Δραστηριότητα: σχέδιο εργασίας / project

Ανατρέξτε στην Οθόνη Βοήθειας ( ) για να διαβάσετε την εκφώνηση του σχεδίου εργασίας/project.

Με βάση το κείμενο του Κώστα Ακρίβου, Πότε διάβολος πότε άγγελος, και τα δύο ποιήματα για τον Κανάρη, που ακολουθούν, να γίνει το ακόλουθο σχέδιο εργασίας/ project με τίτλο: «Καραϊσκάκης, Κολοκοτρώνης, Κανάρης: τρεις από τους ήρωες του 1821». Στόχος είναι να γνωρίσετε τις τρεις μορφές των αγωνιστών του 1821, μέσα από τη Λογοτεχνία, την Ιστορία, τη Γεωγραφία και από εικαστικά έργα. Μπορείτε να εργαστείτε σε ομάδες, όπως ενδεικτικά προτείνεται παρακάτω, ή όπως εσείς επιλέγετε.

ΟΜΑΔΑ Α΄ (ομάδα Ιστορίας): Αναζητάει βιογραφικά στοιχεία για τον Καραϊσκάκη, τον Κολοκοτρώνη, τον Κανάρη, καθώς και για τα Ορλωφικά. Επιπλέον, αναζητάει στοιχεία τόσο για τις μάχες που αναφέρονται στο κείμενο του Ακρίβου, όσο και γεγονότα που σχετίζονται με τη δράση του Κανάρη.

ΟΜΑΔΑ Β΄ (ομάδα Γεωγραφίας): Αναζητάει στοιχεία για τους τόπους που αναφέρονται στο απόσπασμα, καθώς και για τα νησιά του Αιγαίου Χίο και Ψαρά. Επισημαίνεται ότι πρέπει να συλλέξετε στοιχεία για τη γεωγραφική θέση των συγκεκριμένων τόπων και τις συγκεκριμένες συνθήκες που ευνοούσαν ή απέτρεπαν τη συμμετοχή των κατοίκων τους στην Επανάσταση.

ΟΜΑΔΑ Γ΄ (πρώτη ομάδα Λογοτεχνίας): Μελετάει τα ποιήματα του Κ. Καρυωτάκη και του Αλέξανδρου Πάλλη για τον Κανάρη (βλ. παρακάτω), ώστε να τα παρουσιάσει στην τάξη.

ΟΜΑΔΑ Δ΄ (δεύτερη ομάδα Λογοτεχνίας): Βρίσκει στη βιβλιοθήκη ή στο διαδίκτυο και παρουσιάζει δημοτικά τραγούδια για την Επανάσταση του 1821.

ΟΜΑΔΑ Ε΄ (ομάδα Εικαστικών – ζωγραφικής): Αναζητάει πίνακες ζωγραφικής που σχετίζονται με τα αναφερόμενα στα κείμενα πρόσωπα και τα γεγονότα.

ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄(ομάδα Τεχνολογίας): Εντοπίζει στο απόσπασμα αντικείμενα για τα οποία γίνεται λόγος (όπλα, φτερό/πένα, βιβλία), όπως και αντικείμενα καθημερινής χρήσης ή και όπλα της εποχής. Ακόμα, βρίσκει χαρακτηριστικές εικόνες και τις παρουσιάζει στους/στις συμμαθητές/τριές τους.

Κατά την παρουσίαση των εργασιών, με την καθοδήγηση του/της καθηγητή/τριας, κάθε ομάδα συνεισφέρει, ανάλογα με το θέμα που έχει αναλάβει, ως «ειδική», με τα δικά της πορίσματα.

Κ. Γ. Καρυωτάκης
Κανάρης

Το ποίημα προέρχεται από την «Ηρωική Τριλογία», που συμπεριλήφθηκε στην ποιητική συλλογή του Καρυωτάκη Ελεγεία και Σάτιρες (1927). Τα άλλα δύο ποιήματα της τριλογίας έχουν τίτλους: Διάκος και Byron.

Κάποιοι δαιμόνοι
τον είχαν στείλει.
Έγινε αχείλι
κόσμου που επόνει.

(Ήρωες χρόνοι!)
Και πώς εμίλει
με το φιτίλι,
με το τρομπόνι!*

Το πέρασμά του,
μήνυμα κρύο
μαύρου θανάτου.

Κι είχε το θείο
χέρι που φλόγα
κράταε κι ευλόγα.

Πηγή: Κ. Γ. Καρυωτάκης, Ποιήματα και πεζά, επιμέλεια: Γ. Π. Σαββίδης, εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» Ι. Δ. Κολλάρου & Σίας Α.Ε., Αθήνα 2006.

* τρομπόνι: είδος τουφεκιού, του οποίου η κάννη μοιάζει με χωνί.

Αλέξανδρος Πάλλης
Κανάρης

Το ποίημα απηχεί ιστορικά γεγονότα που αφορούν τα Ψαρά και τη Χίο.

Όλη η βουλή των προεστών, στο μώλο συναγμένη,
είπε πως όξω στη στεριά τους Τούρκους θα προσμένει.
Τότε έβγαλα το φέσι
και να μιλήσω θάρρεψα, προβάλλοντας στη μέση:

— Τίποτα, αρχόντοι, δε φελάει*‧ μονάχα το καράβι!
Σα μ’ άκουσε ένα απ’ τα τρανά καλπάκια* μας, ανάβει
και το φαρμάκι χύνει:
— Ποιος είν’ αυτός, και πώς τον λεν, που συμβουλές μας δίνει;

Να τα Ψαρά πώς χάθηκαν. Κι εγώ φωτιά στο χέρι
πήρα, και πέρα τράβηξα κατά της Χιος τα μέρη,
κι είπα από κει – δε βάσταξα – με χείλια πικραμένα:
Να πώς με λεν εμένα!

Πηγή: Αλέξανδρος Πάλλης, Κανάρης, Στο: Βασίλη Βασιλικού (επιμ.), Λύρα Ελληνική. Η ελληνική ποίηση ανθολογημένη από τον Ρήγα έως σήμερα, τόμος 3, εκδ. Ντουντούμη, Αθήνα 1993.

* φελάει: ωφελεί * τρανά καλπάκια: (εδώ) άρχοντες, προεστοί