Τι ήταν η έξοδος του Μεσολογγίου;
Η Έξοδος του Μεσολογγίου (ή Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου) ήταν η ηρωική απόπειρα διαφυγής των πολιορκημένων κατοίκων και μαχητών του Μεσολογγίου, όταν οι δυνατότητες άμυνας είχαν χαθεί λόγω πείνας και εξάντλησης.
Το γεγονός συνέβη τη νύχτα της 10ης προς 11η Απριλίου 1826, Σάββατο του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων — μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.
Το Μεσολόγγι — Η «Ιερά Πόλις»
Το Μεσολόγγι, χτισμένο σε λιμνοθάλασσα, ήταν στρατηγικό λιμάνι και πύλη προς τη Δυτική Στερεά Ελλάδα. Αν έπεφτε, ο δρόμος προς το Ναύπλιο — την καρδιά της Επανάστασης — θα άνοιγε.
Η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου με τα νησάκια της (όπως η Κλείσοβα) λειτούργησε ως φυσικό οχυρό. Ο ναύαρχος Μιαούλης κατάφερνε να ανεφοδιάζει την πόλη σπάζοντας τον τουρκικό αποκλεισμό.
Οι υπερασπιστές της πόλης
Η θυσία του Χρήστου Καψάλη
Ο Χρήστος Καψάλης ήταν γέρος πρόκριτος που δεν μπορούσε να συμμετάσχει στην Έξοδο λόγω ηλικίας. Την παραμονή, συγκέντρωσε γύρω του 400 άτομα: γυναίκες, παιδιά, αρρώστους, ανάπηρους — όσους δεν μπορούσαν να τρέξουν.
Όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν, ο Καψάλης ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη, θυσιάζοντας τον εαυτό του μαζί με όλους όσους δεν μπορούσαν να φύγουν — αλλά παίρνοντας μαζί του και πολλούς εχθρούς.
Οι πολιορκητές
Η πορεία της πολιορκίας
Η νύχτα της εξόδου
Στις 2 τα μεσάνυχτα της 10ης Απριλίου, η τεράστια μάζα των Ελλήνων ξεκίνησε την Έξοδο με αρχηγό τον Αθανάσιο Ραζή-Κότσικα. Δυστυχώς, ο Ιμπραήμ είχε πληροφορηθεί τα σχέδια — οι ντάπιες (προμαχώνες) που είχαν οριστεί ως περάσματα είχαν αποκλειστεί.
Το πυρ άναψεν πανταχόθεν, εις όλον το στρατόπεδον. Φωναίς εχθρών, κρότοι πυροβόλων, κρότοι δουφεκιών — ένα μίγμα όλον δεν διεκρίνετο τίποτες.
Παρά τον αιφνιδιασμό, πολλοί κατάφεραν να διαφύγουν. Άλλοι σκοτώθηκαν στη μάχη. Όσοι έμειναν μέσα ανατίναξαν τις μπαρουταποθήκες αντί να παραδοθούν.
Γιατί απέτυχε το σχέδιο;
Ο αντίκτυπος στην Ευρώπη
Η πτώση του Μεσολογγίου συγκλόνισε την Ευρώπη. Οι δραματικές συνθήκες έγιναν γνωστές και προκάλεσαν έντονη συγκίνηση στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.
Τώρα πια, μετά το Μεσολόγγι, αυτό είναι αδύνατο...
Η τέχνη για το Μεσολόγγι
Η Έξοδος ενέπνευσε μεγάλα έργα τέχνης:
- Διονύσιος Σολωμός: «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» (ποίημα)
- Ευγένιος Ντελακρουά: «Η Ελλάς στα ερείπια του Μεσολογγίου» (πίνακας)
- Πολλά δημοτικά τραγούδια που θρηνούν την πτώση της πόλης
Η μνήμη σήμερα
Το 1937 το Μεσολόγγι αναγνωρίστηκε ως «Ιερά Πόλις». Η Κυριακή των Βαΐων ορίστηκε ως επέτειος της Εξόδου.
Κανείς αντρειωμένος δεν κατάφερε ποτέ να νικήσει την πείνα. Αλλά οι Μεσολογγίτες προτίμησαν τον θάνατο από την παράδοση.
Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε στις 11 Μαΐου 1829.
Βιβλιογραφία
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
- Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμος Γ'
- Η Ελληνική Επανάστασις, τόμος 5, Εκδ. Μέλισσα
- Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων
- Απομνημονεύματα της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου
- Απομνημονεύματα για την Β' πολιορκία του Μεσολογγίου, Εκδ. Βεργίνα 2005
- Τόμος ΙΒ', Εκδοτική Αθηνών
Έλεγξε τις γνώσεις σου
Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για να δεις πόσα έμαθες για την Έξοδο του Μεσολογγίου.