Όταν ο Αλή Πασάς διορίσθηκε αρχιστράτηγος της Ρούμελης στα τέλη του καλοκαιριού του 1804, με στρατό περίπου 5.000 ανδρών, κατεδίωξε όλους τους ανυπότακτους Αλβανούς και Τούρκους (αντάρτες και ληστές). Έπειτα, ακολούθησαν και οι Έλληνες κλέφτες. Τα επόμενα άσματα αναφέρονται στην καταδίωξη εκείνη.
Συμβουλή: Πέρασε το ποντίκι πάνω από τις χρωματισμένες λέξεις για να δεις τι σημαίνουν!
Των Κλεφτών (1804)
Α΄
Τούτο το καλοκαίρι και την άνοιξη
άσπρα χαρτιά μας γράφουν, μαύρα γράμματα.
«Όσοι κι αν είστε κλέφταις 'ς τα ψηλά βουνά,
όλοι να κατεβήτε απ' τον Όλυμπο,
να προσκυνήσετ' όλοι τον Αλή πασά.»
Δυο παλληκάρια μόνο δεν προσκύνησαν.
Επήραν τα τουφέκια, τα λαμπρά σπαθιά,
και 'ς τα βουνά ανεβαίνουν, τρέχουν 'ς την κλεφτιά.
Β΄
Οι κλέφταις επροσκύνησαν και γίνηκαν ραγιάδες,
κι άλλοι φυλάγουν πρόβατα κι άλλοι βοσκούνε γίδια,
κ' ένα μικρό κλεφτόπουλο δε θέ να προσκυνήση.
Το πλάγι πλάγι πήγαινε, τον ταμπουρά λαλούσε.
«Εγώ ραγιάς δε γένομαι, Τούρκους δεν προσκυνάω,
δεν προσκυνώ τους άρχοντες και τους κοτσαμπασήδες,
μόν' καρτερώ την άνοιξη, να ρθούν τα χελιδόνια,
να βγουν οι βλάχαις 'ς τα βουνά, να βγουν οι βλαχοπούλαις.»
Γ΄
Θέλω να πάρω ανήφορο, να πάρω ανηφοράκι,
να βρω κλαράκι φουντωτό και ριζιμιό λιθάρι,
να γείρω ν' αποκοιμηθώ, γλυκόν ύπνο να πάρω.
Μαϊδέ έγειρα, ιδέ επλάγιασα, μαϊδέ τον ύπνο πήρα,
κι ακώ τα πεύκα να βογγούν και τοις οξυαίς να τρίζουν,
κι ακώ μιας πέρδικας λαλιά, μιας αηδονολαλούσας,
και το λεγε λυπητερά σα μαύρο μοιρολόγι.
«Το τι έχεις, περδικούλα μου, και κλαις κι αναστενάζεις;
μην είν' ταυγά σου μελανά και τα πουλιά σου μαύρα;
–Δεν είν' ταυγά μου μελανά και τα πουλιά μου μαύρα,
μον' κλαίω για την κλεφτουριά, για τους καπεταναίους,
που τους χαλάει ο Αλή πασάς 'ς τα Γιάννενα, 'ς τη λίμνη.»
Δημοτικό τραγούδι.
Δραστηριότητες
- Συζητάμε: Τι ζητούσαν τα «άσπρα χαρτιά» με τα «μαύρα γράμματα» από τους κλέφτες; Γιατί η αντίθεση αυτή (άσπρο-μαύρο) είναι τόσο εκφραστική;
- Σκέφτομαι: Στο τραγούδι Β΄, το κλεφτόπουλο λέει «Εγώ ραγιάς δε γένομαι». Τι σημαίνει αυτή η φράση; Γιατί αρνείται να προσκυνήσει τόσο τους Τούρκους όσο και τους κοτσαμπασήδες;
- Αναλύω: Στο τραγούδι Γ΄, η πέρδικα «μοιρολογεί» για την κλεφτουριά. Γιατί ο ποιητής βάζει ένα πουλί να θρηνεί αντί για έναν άνθρωπο; Τι ρόλο παίζει η φύση στα δημοτικά τραγούδια;
- Ερευνώ: Ψάξε πληροφορίες για τον Αλή Πασά και τη σχέση του με τους Έλληνες κλέφτες. Πώς επηρέασε η δράση του τους κλέφτες και πώς αυτοί συνέδεσαν αργότερα τον αγώνα τους με την Επανάσταση του 1821;