Η νεοκλασική αρχιτεκτονική της Αθήνας

Τον 19ο αιώνα, όλες οι ευρωπαϊκές πόλεις κοσμούνται με δημόσια κτήρια που έχουν χαρακτηριστικούς κίονες δωρικού, ιωνικού, ή κορινθιακού ρυθμού. Τα μνημειώδη αυτά κτήρια τα συμπληρώνουν ζωφόροι και ανάγλυφα στη στέγη, καθώς και αρχαιοπρεπή αγάλματα στο εσωτερικό τους. Αυτή είναι η νεοκλασική αρχιτεκτονική, η οποία εμπνέεται από τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο και άλλους αρχαίους ελληνικούς ναούς.

Το 1834, πρωτεύουσα του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους γίνεται η Αθήνα, η οποία εκείνη την εποχή δεν έχει δημόσια κτήρια ή μέγαρα και είναι μια μικρή, ασήμαντη κωμόπολη. Κατά την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα, όμως, ξεκινάει ένα τεράστιο και πολυδάπανο κατασκευαστικό έργο, το οποίο θα συνεχιστεί ολόκληρο τον 19ο αιώνα. Διάσημοι αρχιτέκτονες του νεοκλασικισμού από τη Γερμανία, τη Δανία ή την Αυστρία έρχονται στην Αθήνα για να συνεργαστούν με Έλληνες συναδέλφους τους που έχουν εργαστεί προηγουμένως στην Ευρώπη. Μαζί σχεδιάζουν, εμπνέονται, δημιουργούν.

Τι τους τραβάει σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη; Μα, τι άλλο από το ελληνικό παρελθόν! Έτσι, μελετούν από κοντά τα αρχαία κτήρια και δημιουργούν τα δικά τους νεοκλασικά αριστουργήματα. Τέτοια, που να δένουν με το τοπίο και που να συνδέουν το σύγχρονο ελληνικό κράτος με το μεγαλείο της κλασικής Αθήνας.

Πρώτα κτίζονται τα Ανάκτορα του Όθωνα, στα οποία σήμερα εδρεύει η Βουλή των Ελλήνων. Πιο μετά, κατασκευάζεται το Εθνικό Αστεροσκοπείο. Έπειτα, είναι η σειρά της Αθηναϊκής Τριλογίας. Τριών αριστουργημάτων που στέκουν ακόμη και σήμερα το ένα δίπλα στο άλλο μέσα στην καρδιά της Αθήνας, στην οδό Πανεπιστημίου: την Ακαδημία Αθηνών, την Εθνική Βιβλιοθήκη και το Πανεπιστήμιο. Σχεδιάστηκαν από δύο Δανούς αρχιτέκτονες, τους αδερφούς Χάνσεν, τους ίδιους που σχεδίασαν και το κτήριο του Ζαππείου.

Επίσης, νεοκλασικό ρυθμό ακολουθούν και πολλές από τις αθηναϊκές κατοικίες τού 19ο αιώνα, όπως το Μέγαρο Μελά ή το σημερινό Νομισματικό Μουσείο, δηλαδή το σπίτι του αρχαιολόγου Σλήμαν.

Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να εντοπίσουμε νεοκλασικά κτήρια και στον τόπο όπου ζούμε. Μερικά από τα χαρακτηριστικά της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής που θα μας βοηθήσουν να τα ξεχωρίσουμε (κυρίως σε δημόσια κτήρια) είναι • οι κίονες δωρικού, ιωνικού ή κορινθιακού ρυθμού
• τα αετώματα, οι αψίδες, τα τρίγλυφα και οι μετώπες
• τα αγάλματα στον εξωτερικό χώρο ή τη στέγη
• τοίχους σε χρώμα λευκό, ώχρα, ή βαθύ κόκκινο
• μεγάλα παράθυρα, μπαλκόνια και σκάλες με μαρμάρινα κάγκελα.

Καλή μας επιτυχία!