Αφού διαβάσετε το κείμενο του Γ. Κοντού:
1. Να αντιγράψετε, στο πρώτο από τα πλαίσια, τρεις από τις περιγραφές που δίνονται στο κείμενο.
2. Να επιλέξετε ένα από τα πρόσωπα που ζωγράφισε ο Μπότσογλου. Στη συνέχεια, να φανταστείτε και να γράψετε, στο δεύτερο πλαίσιο, την ιστορία του προσώπου αυτού.
(Στην ιστορία που θα γράψετε, να λάβετε υπόψη σας όσα αναφέρει για το συγκεκριμένο έργο ο Γ. Κοντός).

Γιάννης Κοντός
Τα πορτραίτα του ζωγράφου Χρόνη Μπότσογλου

Το παρακάτω κείμενο του Γιάννη Κοντού, που συμπεριλαμβάνεται στον πρώτο τόμο της συλλογής πεζών κειμένων του συγγραφέα με τίτλο Τα Ευγενή μέταλλα, αναφέρεται στις εντυπώσεις του από την έκθεση του σπουδαίου μας ζωγράφου Χρόνη Μπότσογλου (1941-2022).

Αυτά τα πρόσωπα τα ζωγραφισμένα σε ξύλο, με λάδι, αυτά τα φαγιούμ των επαγγελμάτων, μου προξένησαν μεγάλη έλξη όταν τα πρωτοείδα. Έχουν φυσικά τα χαρακτηριστικά του Χρόνη Μπότσογλου, εξπρεσιονισμό, μεταφυσική. Με βάση τον άνθρωπο και σε επέκταση το σώμα και τις πιθανότητες έρωτος, κόπωσης και έντονης αναπολήσεως των γεγονότων της ζωής και της περιπέτειάς της. Έτσι, αλλού βλέπουμε γονατισμένους άντρες να περιμένουν, ή όρθιους, με το μπλε πίσω τους, να μας κοιτούν. Όμως εγώ θα μείνω στα πορτραίτα και στον κόσμο των προσώπων. Ο μάντης αρχίζει τον χορό. Σκαμμένα χαρακτηριστικά, κοκαλιάρης, τυφλός σε μαύρο φόντο, λέει τα ανατριχιαστικά του μελλούμενα με μεγάλη ηρεμία. Ο αρχιτέκτονας με σοβαρότητα κοιτά σε κίτρινο φόντο, με ώμους συμμετρικούς, με λίγα μαλλιά και λόγια. Ο φιλόσοφος, γκρίζο πίσω, τα χαρακτηριστικά του ασαφή και οι ιδέες του ψάρι στο νερό. Ο ξυλουργός, ζωγραφισμένος πάνω στο υλικό του, στέρεος, με καρφιά στο χέρι που δεν φαίνονται. Ο χαλκουργός, μέσα στη φωτιά, με δυνατές πινελιές και ανοιχτά μάτια φωτεινά. Ο δικαστής στα σκοτεινά, με κλειστά μάτια, το άσπρο σκέπτεται και το ίδιο χρώμα πάει να τον τυλίξει. Ο ιερέας σε μαύρο φόντο, στο λαρύγγι έχει λίγο κόκκινο, και πρόσωπο ενός που εδεήθη και τώρα μάλλον πέθανε. Ο οινουργός, γύρω οίνος, μάτια πασιχαρή, βλέπει χαμόγελα, το δέρμα του μυρίζει ξανθό κρασί. Ο ασβεστάς σκούρος, πίσω του σχεδόν λευκό, γερά μπράτσα, και το στήθος αντέχει στις γρήγορες αναπνοές. Ο καρβουνιάρης ασπρίζει σε μαύρο φόντο, μόνο το πρόσωπο ακολουθεί το κάρβουνο και κάτι κόκκινες πινελιές να φωτίζει τη νύχτα. Εννοείται ότι όλα είναι γυμνά, φαίνεται όμως μόνο ο μπούστος. Ανδρικά όλα επαγγέλματα (ασχέτως τι γίνεται στις μέρες μας), ανδρικές εξουσίες. Συνεχίζουμε. Ο συκοφάντης, πίσω βεραμάν, κι αυτός χωρίς δέρμα να λέει τα άσχημα λόγια του. Ο αρτοποιός με το κεφάλι να φεύγει λίγο προς τα αριστερά, από την προσπάθεια να κοιτάξει μέσα στον φούρνο, μέσα στη φωτιά και στη ζωή. Ο μισθοφόρος, μαύρο σε γκρίζο σώμα, σώμα σκληρό, πληρωμένο για μάχη εκ του συστάδην. Ο θερμαστής, μαύρο σε λευκό και καψαλισμένο το μούτρο, να κινεί τραίνα, πλοία, στην παλιά εποχή. Εδώ ο νεκροθάφτης, χωρίς τα σύνεργά του, αλλά με τα φυσικά του σύνεργα: παγωμένη όψη, και ένα κίτρινο που φτάνει στη ζωγραφική ως χωματίλα και υγρασία. Πιο εκεί ένας ζήτουλας, σταχτής και μόνος, πίσω μάλλον τοίχος, με απλωμένο το χέρι εκλιπαρεί για βοήθεια δίνοντας απλόχερα ευχές ή σιωπώντας. Απέναντι ο αγαπητικός, ωραίος, φωτεινός, με φιλιά στα χείλη, μαύρο μαλλί και υποσχέσεις κόκκινες στα κορίτσια. Από δω ο νοσοκόμος, με φως παγωμένο, του νοσοκομείου, μάλλον αδιάφορος, με πράσινο πλαίσιο που μπορεί να είναι η ελπίδα. Από κει ο φωτογράφος, γύψινος στο μαύρο, γιατί παίζει με το φως και όλο καίγεται, αλλά βλέπει θαύματα και στιγμές. Έτσι αυτή η περιπέτεια του ανθρώπου δεν έχει τέλος, αλλά μόνον αρχή, ζωγραφική, ευρήματα προσώπων και διαθέσεων.

Αθήνα, Απρίλιος 1994



Πηγή: Γιάννης Κοντός, Τα ευγενή μέταλλα, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1994


* φαγιούμ: πορτρέτα για ταφική χρήση, που η τεχνική τους ξεκίνησε στην Αίγυπτο.
* εξπρεσιονισμός: καλλιτεχνικό κίνημα που δίνει έμφαση στην έκφραση ψυχικών καταστάσεων, αδιαφορεί για την πιστή αναπαράσταση της εξωτερικής πραγματικότητας, την οποία,συχνά, παρουσιάζει παραμορφωμένη.
* μεταφυσική: κλάδος της Φιλοσοφίας, ο οποίος ασχολείται με τις αρχές της ύπαρξης, αλλά και τον υπεραισθητό κόσμο.

1.


2.