Γλωσσάρι: Ο απελευθερωτικός αγώνας του κυπριακού ελληνισμού και η τουρκική εισβολή

Ενότητα Ε΄ • Η Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα

ΣΤ' Δημοτικού • Ιστορία

Εμφανίζονται 23 όροι
Ιστορικός όρος

Οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου (1570)

Η κατάκτηση της Κύπρου από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1570, η οποία κράτησε μέχρι το 1878, όταν το νησί παραχωρήθηκε στη Βρετανία.

Ιστορικός όρος

Βρετανική κυριαρχία στην Κύπρο (1878-1960)

Η περίοδος κατά την οποία η Κύπρος ανήκε στη Βρετανία, μετά την ήττα της στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο.

Ιστορικός όρος

Ε.Ο.Κ.Α. (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών)

Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών, που δημιουργήθηκε με στόχο να επιτευχθεί η ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, ακόμα και μέσω ένοπλου αγώνα.

Ιστορικός όρος

Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)

Ο αρχηγός της Ε.Ο.Κ.Α. που ηγήθηκε του ένοπλου αγώνα για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Ιστορικός όρος

Αρχιεπίσκοπος Μακάριος

Μορφή που κυριάρχησε στην Κύπρο κατά την περίοδο του αγώνα για ανεξαρτησία. Αναδείχθηκε αρχηγός της Δημοκρατίας της Κύπρου.

Ιστορικός όρος

Συμφωνίες Λονδίνου και Ζυρίχης (1959)

Οι συμφωνίες που υπέγραψαν το 1959 η Αγγλία, η Ελλάδα και η Τουρκία, καταλήγοντας σε έναν συμβιβασμό σύμφωνα με τον οποίο: η Κύπρος γινόταν ανεξάρτητο κράτος, η Ελλάδα και η Τουρκία θα διατηρούσαν μικρές στρατιωτικές δυνάμεις στο νησί, ενώ η Αγγλία θα διατηρούσε στρατιωτικές βάσεις, και οι κοινότητες Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων θα είχαν αυτονομία.

Ιστορικός όρος

Δημοκρατία της Κύπρου (1960)

Το ανεξάρτητο κυπριακό κράτος που δημιουργήθηκε το 1960 με βάση τις Συμφωνίες Λονδίνου και Ζυρίχης.

Ιστορικός όρος

Σεπτεμβριανά (1955)

Τα γεγονότα του 1955 στην Κωνσταντινούπολη, όταν οργανωμένες τουρκικές ομάδες κατέστρεψαν μαζικά τις περιουσίες Ελλήνων. Το κλίμα οξύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά τα Σεπτεμβριανά, επιδεινώνοντας τις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας.

Ιστορικός όρος

Συνθήκη της Λωζάνης (1923)

Η συνθήκη μετά την οποία οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας είχαν βελτιωθεί σημαντικά, αφού καμία από τις δύο χώρες δεν διεκδικούσε εδάφη της άλλης. Ωστόσο, το ζήτημα της Κύπρου παρέμενε πηγή εντάσεων.

Ιστορικός όρος

Τουρκική εισβολή στην Κύπρο (1974)

Η εισβολή των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο το 1974, με το πρόσχημα της προστασίας των Τουρκοκυπρίων. Στην πραγματικότητα, κατέλαβαν το βόρειο τμήμα του νησιού (περίπου το 37% της συνολικής έκτασης), προκαλώντας μεγάλες καταστροφές και θανάτους. Οι Ελληνοκύπριοι των περιοχών αυτών αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να γίνουν πρόσφυγες στο ελεύθερο τμήμα της Κύπρου.

Ιστορικός όρος

Πραξικόπημα κατά Μακαρίου (1974)

Η απόπειρα ανατροπής του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου το 1974, η οποία χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα από την Τουρκία για την εισβολή στην Κύπρο.

Ιστορικός όρος

Ψευδοκράτος Βόρειας Κύπρου

Η κατεχόμενη περιοχή στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, όπου οι Τούρκοι δημιούργησαν ένα ψευδοκράτος, το οποίο εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και σήμερα, χωρίς καμία διεθνή αναγνώριση.

Ιστορικός όρος

Ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. (2004)

Η ένταξη της Δημοκρατίας της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, αναγνωριζόμενη διεθνώς, ενώ το ζήτημα της κατοχής της βόρειας Κύπρου παραμένει άλυτο.

Λεξιλόγιο

Δημοψήφισμα

Διαδικασία κατά την οποία οι ψηφοφόροι καλούνται να εκφράσουν τη γνώμη τους με ένα «ναι» ή «όχι» σε μια ερώτηση που αφορά ένα σημαντικό ζήτημα του κράτους.

Ακολούθησαν αρκετά συλλαλητήρια και δημοψηφίσματα που ζητούσαν την ένωση με την Ελλάδα.
Λεξιλόγιο

Ψευδοκράτος

Περιοχή που λειτουργεί σαν κράτος, αλλά δεν αναγνωρίζεται διεθνώς ως ανεξάρτητη ή κυρίαρχη οντότητα.

Στα κατεχόμενα εδάφη, οι Τούρκοι δημιούργησαν ένα ψευδοκράτος, χωρίς καμία διεθνή αναγνώριση.
Λεξιλόγιο

Ένωση

Η συνένωση δύο ή περισσότερων οντοτήτων σε μία.

Οι Ελληνοκύπριοι διατηρούσαν πάντα την επιθυμία για ένωση του νησιού με την Ελλάδα.
Λεξιλόγιο

Αυτονομία

Το δικαίωμα μιας περιοχής ή ομάδας να διοικεί τον εαυτό της σε ορισμένα ζητήματα.

Οι κοινότητες Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων θα είχαν αυτονομία και θα αποφάσιζαν από κοινού για κρίσιμα ζητήματα.
Λεξιλόγιο

Πρόσχημα

Ψεύτικη δικαιολογία που χρησιμοποιείται για να κρύψει τον πραγματικό σκοπό.

Οι τουρκικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Κύπρο, με το πρόσχημα της προστασίας των Τουρκοκυπρίων της περιοχής.
Λεξιλόγιο

Ένοπλος

Αυτός που γίνεται με τη χρήση όπλων.

Η Ε.Ο.Κ.Α. δημιουργήθηκε με στόχο την επίτευξη της ένωσης, ακόμα και μέσω ένοπλου αγώνα.
Λεξιλόγιο

Διαρκής

Αυτός που συνεχίζεται χωρίς διακοπή.

Το ζήτημα της Κύπρου παρέμενε μία διαρκής πηγή εντάσεων.
Λεξιλόγιο

Κατεχόμενος

Αυτός που βρίσκεται υπό ξένη κατοχή ή έλεγχο.

Στα κατεχόμενα εδάφη, οι Τούρκοι δημιούργησαν ένα ψευδοκράτος.