Ο Δημιουργός του Χρυσού Αιώνα
Ο Περικλής του Ξανθίππου ο Χολαργεύς (495-429 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός. Θεωρείται ο σημαντικότερος πολιτικός ηγέτης της κλασικής Αθήνας και ο κύριος εκφραστής του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Η εποχή κατά την οποία κυριάρχησε στην πολιτική ζωή της Αθήνας (461-429 π.Χ.) ονομάζεται «Εποχή του Περικλή» ή «Χρυσός Αιώνας».
«Ἐγίγνετό τε λόγῳ μὲν δημοκρατία, ἔργῳ δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή» Θουκυδίδης - «Στα λόγια ήταν δημοκρατία, στην πράξη αρχή του πρώτου ανδρός»
Βιογραφικά Στοιχεία
Ο Κύκλος του Περικλή
Ο Περικλής περιτριγυρίστηκε από τους σημαντικότερους διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής του:
Δημοκρατικές Μεταρρυθμίσεις
Ο Περικλής συνέχισε και διεύρυνε τις μεταρρυθμίσεις του Εφιάλτη, καθιστώντας το αθηναϊκό πολίτευμα πιο δημοκρατικό.
Αφαίρεσε μέρος της εξουσίας του Αρείου Πάγου, που θεωρούνταν όργανο των ολιγαρχικών, και μετέφερε τις δικαιοδοσίες στην Εκκλησία του Δήμου και την Ηλιαία.
Καθιέρωσε μισθό για τους δικαστές της Ηλιαίας (454 π.Χ.), επιτρέποντας στους φτωχότερους πολίτες να συμμετέχουν στη δικαιοσύνη.
Για να είναι κάποιος Αθηναίος πολίτης, έπρεπε και οι δύο γονείς του να είναι Αθηναίοι. Έπληττε την αριστοκρατία που είχε γάμους με ξένες οικογένειες.
Επέτρεψε στις χαμηλότερες τάξεις να κατέχουν υψηλότερα αξιώματα. Μείωσε την απαιτούμενη περιουσία για να γίνει κάποιος επώνυμος άρχων (458 π.Χ.).
Η Αθηναϊκή Ηγεμονία
Ο Περικλής μετέτρεψε τη Δηλιακή Συμμαχία σε Αθηναϊκή Ηγεμονία:
Μεταφορά Ταμείου (454 π.Χ.)
Το συμμαχικό ταμείο μεταφέρθηκε από τη Δήλο στην Αθήνα
Μακρά Τείχη
Ολοκλήρωσε τα τείχη Αθήνας-Πειραιά, εξασφαλίζοντας πρόσβαση στη θάλασσα
Ναυτική Υπεροχή
Το αθηναϊκό ναυτικό έφτασε στην απόλυτη ακμή του
Τιμωρία Αποστατών
Παραδειγματική τιμωρία πόλεων που θέλησαν να αποστατήσουν (Εύβοια, Σάμος)
Πελοποννησιακός Πόλεμος (431-404 π.Χ.)
Την άνοιξη του 431 π.Χ. ξεκίνησε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης. Ο Περικλής ακολούθησε αμυντική στρατηγική στην ξηρά και επιθετική στη θάλασσα.
Η στρατηγική του απέφερε καρπούς, αλλά ο λοιμός (430 π.Χ.) που έπληξε την Αθήνα - λόγω του συνωστισμού πίσω από τα τείχη - άλλαξε τις ισορροπίες.
Ο Περικλής ηγήθηκε της Αθήνας τα δύο πρώτα χρόνια του πολέμου. Πέθανε το 429 π.Χ. θύμα του λοιμού.
Τα Μεγάλα Έργα
Ο Περικλής χρησιμοποίησε 9.000 τάλαντα από το συμμαχικό ταμείο (449 π.Χ.) για την ανοικοδόμηση της Ακρόπολης που είχαν καταστρέψει οι Πέρσες. Ο φίλος του Φειδίας επέβλεπε τα έργα.
Παρθενώνας
Ο ναός της Αθηνάς Παρθένου, με 20.000 τόνους Πεντελικού μαρμάρου
Αθηνά Παρθένος
Χρυσελεφάντινο άγαλμα του Φειδία στο εσωτερικό του Παρθενώνα
Προπύλαια
Η μνημειώδης είσοδος της Ακρόπολης
Ωδείο Περικλέους
Κτήριο για μουσικούς αγώνες στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης
«Όλοι πλέον μιλούσαν για την πόλη του πνεύματος και της τέχνης, την Αθήνα. Χρυσό Αιώνα ονόμασαν την περίοδο αυτή – και όχι άδικα.»
Ο Επιτάφιος Λόγος (431/430 π.Χ.)
Ο περίφημος Επιτάφιος Λόγος εκφωνήθηκε από τον Περικλή προς τιμήν των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου. Διασώθηκε από τον Θουκυδίδη και αποτελεί μνημείο ρητορικής τέχνης και ύμνο στη δημοκρατία.
«Φιλοκαλοῦμέν τε γὰρ μετ' εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας»
Αγαπάμε το ωραίο με μέτρο και φιλοσοφούμε χωρίς να χάνουμε τη δύναμή μας
Στον λόγο αυτό ο Περικλής εξυμνεί:
- Την αθηναϊκή δημοκρατία και την ελευθερία
- Την ισονομία - ισότητα όλων απέναντι στο νόμο
- Την αξιοκρατία - προαγωγή βάσει ικανότητας
- Την Αθήνα ως «παίδευσιν τῆς Ἑλλάδος» (σχολείο της Ελλάδας)
Η Διαρκής Επιρροή
Ο Περικλής μεταμόρφωσε την Αθήνα σε πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο του αρχαίου κόσμου. Υπήρξε προστάτης των τεχνών, της λογοτεχνίας και των επιστημών.
Η κληρονομιά του περιλαμβάνει:
- Τα μνημεία της Ακρόπολης - σύμβολα του δυτικού πολιτισμού
- Το πρότυπο της άμεσης δημοκρατίας
- Τον Επιτάφιο Λόγο - θεμέλιο της πολιτικής φιλοσοφίας
- Την ιδέα της Αθήνας ως «σχολείου της Ελλάδας»
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
- Θουκυδίδης, Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
- Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι: Περικλής
- Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία
- Kagan, D., Pericles of Athens and the Birth of Democracy