Όρος που δηλώνει τη βασική ιδιότητα της γλώσσας να περιγράφει και να αναφέρεται στην εξωγλωσσική πραγματικότητα. Σύμφωνα με την ανάλυση του
Ρώσου γλωσσολόγου και θεωρητικού Roman Jakobson, τη δυνατότητα αυτή προσφέρει η λεγόμενη αναφορική λειτουργία της γλώσσας, η οποία σχετίζεται
με το αντικείμενο αναφοράς της γλωσσικής επικοινωνίας. [...] Η αναφορική ή μη λειτουργία της λογοτεχνίας είναι ένα ζήτημα που θέτει πολύπλοκα
και δυσεπίλυτα προβλήματα. Συνδέεται άμεσα με δύο ευρύτερα αλλά εξίσου αμφιλεγόμενα ζητήματα, της μίμησης και του ρεαλισμού στην Τέχνη, και
δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί τους μελετητές της λογοτεχνίας από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ως τον Erich Auerbach και τους θιασώτες της
αποδόμησης. Τα ερωτήματα που τίθενται σχετικά με την αυτοαναφορικότητα της λογοτεχνίας είναι συνήθως τα εξής: Λένε ψέματα τα λογοτεχνικά έργα
ή λένε την αλήθεια; Αναφέρονται σε πράγματα, εμπειρίες και γεγονότα εξωκειμενικά, μη λογοτεχνικά και, αν ναι, με ποιον τρόπο; Απαιτούν από
τον αναγνώστη να έχει κάποια γνώση αυτών των εξωλογοτεχνικών πραγμάτων, εμπειριών και γεγονότων; Η ανάγνωση ενός λογοτεχνικού έργου μεταβάλλει
την άποψη και τη στάση μας απέναντι στον εξωλογοτεχνικό κόσμο; Πράγματι είναι πολύ δύσκολο να δοθούν σαφείς και οριστικές απαντήσεις. Άλλωστε
η λογοτεχνία, ενώ μιλά για χαρακτήρες και γεγονότα που αντικειμενικά δεν υπάρχουν, χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως πηγή γνώσης και ως πολύτιμο βοήθημα για την κατανόηση του κόσμου.
Παρίσης, Γ.Ν. (22008). “Αναφορικότητα”. Στο Λεξικό της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πρόσωπα. Έργα. Ρεύματα. Όροι. Αθήνα: εκδόσεις Πατάκη, σ. 107.
