Γλωσσάρι: Συνθήκες συμβίωσης Ελλήνων και Οθωμανών. Οι φόροι «αίματος» των υπόδουλων Ελλήνων. Η νεοελληνική διασπορά

Ενότητα Β΄ • Οι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία

ΣΤ' Δημοτικού • Ιστορία

Εμφανίζονται 21 όροι
Ιστορικός όρος

Ρουμ Μιλλέτ

Το σύστημα διοίκησης των Οθωμανών που χώριζε τους μη μουσουλμάνους σε θρησκευτικές κοινότητες με επικεφαλής τον θρησκευτικό ηγέτη τους.

Ιστορικός όρος

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το κέντρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη, που απέκτησε αυξημένες αρμοδιότητες και δικαιοδοσίες επί Οθωμανών.

Ιστορικός όρος

Πατριάρχης

Ο θρησκευτικός ηγέτης των Ορθοδόξων, που μπορούσε να συγκεντρώνει φόρους, να ιδρύει σχολεία και να δικάζει υποθέσεις μεταξύ Ορθοδόξων.

Ιστορικός όρος

Φαναριώτες

Πλούσιοι Έλληνες που κατοικούσαν στη συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, με αξιοσημείωτη μόρφωση και σημαντικές θέσεις διοίκησης στην Αυτοκρατορία.

Ιστορικός όρος

Προεστοί / Κοτζαμπάσηδες / Δημογέροντες

Οι κοινοτικοί άρχοντες που ηγούνταν των τοπικών χριστιανικών κοινοτήτων και είχαν ευθύνη για τη συλλογή φόρων και τη διατήρηση της τάξης.

Ιστορικός όρος

Δάσκαλοι του Γένους

Οι κληρικοί που αποτελούσαν την πλειοψηφία των δασκάλων και προσπαθούσαν να πείσουν τους Έλληνες να επαναστατήσουν για την ανεξαρτησία τους.

Ιστορικός όρος

Γενίτσαροι

Επίλεκτο σώμα του οθωμανικού πεζικού, που αποτελούνταν από εξισλαμισμένους χριστιανούς που προέρχονταν από το σύστημα του παιδομαζώματος.

Ιστορικός όρος

Νεοελληνική Διασπορά

Οι κοινότητες Ελλήνων που μετανάστευσαν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής.

Λεξιλόγιο

Συμβίωση

Η κοινή ζωή δύο ή περισσότερων λαών στον ίδιο τόπο.

Παρά την Τουρκοκρατία, οι Έλληνες κράτησαν την ταυτότητά τους και δεν αφομοιώθηκαν από τους Οθωμανούς Τούρκους κατά τη συμβίωσή τους.
Λεξιλόγιο

Φόροι «αίματος»

Οι σκληρότερες υποχρεώσεις που επέβαλαν οι Τούρκοι στους Έλληνες, όπως το παιδομάζωμα.

Ένα από τα σκληρότερα μέτρα που επέβαλαν οι Τούρκοι στους Έλληνες ήταν οι φόροι «αίματος» και συγκεκριμένα το παιδομάζωμα.
Λεξιλόγιο

Αφομοίωση

Η διαδικασία κατά την οποία ένας λαός χάνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και υιοθετεί αυτά ενός άλλου λαού.

Οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν τη γλώσσα, την ορθόδοξη πίστη, τα ήθη και τον πολιτισμό τους, αποτρέποντας την αφομοίωσή τους.
Λεξιλόγιο

Ελληνική ταυτότητα

Τα χαρακτηριστικά που κάνουν κάποιον Έλληνα: γλώσσα, θρησκεία, ήθη, έθιμα, πολιτισμός.

Ο Πατριάρχης, οι Προεστοί και οι Φαναριώτες, άνθρωποι με ελληνική παιδεία και βαθιά πίστη στην Ορθοδοξία, συνέβαλαν στη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας.
Λεξιλόγιο

Απάνθρωπη μορφή εξισλαμισμού

Η βίαιη και σκληρή διαδικασία αλλαγής θρησκείας που επιβαλλόταν στους χριστιανούς.

Το παιδομάζωμα ήταν μια βίαιη και απάνθρωπη μορφή εξισλαμισμού, που απομάκρυνε παιδιά από τις οικογένειές τους για πάντα.
Λεξιλόγιο

Μετανάστευση

Η μετακίνηση ανθρώπων από τον τόπο τους σε άλλη χώρα για να ζήσουν μόνιμα εκεί.

Συχνή ήταν και η μετανάστευση των Ελλήνων στο εξωτερικό, κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.
Λεξιλόγιο

Εμπορικά κέντρα

Πόλεις ή περιοχές όπου αναπτύσσεται έντονη εμπορική δραστηριότητα.

Τον 17ο και 18ο αιώνα, αρκετοί Έλληνες έφυγαν εθελοντικά και ειρηνικά προς μεγάλα εμπορικά κέντρα της εποχής.
Λεξιλόγιο

Καραβάνια

Ομάδες ταξιδιωτών και εμπόρων που ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις, συνήθως μέσα από ερήμους, χρησιμοποιώντας καμήλες, ζώα και οχήματα.

Οι Έλληνες έμποροι περνούσαν με τα καραβάνια τους από τις πόλεις, με στόχο να βρουν καλύτερες συνθήκες ζωής και να αναπτυχθούν οικονομικά.
Λεξιλόγιο

Τοπικά σχολεία

Τα μικρά σχολεία που λειτουργούσαν στις τοπικές κοινότητες κατά την Τουρκοκρατία, με εκπαίδευση βασισμένη σε εκκλησιαστικά κείμενα.

Κατά την Τουρκοκρατία, στον ελλαδικό χώρο, λειτουργούσαν τοπικά σχολεία αλλά και ορισμένες μεγάλες σχολές.
Λεξιλόγιο

Εποπτεία

Η επίβλεψη και ο έλεγχος μιας δραστηριότητας από κάποια αρχή.

Η εκπαίδευση βασιζόταν κυρίως σε εκκλησιαστικά κείμενα και γινόταν υπό την εποπτεία των Οθωμανών.
Λεξιλόγιο

Πολιτική επιρροή

Η δύναμη που έχει κάποιος να επηρεάζει τις αποφάσεις και την πολιτική ενός τόπου.

Οι Προεστοί κατάφεραν να αποκτήσουν μεγάλη πολιτική επιρροή και σημαντική περιουσία, γεγονός που τους έκανε ισχυρούς στις τοπικές κοινωνίες.