Γλωσσάρι: Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Ρήγας Βελεστινλής, Αδαμάντιος Κοραής

Ενότητα Β΄ • Οι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία

ΣΤ' Δημοτικού • Ιστορία

Εμφανίζονται 23 όροι
Ιστορικός όρος

Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Το κίνημα του 18ου και 19ου αιώνα που έφερε στην Ελλάδα τις ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, εστιάζοντας στην απελευθέρωση από τους Οθωμανούς.

Ιστορικός όρος

Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος

Σημαντικός εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού που γεννήθηκε στο Βελεστίνο, ανέπτυξε επαναστατικές ιδέες και εκτελέστηκε το 1797.

Ιστορικός όρος

Αδαμάντιος Κοραής

Σημαντικός εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού που γεννήθηκε στη Σμύρνη, έζησε στη Γαλλία και τόνισε τη σημασία της παιδείας για την εθνική αφύπνιση.

Ιστορικός όρος

Θούριος

Ο επαναστατικός ύμνος του Ρήγα Βελεστινλή που ενέπνευσε πολλούς Έλληνες στον αγώνα για την ελευθερία.

Ιστορικός όρος

Χάρτα της Ελλάδας

Γεωγραφικός χάρτης που δημιούργησε ο Ρήγας Βελεστινλής, απεικονίζοντας την Ελλάδα, μέρος των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας.

Ιστορικός όρος

Ελληνική Νομαρχία

Έργο αφιερωμένο στον Ρήγα που καταδίκαζε τη μοναρχία και την αναρχία, προτείνοντας πολίτευμα βασισμένο στην κυριαρχία των νόμων.

Ιστορικός όρος

Δημήτριος Καταρτζής

Σημαντικός εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Ιστορικός όρος

Γρηγόριος Κωνσταντάς

Σημαντικός εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Ιστορικός όρος

Δανιήλ Φιλιππίδης

Σημαντικός εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Ιστορικός όρος

Καθαρεύουσα

Η γλώσσα που πρότεινε ο Κοραής, συνδυάζοντας την καθημερινή ομιλία της εποχής με την αρχαία ελληνική, απομακρύνοντας ξένες λέξεις και ιδιωματισμούς.

Ιστορικός όρος

Μοναρχία

Το πολιτικό σύστημα όπου η εξουσία ανήκει σε έναν μονάρχη (βασιλιά ή αυτοκράτορα).

Ιστορικός όρος

Αναρχία

Η κατάσταση απουσίας εξουσίας και νόμων, που οδηγεί σε χάος.

Ιστορικός όρος

Παροικιακά κέντρα

Περιοχές της Δύσης με έντονη ελληνική παρουσία, όπου λόγιοι και έμποροι ήρθαν σε επαφή με τα έργα των Ευρωπαίων Διαφωτιστών.

Λεξιλόγιο

Λόγιοι

Μορφωμένοι άνθρωποι που ασχολούνται με τα γράμματα, τη φιλοσοφία και την επιστήμη.

Λόγιοι και έμποροι ήρθαν σε επαφή με τα έργα των Ευρωπαίων Διαφωτιστών, τα μετέφρασαν και τα προσάρμοσαν στις ανάγκες της Ελλάδας.
Λεξιλόγιο

Προλήψεις

Πεποιθήσεις χωρίς λογική βάση που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός στόχευε στην απελευθέρωση από προλήψεις και δεισιδαιμονίες.
Λεξιλόγιο

Δεισιδαιμονία

Φόβος και σεβασμός προς το Θείο ή το υπερφυσικό, που συχνά βασίζεται σε προκαταλήψεις και μη λογικές πεποιθήσεις.

Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός στόχευε στην απελευθέρωση από προλήψεις και δεισιδαιμονίες.
Λεξιλόγιο

Ριζοσπαστικές ιδέες

Ιδέες που ζητούν μεγάλες και ριζικές αλλαγές στην κοινωνία και την πολιτική.

Ο Ρήγας Βελεστινλής σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, πριν μεταναστεύσει στο Βουκουρέστι, όπου ήρθε σε επαφή με ριζοσπαστικές ιδέες της εποχής.
Λεξιλόγιο

Ιδιωματισμός

Τρόπος χρήσης της γλώσσας με τοπικό χαρακτήρα, που περιλαμβάνει μικρές διαφοροποιήσεις από την επίσημη γλώσσα ενός κράτους.

Ο Κοραής πρότεινε τη χρήση της καθαρεύουσας, με την παράλληλη απομάκρυνση ξένων λέξεων και ιδιωματισμών.
Λεξιλόγιο

Συμβουλευτικές επιστολές

Γράμματα που περιέχουν συμβουλές και καθοδήγηση για διάφορα θέματα.

Ο Κοραής ασχολήθηκε με τη μελέτη και την έκδοση χειρογράφων αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και συνέγραψε ποιήματα και συμβουλευτικές επιστολές.
Λεξιλόγιο

Εθνική αφύπνιση

Η συνειδητοποίηση ενός λαού για την εθνική του ταυτότητα και η επιθυμία για ελευθερία.

Ο Κοραής τόνισε τη σημασία της παιδείας ως μέσο για την εθνική αφύπνιση.
Λεξιλόγιο

Απαραίτητη παιδεία

Η βασική μόρφωση που πρέπει να έχουν όλοι οι πολίτες για να μπορούν να συμμετέχουν στην κοινωνία.

Ο Κοραής θεωρούσε πως οι Έλληνες πριν επαναστατήσουν θα έπρεπε να έχουν λάβει απαραίτητη παιδεία.
Λεξιλόγιο

Ιδεολογική προετοιμασία

Η προετοιμασία ενός λαού μέσω ιδεών και αξιών για ένα μεγάλο γεγονός, όπως μια επανάσταση.

Ο Κοραής ήταν αρκετά δημοφιλής και βοήθησε πολύ στην ιδεολογική προετοιμασία των Ελλήνων για την Επανάσταση του 1821.