Η αρχή της Δεδηλωμένης
Θα σας φανεί ίσως παράξενο, αλλά στην Ελλάδα μέχρι το 1875 ο βασιλιάς διόριζε πρωθυπουργούς χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών. Τι σημαίνει
αυτό; Σημαίνει ότι μπορούσε, ας πούμε, να είχε κερδίσει τις εκλογές το κόμμα του Τρικούπη αλλά ο βασιλιάς, επειδή δεν είχε καλές σχέσεις μαζί του, να διόριζε πρωθυπουργό
κάποιον άλλον που συμπαθούσε περισσότερο. Αυτή, βέβαια, η πρακτική δημιουργούσε κάθε τόσο πολιτική αναστάτωση.
Τον Ιούνιο του 1874, ο Χαρίλαος Τρικούπης δεν άντεξε άλλο αυτήν την κατάσταση και αναγκάστηκε να δημοσιεύσει ένα άρθρο στην εφημερίδα «Καιροί» με τον τίτλο «Τις Πταίει;», δηλαδή «Ποιος φταίει;» Εκεί, κατηγορεί τον βασιλιά ότι λειτουργεί ως απόλυτος μονάρχης, μη λαμβάνοντας υπόψη του τη θέληση του λαού, και δηλώνει ότι αυτό πρέπει να πάψει να γίνεται. Τον προτρέπει, λοιπόν, να συμμορφωθεί με τα εκλογικά αποτελέσματα και να διορίζει κυβέρνηση από το κόμμα που έχει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, δηλαδή, με τα σημερινά δεδομένα, τουλάχιστον την ψήφο των 151 από τους 300 βουλευτές. Γιατί μόνο έτσι εξασφαλίζεται η δημοκρατία, όπως σημειώνει ο ίδιος.
Αυτό το άρθρο ήταν καθοριστικό. Τον Αύγουστο του 1875, ενώπιον του Κοινοβουλίου, ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ δεσμεύεται ότι θα διορίζει στο εξής μόνο πρωθυπουργούς που θα έχουν τη «δεδηλωμένη» εμπιστοσύνη της απόλυτης πλειοψηφίας των βουλευτών. Έτσι, η λεγόμενη «αρχή της δεδηλωμένης» έγινε όρος του συνταγματικού δικαίου.
Εσείς τι λέτε; Ήταν σωστό να κατηγορήσει ο Χαρίλαος Τρικούπης τον Γεώργιο Α΄ ότι συμπεριφέρεται ως απόλυτος μονάρχης;