Τι ήταν ο τορπιλισμός της Έλλης;
Ο τορπιλισμός της Έλλης ήταν η ύπουλη βύθιση του ελληνικού καταδρομικού «Έλλη» από ιταλικό υποβρύχιο, στις 15 Αυγούστου 1940, ανήμερα της Κοίμησης της Θεοτόκου, στο λιμάνι της Τήνου.
Η επίθεση έγινε σε καιρό ειρήνης, ενώ η Ελλάδα τηρούσε επίσημα ουδέτερη στάση στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν η πρόδρομη ενέργεια που προανήγγειλε την ιταλική εισβολή της 28ης Οκτωβρίου.
Το ιστορικό πλαίσιο
Τον Αύγουστο του 1940, ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είχε ξεκινήσει πριν ένα χρόνο. Η Ελλάδα, υπό την κυβέρνηση Ιωάννη Μεταξά, προσπαθούσε να παραμείνει ουδέτερη, αλλά ήταν φανερό ότι έκλινε προς την Αγγλία.
Ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι ήθελε να επεκτείνει την κυριαρχία του στη Μεσόγειο. Μετά τις γερμανικές νίκες, ένιωθε ότι έπρεπε να δείξει και αυτός τη δύναμή του — η Ελλάδα ήταν ο στόχος.
Το καταδρομικό «Έλλη»
Το «Έλλη» ναυπηγήθηκε το 1912-13 στις ΗΠΑ και αγοράστηκε από την Ελλάδα το 1914. Πήρε το όνομά του από τη νικηφόρα Ναυμαχία της Έλλης (1912).
Είχε λάβει μέρος στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Το 1925-27 μετασκευάστηκε ριζικά στη Γαλλία, γίνοντας ελαφρύ καταδρομικό ναρκοθέτης.
Η αποστολή στην Τήνο
Στις αρχές Αυγούστου 1940, το Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου ζήτησε από το Υπουργείο Ναυτικών να στείλει πολεμικό πλοίο για να λαμπρύνει τις εορταστικές εκδηλώσεις της Παναγίας.
Ο κυβερνήτης του πλοίου, Άγγελος Χατζόπουλος, είχε λάβει όλα τα μέτρα ασφαλείας: τα στεγανά ήταν κλειστά, ο λέβητας σε πλήρη πίεση, τα αντιαεροπορικά έτοιμα. Αλλά η επίθεση ήρθε από κάτω...
Η στιγμή της επίθεσης
Το υποβρύχιο «Ντελφίνο»
Κυβερνήτης ήταν ο Τζιοβάνι Αϊκάρντι. Σύμφωνα με δηλώσεις του μετά τον πόλεμο, είχε εντολή να τορπιλίσει τα επιβατικά πλοία «Έλση» και «Έσπερος» — αλλά όταν είδε την «Έλλη» να καταφθάνει, δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη.
Στις 23 Μαρτίου 1943, το «Ντελφίνο» βυθίστηκε κοντά στο Τάραντο μετά από σύγκρουση με ρυμουλκό. 28 μέλη του πληρώματος έχασαν τη ζωή τους.
Οι ήρωες της διάσωσης
Ο ψαράς Μιχάλης Πετυχάκης με τα αλιευτικά του σκάφη «Προποντίς» και «Ελένη» έσπευσε να περισυλλέξει 24 τραυματίες ναυαγούς, αψηφώντας τον κίνδυνο έκρηξης του πλοίου. Τιμήθηκε από τον βασιλιά Γεώργιο.
Το μυστικό της κυβέρνησης
Από την έρευνα που διενεργήθηκε από δύτες του Πολεμικού Ναυτικού διαπιστώθηκε αμέσως ότι οι τορπίλες ήταν ιταλικές. Όμως η κυβέρνηση Μεταξά τήρησε απόλυτα μυστικό το πόρισμα.
Η εθνικότητα του υποβρυχίου είναι άγνωστη.
Η αλήθεια δημοσιοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1940 — δύο ημέρες μετά την ιταλική εισβολή. Αλλά ο ελληνικός λαός δεν είχε καμία αμφιβολία από την αρχή.
Ο δρόμος προς το «ΟΧΙ»
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» συσπείρωσε τον ελληνικό λαό. Μοναρχικοί και Βενιζελικοί, που μέχρι τότε ήταν διχασμένοι, ενώθηκαν απέναντι στον κοινό εχθρό.
Οι 9 νεκροί ναύτες της «Έλλης» είναι οι πρώτοι Έλληνες που έπεσαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο — δύο μήνες πριν ξεκινήσει επίσημα η σύγκρουση με την Ιταλία.
Η νέα «Έλλη»
Το 1950, η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα ως πολεμική αποζημίωση το καταδρομικό «Eugenio di Savoia», το οποίο μετονομάστηκε σε «Έλλη» και υπηρέτησε στο ελληνικό Ναυτικό μέχρι το 1965.
Βιβλιογραφία
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
- Ο τορπιλισμός της Έλλης και το έπος του 1940-1941, Εκδ. Τήνος 2002
- Ο Ελληνο-ιταλικός πόλεμος, Alvin Redman Hellas 1967
- Η Ιταλο-Γερμανική επίθεση εναντίον της Ελλάδος
- Τόμος ΙΕ', Εκδοτική Αθηνών
Έλεγξε τις γνώσεις σου
Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για να δεις πόσα έμαθες για τον τορπιλισμό της Έλλης.