ΣΤ΄ Δημοτικού • Ιστορία

Εις τον Ιερόν Λόχον

Ωδή τετάρτη – Ανδρέας Κάλβος

Συμβουλή: Πέρασε το ποντίκι πάνω από τις χρωματισμένες λέξεις για να δεις τι σημαίνουν!

Ωδή τετάρτη [IV] – Εις τον Ιερόν Λόχον

Ο Ανδρέας Κάλβος αφιερώνει αυτή την ωδή στον Ιερό Λόχο, τιμώντας τη θυσία των νέων Ελλήνων που έπεσαν στη μάχη του Δραγατσανίου. Ο ποιητής εκφράζει τον θαυμασμό και τη θλίψη του, υψώνοντας τους πεσόντες σε σύμβολα αθανασίας:

α΄ Ας μη βρέξει ποτέ το σύννεφον, και ο άνεμος σκληρός ας μη σκορπίσει το χώμα το μακάριον που σας σκεπάζει.
β΄ Ας το δροσίσει πάντοτε με τ' αργυρά της δάκρυα η ροδόπεπλος κόρη· και αυτού ας ξεφυτρώνουν αιώνια τ' άνθη.
γ΄ Ω γνήσια της Ελλάδος τέκνα· ψυχαί που επέσατε εις τον αγώνα ανδρείως, τάγμα εκλεκτών Ηρώων, καύχημα νέον.
δ΄ Σας άρπαξεν η τύχη την νικητήριον δάφνην, και από μυρτιάν σάς έπλεξε και πένθιμον κυπάρισσον στέφανον άλλον.
ε΄ Αλλ' αν τις απεθάνει διά την πατρίδα, η μύρτος είναι φύλλον ατίμητον, και καλά τα κλαδιά της κυπαρίσσου.
στ΄ Αφού εις του πρώτου ανθρώπου τους οφθαλμούς, η πρόνοος φύσις τον φόβον έχυσε, και τας χρυσάς ελπίδας, και την ημέραν·
ζ΄ Επί το μέγα πρόσωπον της γης πολυβοτάνου, ευθύς το ουράνιον βλέμμα βαθυσκαφή εφανέρωσε μνήματα μύρια.
η΄ Πολλά μεν σκοτεινά· φέγγει επ' ολίγα τ' άστρον το της αθανασίας· την εκλογήν ελεύθερον δίδει το θείον.
θ΄ Έλληνες, της πατρίδος και των προγόνων άξιοι· Έλληνες σεις, πώς ήθελεν από σας προκριθείν άδοξος τάφος;
ι΄ Ο Γέρων φθονερός, και των έργων εχθρός, και πάσης μνήμης, έρχεται· περιτρέχει την θάλασσαν και την γην όλην·
ια΄ Από την στάμναν χύνει τα ρεύματα της λήθης, και τα πάντα αφανίζει. Χάνονται οι πόλεις, χάνονται βασίλεια, κι έθνη·
ιβ΄ Αλλ' ότε πλησιάσει την γην οπού σας έχει, θέλει αλλάξειν τον δρόμον του ο Χρόνος, το θαυμάσιον χώμα σεβάζων.
ιγ΄ Αυτού αφού την αρχαίαν πορφυρίδα, και σκήπτρον, δώσωμεν της Ελλάδος, θέλει φέρειν τα τέκνα της πάσα μητέρα.
ιδ΄ Και δακρυχέουσα θέλει την ιεράν φιλήσειν κόνιν, και ειπείν· Τον ένδοξον λόχον, τέκνα, μιμήσατε, λόχον Ηρώων.

Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί (1826), Ωδή τετάρτη – Εις τον Ιερόν Λόχον.

Δραστηριότητες

  1. Συζητάμε: Στις στροφές α΄-β΄, ο ποιητής εύχεται η φύση να προστατέψει τον τάφο των ηρώων. Ποιες εικόνες χρησιμοποιεί; Γιατί η Αυγή κλαίει πάνω στο χώμα τους;
  2. Σκέφτομαι: Στη στροφή ε΄, ο Κάλβος γράφει ότι αν κάποιος πεθάνει για την πατρίδα, «η μύρτος είναι φύλλον ατίμητον». Τι εννοεί; Πώς ο θάνατος για την πατρίδα μετατρέπει το πένθος σε τιμή;
  3. Αναλύω: Στις στροφές ι΄-ιβ΄, ο Χρόνος παρουσιάζεται ως «Γέρων φθονερός» που σβήνει τα πάντα — αλλά σέβεται τον τάφο του Ιερού Λόχου. Τι σημαίνει αυτό για τη δύναμη της θυσίας;
  4. Ερευνώ: Ψάξε πληροφορίες για τον Ιερό Λόχο και τη μάχη του Δραγατσανίου (1821). Ποιοι ήταν οι εθελοντές; Γιατί η θυσία τους θεωρήθηκε τόσο σημαντική για την Ελληνική Επανάσταση;