Γλωσσάρι: Δάσκαλοι του γένους και το έργο του Κοσμά του Αιτωλού

Ενότητα Β΄ • Οι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία

ΣΤ' Δημοτικού • Ιστορία

Εμφανίζονται 20 όροι
Ιστορικός όρος

Δάσκαλοι του Γένους

Μορφωμένοι Έλληνες που προσπάθησαν να βοηθήσουν τους συμπατριώτες τους να αποκτήσουν βασικές γνώσεις κατά την Τουρκοκρατία.

Ιστορικός όρος

Κοσμάς ο Αιτωλός (Πατροκοσμάς)

Μοναχός και ιεροκήρυκας, Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ένας από τους σημαντικότερους Δασκάλους του Γένους που έδρασε και πέθανε τον 18ο αιώνα.

Ιστορικός όρος

Ευγένιος Βούλγαρης

Σημαντικός Δάσκαλος του Γένους που σπούδασε στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

Ιστορικός όρος

Κοσμάς Μπαλάνος

Ιερέας και σημαντικός Δάσκαλος του Γένους.

Ιστορικός όρος

Αθανάσιος Ψαλίδας

Σημαντικός Δάσκαλος του Γένους που συνέβαλε στην εκπαίδευση των Ελλήνων.

Ιστορικός όρος

Ρήγας Βελεστινλής

Σημαντικός Δάσκαλος του Γένους, ποιητής και επαναστάτης που αγωνίστηκε για την απελευθέρωση των Ελλήνων.

Ιστορικός όρος

Αδαμάντιος Κοραής

Σημαντικός λόγιος που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Ιστορικός όρος

Φιλελληνισμός

Το κίνημα υποστήριξης και αγάπης προς την Ελλάδα που αναπτύχθηκε στη Δύση, με τη συμβολή των Δασκάλων του Γένους.

Ιστορικός όρος

Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Το πνευματικό κίνημα που ενίσχυσε τη θέληση των Ελλήνων για επανάσταση και δημιουργία ανεξάρτητου κράτους.

Λεξιλόγιο

Παιδεία

Η μόρφωση και η εκπαίδευση που αποκτά κάποιος μέσω σχολείων και δασκάλων.

Οι Δάσκαλοι του Γένους τόνωναν την ελληνική παιδεία, βοηθώντας στη δημιουργία και στη λειτουργία σχολείων.
Λεξιλόγιο

Ιεροκήρυκας

Ιερέας που έχει οριστεί από την Εκκλησία για να κηρύττει τη διδασκαλία του Χριστιανισμού.

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός ήταν μοναχός και ιεροκήρυκας, ο οποίος έχει ανακηρυχθεί και Άγιος από την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Λεξιλόγιο

Εξισλαμισμός

Η διαδικασία κατά την οποία κάποιος, βίαια ή με άλλο τρόπο, ωθείται να απαρνηθεί τη θρησκεία του και να ασπαστεί το Ισλάμ.

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός ξεκίνησε περιοδείες σε διάφορες περιοχές με στόχο να αντιμετωπίσει την έντονη προσπάθεια εξισλαμισμού που πραγματοποιούνταν εκείνη την περίοδο.
Λεξιλόγιο

Περιοδείες

Τα ταξίδια από τόπο σε τόπο για να κηρύξει ή να διδάξει κάποιος.

Το 1759, ο Κοσμάς ο Αιτωλός ξεκίνησε περιοδείες σε διάφορες περιοχές, όπως η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Μακεδονία και τα νησιά του Αιγαίου.
Λεξιλόγιο

Κηρύγματα

Οι ομιλίες με θρησκευτικό ή εθνικό περιεχόμενο που απευθύνονται στο κοινό.

Τα κηρύγματα του Κοσμά του Αιτωλού κέρδιζαν μεγάλη απήχηση ανάμεσα στους Έλληνες.
Λεξιλόγιο

Ίδρυση σχολείων

Η δημιουργία και η οργάνωση σχολείων για την εκπαίδευση του πληθυσμού.

Το σημαντικότερο επίτευγμα του Κοσμά του Αιτωλού, κατά τα δεκαέξι χρόνια δράσης του, ήταν η ίδρυση περισσότερων από εκατό σχολείων.
Λεξιλόγιο

Ιδεολογικά

Αυτά που σχετίζονται με τις ιδέες, τις αξίες και τις πεποιθήσεις ενός ανθρώπου ή λαού.

Οι Δάσκαλοι του Γένους προετοίμασαν ιδεολογικά τους Έλληνες για τη μεγάλη εθνική επανάσταση του 1821.
Λεξιλόγιο

Εθνική ταυτότητα

Τα χαρακτηριστικά που κάνουν έναν λαό ξεχωριστό: γλώσσα, θρησκεία, ιστορία, πολιτισμός.

Οι Δάσκαλοι του Γένους είχαν καθοριστική συμβολή στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων.
Λεξιλόγιο

Επιστολές

Γραπτά μηνύματα που στέλνονται από έναν άνθρωπο σε άλλον.

Σχεδόν όλες οι επιστολές που αφορούν στην ίδρυση σχολείων μνημονεύουν τις βασικές επιμέλειες του Κοσμά.
Λεξιλόγιο

Καθοριστική συμβολή

Η πολύ σημαντική βοήθεια που προσφέρει κάποιος και αλλάζει τα πράγματα.

Οι Δάσκαλοι του Γένους είχαν καθοριστική συμβολή κατά την Τουρκοκρατία, συμβάλλοντας στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων.