Γλωσσάρι: Η Επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου και ο Κωνσταντίνος Κανάρης

Ενότητα Γ΄ • Προετοιμασία και σταθμοί της Ελληνικής Επανάστασης του 1821-1830

ΣΤ' Δημοτικού • Ιστορία

Εμφανίζονται 30 όροι
Ιστορικός όρος

Κωνσταντίνος Κανάρης

Ο σημαντικότερος μπουρλοτιέρης της Επανάστασης που πυρπόλησε την τουρκική ναυαρχίδα στη Χίο και την αντιναυαρχίδα στην Τένεδο. Αργότερα έγινε ναύαρχος και πρωθυπουργός της Ελλάδας.

Ιστορικός όρος

Δημήτριος Παπανικολής

Σημαντικός μπουρλοτιέρης που αντιμετώπισε τους Τούρκους στη θάλασσα.

Ιστορικός όρος

Ανδρέας Μιαούλης

Σημαντικός ναύαρχος που νίκησε στη ναυμαχία του κόλπου του Γέροντα το 1824, χρησιμοποιώντας ελιγμούς για να προκαλέσει σύγχυση στους Τούρκους.

Ιστορικός όρος

Σπέτσες

Νησί που εξεγέρθηκε πρώτο τον Απρίλιο του 1821 με τη Μπουμπουλίνα.

Ιστορικός όρος

Μπουμπουλίνα

Ηρωίδα της Επανάστασης από τις Σπέτσες που συμμετείχε ενεργά στον αγώνα.

Ιστορικός όρος

Ύδρα

Νησί που ακολούθησε την εξέγερση με τον Οικονόμου και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Επανάσταση.

Ιστορικός όρος

Σφαγή της Χίου

Η καταστροφή της Χίου το 1822, όπου σκοτώθηκαν περίπου 25.000 κάτοικοι και αιχμαλωτίστηκαν άλλοι 45.000.

Ιστορικός όρος

Ναυμαχία στον κόλπο του Γέροντα

Σημαντική νίκη του ελληνικού στόλου τον Αύγουστο του 1824, μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές επιτυχίες.

Ιστορικός όρος

Ιμπραήμ Πασάς

Αιγύπτιος στρατηγός του οποίου η εμπλοκή στο Αιγαίο αποτέλεσε κομβικό σημείο, καθώς ο στρατός και ο στόλος του ήταν εκπαιδευμένοι από Ευρωπαίους.

Ιστορικός όρος

Τουρκοαιγυπτιακός στόλος

Ο συνδυασμένος στόλος Τούρκων και Αιγυπτίων που επιτέθηκε στην Κάσο και στα Ψαρά.

Ιστορικός όρος

Κάσος

Νησί που καταστράφηκε από τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο παρά τη γενναία προσπάθεια των επαναστατών.

Ιστορικός όρος

Ψαρά

Νησί που καταστράφηκε μαζί με την Κάσο, αποτελώντας βασική ναυτική βάση των επαναστατών.

Λεξιλόγιο

Μπουρλοτιέρηδες

Πυρπολητές που χειρίζονταν πυρπολικά πλοία, τα οποία χρησιμοποιούνταν για την καταστροφή εχθρικών πλοίων.

Οι σημαντικότεροι μπουρλοτιέρηδες Έλληνες ήταν οι Δημήτριος Παπανικολής, Ανδρέας Μιαούλης και Κωνσταντίνος Κανάρης.
Λεξιλόγιο

Πυρπολικά / Μπουρλότα

Μικρά σκάφη γεμάτα με εκρηκτικά που έστρεφαν προς τα καράβια των εχθρών για να τα κάψουν.

Οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν πολύ τα πυρπολικά ή αλλιώς μπουρλότα στις επιχειρήσεις τους στη θάλασσα.
Λεξιλόγιο

Πυρπολώ

Βάζω φωτιά σε κάτι με πρόθεση να το καταστρέψω ολοσχερώς.

Το 1822 ο Κανάρης πυρπόλησε την τουρκική ναυαρχίδα που ήταν στη Χίο.
Λεξιλόγιο

Αντίποινα

Εκδικητικές ενέργειες που στοχεύουν στην τιμωρία ή τον παραδειγματισμό όσων προκάλεσαν ζημιά ή αδίκημα.

Οι Τούρκοι, πραγματοποιώντας αντίποινα στους Έλληνες των νησιών και της Μικράς Ασίας, κατέστρεψαν εντελώς τη Χίο.
Λεξιλόγιο

Καταδρομές

Αιφνιδιαστικές επιθέσεις σε εχθρικούς στόχους, με σκοπό την καταστροφή ή την εξουδετέρωσή τους.

Οι Έλληνες ναυτικοί έκαναν επιδρομές στη Μικρά Ασία, στις οποίες κατέστρεφαν και έκλεβαν τουρκικά πλοία.
Λεξιλόγιο

Ελληνικός στόλος

Τα πλοία των Ελλήνων επαναστατών που πολέμησαν στη θάλασσα.

Σημαντικοί Έλληνες επαναστάτες αντιμετώπισαν τους Τούρκους στη θάλασσα με τους στόλους τους να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην Επανάσταση.
Λεξιλόγιο

Ναυμαχία

Μάχη που διεξάγεται στη θάλασσα μεταξύ πολεμικών πλοίων.

Η σημαντικότερη ναυμαχία έγινε τον Αύγουστο του 1824 στον κόλπο του Γέροντα.
Λεξιλόγιο

Ναυαρχίδα

Το κύριο πλοίο ενός στόλου όπου βρίσκεται ο αρχηγός.

Ο Κανάρης πυρπόλησε την τουρκική ναυαρχίδα που ήταν στη Χίο, προκαλώντας τον θάνατο του Τούρκου αρχιναυάρχου.
Λεξιλόγιο

Αντιναυαρχίδα

Το δεύτερο σε σημασία πλοίο ενός στόλου.

Στη συνέχεια, ο Κανάρης πυρπόλησε και την αντιναυαρχίδα των Τούρκων στην Τένεδο.
Λεξιλόγιο

Ελιγμοί

Επιδέξιες κινήσεις πλοίων για να αποφύγουν τον εχθρό ή να τον ξεγελάσουν.

Ο Μιαούλης κατάφερε με ελιγμούς να προκαλέσει σύγχυση στους Τούρκους και να τους νικήσει.
Λεξιλόγιο

Παραθαλάσσια κάστρα

Οχυρωμένες θέσεις κοντά στη θάλασσα.

Οι Έλληνες ναυτικοί βοηθούσαν τον ελληνικό στρατό ξηράς στις μάχες και σε πολιορκίες παραθαλάσσιων κάστρων.
Λεξιλόγιο

Επιδρομές

Γρήγορες επιθέσεις σε εχθρικό έδαφος ή πλοία με σκοπό τη λεηλασία ή την καταστροφή.

Οι Έλληνες ναυτικοί έκαναν επιδρομές στη Μικρά Ασία, στις οποίες κατέστρεφαν και έκλεβαν τουρκικά πλοία.
Λεξιλόγιο

Εμπορικό ναυτικό

Τα πλοία που χρησιμοποιούνται για το εμπόριο και όχι για πόλεμο.

Ο Κανάρης, με το ξέσπασμα της επανάστασης, άφησε το εμπορικό ναυτικό και συμμετείχε στις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων.
Λεξιλόγιο

Ηθικό

Η ψυχική διάθεση και το φρόνημα των μαχητών.

Η ενέργεια αυτή προκάλεσε πτώση στο ηθικό των Τούρκων, ενώ ενίσχυσε το φρόνημα των Ελλήνων.
Λεξιλόγιο

Φρόνημα

Η ψυχική δύναμη και αποφασιστικότητα για αγώνα.

Οι νίκες του Κανάρη ενίσχυσαν το φρόνημα των Ελλήνων.
Λεξιλόγιο

Ναυτικές βάσεις

Τόποι όπου σταθμεύουν και ανεφοδιάζονται τα πολεμικά πλοία.

Παρά τη γενναία προσπάθεια των επαναστατών, ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος κατάφερε να καταστρέψει τις βασικές ελληνικές ναυτικές βάσεις.
Λεξιλόγιο

Στρατηγικές επιτυχίες

Νίκες που έχουν μεγάλη σημασία για την έκβαση ενός πολέμου.

Η νίκη στον κόλπο του Γέροντα θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες στρατηγικές επιτυχίες του ελληνικού στόλου.
Λεξιλόγιο

Ναύαρχος

Ο ανώτατος αξιωματικός του ναυτικού, αρχηγός στόλου.

Το ελληνικό κράτος, μετά την απελευθέρωσή του, έδωσε το όνομα του Κανάρη σε τρία πολεμικά πλοία, ενώ ο ίδιος διορίστηκε ναύαρχος.