων «με τον τύπο που είναι πιο κοντά στην κοινή νεοελληνική γλώσσα». Διατηρεί και στις δύο μορφές τον βιβλικής
προέλευσης και οραματικής απόχρωσης στίχο- εδάφιο και τον λυρικά φορτισμένο τόνο («λυρική απόπειρα» θεωρεί την Ασκητική ο συγγραφέας της), ώστε να έχει προταθεί πειστικά
«η μετουσίωσή της από φιλοσοφικό δοκίμιο σε ποιητικό έργο». […]
Το γενικό φιλοσοφικό σχήμα του συνεχούς ανηφορικού δρόμου, του ηρωϊκού αγώνα χωρίς μεταφυσική ή οποιαδήποτε άλλου είδους ανταμοιβή ως υπαρξιακής δικαίωσης, φωτισμένης από το
βίωμα της εσωτερικής ελευθερίας που ταυτιζόταν με εκδίωξη κάθε φόβου και κάθε ελπίδας, εμπεριέχεται και στις δύο μορφές του έργου, αλλά αποκορυφώνεται στην οριστική μορφή ως
προέκταση του ισχυρού ατομικού «εγώ» στο ποθούμενο πανανθρώπινο «όλοι». Ενδεικτική είναι η εσωτερική κεφαλαιοποιήση του τμήματος της Ασκητικής το οποίο τιτλοφορείται «Η Πορεία»:
«Σκαλοπάτι: Εγώ», «Η Ράτσα», «Η Ανθρωπότητα», «Η Γης». […]
