Ο Ανδρέας Κάλβος αφιερώνει αυτή την ωδή στον Ιερό Λόχο, τιμώντας τη θυσία των νέων Ελλήνων που έπεσαν στη μάχη του Δραγατσανίου. Ο ποιητής εκφράζει τον θαυμασμό και τη θλίψη του, υψώνοντας τους πεσόντες σε σύμβολα αθανασίας:
Συμβουλή: Πέρασε το ποντίκι πάνω από τις χρωματισμένες λέξεις για να δεις τι σημαίνουν!
Ωδή τετάρτη [IV] – Εις τον Ιερόν Λόχον
α΄
Ας μη βρέξει ποτέ
το σύννεφον, και ο άνεμος
σκληρός ας μη σκορπίσει
το χώμα το μακάριον
που σας σκεπάζει.
β΄
Ας το δροσίσει πάντοτε
με τ' αργυρά της δάκρυα
η ροδόπεπλος κόρη·
και αυτού ας ξεφυτρώνουν
αιώνια τ' άνθη.
γ΄
Ω γνήσια της Ελλάδος
τέκνα· ψυχαί που επέσατε
εις τον αγώνα ανδρείως,
τάγμα εκλεκτών Ηρώων,
καύχημα νέον.
δ΄
Σας άρπαξεν η τύχη
την νικητήριον δάφνην,
και από μυρτιάν σάς έπλεξε
και πένθιμον κυπάρισσον
στέφανον άλλον.
ε΄
Αλλ' αν τις απεθάνει
διά την πατρίδα, η μύρτος
είναι φύλλον ατίμητον,
και καλά τα κλαδιά
της κυπαρίσσου.
στ΄
Αφού εις του πρώτου ανθρώπου
τους οφθαλμούς, η πρόνοος
φύσις τον φόβον έχυσε,
και τας χρυσάς ελπίδας,
και την ημέραν·
ζ΄
Επί το μέγα πρόσωπον
της γης πολυβοτάνου,
ευθύς το ουράνιον βλέμμα
βαθυσκαφή εφανέρωσε
μνήματα μύρια.
η΄
Πολλά μεν σκοτεινά·
φέγγει επ' ολίγα τ' άστρον
το της αθανασίας·
την εκλογήν ελεύθερον
δίδει το θείον.
θ΄
Έλληνες, της πατρίδος
και των προγόνων άξιοι·
Έλληνες σεις, πώς ήθελεν
από σας προκριθείν
άδοξος τάφος;
ι΄
Ο Γέρων φθονερός,
και των έργων εχθρός,
και πάσης μνήμης, έρχεται·
περιτρέχει την θάλασσαν
και την γην όλην·
ια΄
Από την στάμναν χύνει
τα ρεύματα της λήθης,
και τα πάντα αφανίζει.
Χάνονται οι πόλεις, χάνονται
βασίλεια, κι έθνη·
ιβ΄
Αλλ' ότε πλησιάσει
την γην οπού σας έχει,
θέλει αλλάξειν τον δρόμον του
ο Χρόνος, το θαυμάσιον
χώμα σεβάζων.
ιγ΄
Αυτού αφού την αρχαίαν
πορφυρίδα, και σκήπτρον,
δώσωμεν της Ελλάδος,
θέλει φέρειν τα τέκνα της
πάσα μητέρα.
ιδ΄
Και δακρυχέουσα θέλει
την ιεράν φιλήσειν
κόνιν, και ειπείν· Τον ένδοξον
λόχον, τέκνα, μιμήσατε,
λόχον Ηρώων.
Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί (1826), Ωδή τετάρτη – Εις τον Ιερόν Λόχον.
Δραστηριότητες
- Συζητάμε: Στις στροφές α΄-β΄, ο ποιητής εύχεται η φύση να προστατέψει τον τάφο των ηρώων. Ποιες εικόνες χρησιμοποιεί; Γιατί η Αυγή κλαίει πάνω στο χώμα τους;
- Σκέφτομαι: Στη στροφή ε΄, ο Κάλβος γράφει ότι αν κάποιος πεθάνει για την πατρίδα, «η μύρτος είναι φύλλον ατίμητον». Τι εννοεί; Πώς ο θάνατος για την πατρίδα μετατρέπει το πένθος σε τιμή;
- Αναλύω: Στις στροφές ι΄-ιβ΄, ο Χρόνος παρουσιάζεται ως «Γέρων φθονερός» που σβήνει τα πάντα — αλλά σέβεται τον τάφο του Ιερού Λόχου. Τι σημαίνει αυτό για τη δύναμη της θυσίας;
- Ερευνώ: Ψάξε πληροφορίες για τον Ιερό Λόχο και τη μάχη του Δραγατσανίου (1821). Ποιοι ήταν οι εθελοντές; Γιατί η θυσία τους θεωρήθηκε τόσο σημαντική για την Ελληνική Επανάσταση;