Τι ήταν η καταστροφή της Νάουσας;
Η Καταστροφή της Νάουσας (ή Ολοκαύτωμα της Νάουσας) ήταν ένα από τα πιο τραγικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 1822 στη Νάουσα της Μακεδονίας.
Η επανάσταση στη Νάουσα ξεκίνησε με ελπίδα, αλλά κατέληξε σε σφαγή και αιχμαλωσία του πληθυσμού, όταν η πόλη έπεσε στα χέρια του Οθωμανού πασά Εμπού Λουμπούτ.
Η Νάουσα πριν την επανάσταση
Η Νάουσα στην αρχή του 1822 ήταν μια ακμάζουσα πόλη με περίπου 10.000 κατοίκους. Απολάμβανε ειδικά προνόμια από τον Σουλτάνο χάρη στην «βαλιντέ σουλτάνα» (βασιλομήτωρ).
Ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων είχε προσπαθήσει τρεις φορές (1795, 1798, 1804) να κατακτήσει τη Νάουσα, αλλά απέτυχε. Σύμφωνα με την παράδοση, είπε: «Τα Γιάννενα κι αν με γέρασαν, η Νάουσα θα με πεθάνει».
Οι αρχηγοί της επανάστασης
Ο Ζαφειράκης Λογοθέτης
Ο Ζαφείριος «Ζαφειράκης» Θεοδοσίου Λογοθέτης γεννήθηκε το 1772 στη Νάουσα. Καταγόταν από αρχοντική οικογένεια και ήταν πολύ μορφωμένος — γι' αυτό και ονομαζόταν «Λογοθέτης».
Σπούδασε στα Ιωάννινα, όπου τον ξεχώρισε ο Αλή Πασάς για το οξύ πνεύμα του. Αργότερα όμως έγινε εχθρός του και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία.
Στις 22 Φεβρουαρίου 1822, Κυριακή της Ορθοδοξίας, ο Ζαφειράκης ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου, μετά από πανηγυρική δοξολογία και ορκωμοσία μαχητών.
Η πολιορκία και η πτώση
Η θυσία της Αράπιτσας
Στη θέση Στουμπάνοι, στη γέφυρα της Αράπιτσας, 13 νέες γυναίκες με τα παιδιά τους, για να αποφύγουν την ατίμωση και τη σκλαβιά, προτίμησαν να πέσουν στον καταρράκτη.
Η θυσία των γυναικών της Νάουσας συγκρίνεται με τη θυσία των Σουλιωτισσών στο Ζάλογγο. Σήμερα στο σημείο υπάρχει μνημείο με το άγαλμα Ναουσαίας με τα παιδιά στην αγκαλιά της.
Η τύχη των αρχηγών
Οι συνέπειες
Μετά την καταστροφή της Νάουσας, η επανάσταση στη Μακεδονία ουσιαστικά έσβησε. Η πόλη καταστράφηκε ολοσχερώς και τα προνόμιά της αναιρέθηκαν.
Υπολογίζεται ότι 50-120 χωριά και κωμοπόλεις της Δυτικής Μακεδονίας καταστράφηκαν. Με σουλτανικό φιρμάνι, όλες οι αγροτικές ιδιοκτησίες αποδόθηκαν στο οθωμανικό δημόσιο.
Η σημασία για την επανάσταση
Παρά την τραγική κατάληξη, η επανάσταση στη Νάουσα είχε στρατηγική σημασία:
Η μνήμη
Σήμερα η Νάουσα τιμά τους ήρωές της με μνημεία, οδούς και θεσμούς:
- Μνημείο στους Στουμπάνους (γέφυρα Αράπιτσας)
- Προτομή του Ζαφειράκη στο πάρκο
- Κεντρική οδός Ζαφειράκη
- Αθλητικός σύλλογος «Ζαφειράκης»
Σαν άλλες Σουλιώτισσες, για να μην υποστούν τα όργια των Τούρκων, πέφτουν και φονεύονται στα νερά του Μαυρονερίου.
Βιβλιογραφία
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
- Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμος Β', Αθήνα 1888
- Η Ελληνική Επανάσταση, Εκδόσεις Μέλισσα
- Η επανάσταση και η καταστροφή της Νάουσας κατά το 1822, Εκδ. Ι. Μητρ. Βεροίας, 2010
- Η επανάστασις και καταστροφή της Ναούσης, Αθήνα 1881
- Ιστορία της πόλεως Ναούσης, Θεσσαλονίκη 1993
- Τόμος ΙΒ', Εκδοτική Αθηνών, 1975
Έλεγξε τις γνώσεις σου
Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για να δεις πόσα έμαθες για την καταστροφή της Νάουσας.