Αρχιμήδης
Γεννήθηκε το 287 π.X. στις Συρακούσες (σήμερα στην Σικελία της Ιταλίας, τότε ακμάζουσα πόλη της Μεγάλης Ελλάδας) και
πέθανε το 212 π.Χ. πάλι στις Συρακούσες.
Αναφέρεται από ορισμένους συγγραφείς ότι επισκέφθηκε την Αίγυπτο, όπου λέγεται ότι εκεί εφηύρε μια συσκευή που
σήμερα είναι γνωστή ως ο «Κοχλίας του Αρχιμήδη».
Ο «Κοχλίας του Αρχιμήδη» ή «Έλιξ του Αρχιμήδους» είναι μια κατασκευή με ένα ατέρμονα κοχλία, που μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για να αντλεί και να μετακινεί νερό από ένα χαμηλό μέρος σε κάποιο υψηλότερο
1
.
Θεωρείται, επίσης, πολύ πιθανόν, Αρχιμήδης να σπούδασε με τους διαδόχους του Ευκλείδη στην Αλεξάνδρεια, αφού
όχι μόνο φαίνεται να ήταν πολύ εξοικειωμένος με τα Μαθηματικά που αναπτύχθηκαν εκεί, αλλά
είχε και προσωπικές σχέσεις με Μαθηματικούς που ζούσαν εκεί, αφού τους έστελνε αποτελέσματα των εργασιών του.
Ακόμα, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος, ο Αρχιμήδης είχε κατασκευάσει πολεμικές μηχανές με τις οποίες
ενισχύθηκε η άμυνα των Συρακουσών κατά την επίθεση των Ρωμαίων.
Οι μηχανές αυτές, πάντα κατά τον Πλούταρχο, έγιναν κατόπιν προτροπής του Ιέρωνα, του Βασιλέως των Συρακουσών,
και είχαν κατασκευαστεί από τον Αρχιμήδη ως απλά παιγνίδια με την Γεωμετρία:
γεωμετρίας δὲ παιζούσης ἐγεγόνει πάρεργα τὰ πλεῖστα (Πλουτάρχου, Πελοπίδας - Μάρκελλος).
Με τον Ιερώνα, τον οποίον πηγές φέρουν και ως συγγενή του Αρχιμήδη, είναι συνδεδεμένη και η ιστορία με την
ανακάλυψη του Νόμου της Ανώσεως, ή, αλλιώς, «Αρχής του Αρχιμήδους» και του γνωστής αναφωνήσεως «Εύρηκα!»
2
.
Σε κάθε περίπτωση, ο Αρχιμήδης,
παρά την ενασχόλησή του με τις εφευρέσεις μηχανών και την φήμη που απέκτησε μέσα από αυτές,
πίστευε ότι τα Καθαρά Μαθηματικά ήταν η μόνη άξια λόγου ενασχόληση.
Άλλωστε, ακόμα και σήμερα, θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς όλων των εποχών.
Η Μέθοδος της Εξάντλησης
3
, π.χ., που χρησιμοποίησε για να υπολογίσει εμβαδά και όγκους, δεν διαφέρει, ουσιαστικά,
από την Μέθοδο Ολοκλήρωσης που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Ακόμα, ο Αρχιμήδης ανακάλυψε θεωρήματα σχετικά με το κέντρο βάρους επίπεδων σχημάτων μορφών και στερεών,
έδινε προσεγγιστικές τιμές για τετραγωνικές ρίζες,
ενώ, είναι εντυπωσιακή η προσέγγιση που έχει δώσει για τον αριθμό π: έχει δείξει ότι
223
⁄
71
= 3,140845070422535 < π = 3,141592653589793 . . . <
22
⁄
7
= 3,142857142857143
Ο Αρχιμήδης πέθανε το 212 π.Χ., όταν οι ρωμαϊκές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Μάρκο Κλαύδιο Μάρκελλο κυρίευσαν
την πόλη των Συρακουσών μετά από πολιορκία δύο χρόνων.
Ο Πλούταρχος δίνει για τον θάνατο του Αρχιμήδη, τρεις εκδοχές:
1η εκδοχή: Ο Αρχιμήδης ήταν απασχολημένος με ένα μαθηματικό πρόβλημα και δεν αντελήφθη ότι οι Συρακούσες
έπεσαν στα χέρια των Ρωμαίων. Ένας Ρωμαίος στρατιώτης συνάντησε τον Αρχιμήδη και τον διέταξε να πάει και να
συναντήσει τον στρατηγό Μάρκο Κλαύδιο Μάρκελλο.
Όμως, ο Αρχιμήδης αρνήθηκε να υπακούσει στην εντολή λέγοντας ότι πρώτα έπρεπε να τελειώσει με το πρόβλημα
που τον απασχολούσε, οπότε ο Ρωμαίος στρατιώτης εξοργίστηκε και σκότωσε τον Αρχιμήδη με το σπαθί του.
2η εκδοχή: Ο Αρχιμήδης ήταν απασχολημένος με ένα μαθηματικό πρόβλημα και δεν αντελήφθη ότι οι Συρακούσες
έπεσαν στα χέρια των Ρωμαίων.
Ένας Ρωμαίος στρατιώτης που βλέπει τον Αρχιμήδη ορμά και με το γυμνό του ξίφος τον σκοτώνει αγνοώντας, την
παράκλησή του να περιμένει λίγο μέχρι να επιλύσει το πρόβλημα που τον απασχολούσε.
3η εκδοχή: Ο Αρχιμήδης πηγαίνοντας να συναντήσει τον Μάρκελλο κρατά τα μαθηματικά του όργανα,
τα οποία φάνηκαν στους στρατιώτες πολύτιμα αντικείμενα, οπότε τον σκότωσαν για να του τα πάρουν.
Ακόμα, ο Πλούταρχος αναφέρει πως ο Μάρκελλος είχε διατάξει να μην πειραχτεί ο Αρχιμήδης και, έτσι,
όταν πληροφορήθηκε τον θάνατό του εξοργίστηκε που τον παράκουσαν και ευεργέτησε τους οικείους του Αρχιμήδη.
1
Είναι αρκετά χρήσιμο σε κανάλια άρδευσης:
μπορεί και να μεταφέρει νερό σε καλλιεργήσιμη έκταση, αλλά και σε αποθηκευτικό χώρο, ώστε χρησιμοποιηθεί και για άλλες χρήσεις.
2
Υπάρχουν διάφορες εκδοχές της ιστορίας με την ανακάλυψη από τον Αρχιμήδη του Νόμου της Ανώσεως.
3
Η πατρότητα της μεθόδου αποδίδεται στον Εύδοξο, και ο ίδιος ο Αρχιμήδης τον μνημονεύει στο έργο του.
1η Σημείωση: Η φράση «μή μου τοὺς κύκλους τάραττε!» που λέγεται ότι είπε ο Αρχιμήδης στον στρατιώτη πριν αυτός
τον σκοτώσει, δεν υπάρχει στον Πλούταρχο.
2η Σημείωση: Η θέση του τάφου του Αρχιμήδη είναι, ακόμα, θέμα που ερευνάται.
Μία αναφορά από το Κικέρωνα που θέλει στο επάνω μέρος του τάφου του Αρχιμήδη να υπάρχουν χαραγμένοι μία
σφαίρα και ένας κύλινδρος δεν έχει επιβεβαιωθεί με κάποιο εύρημα, ούτε έχει διασταυρωθεί με άλλη πηγή.
Αυτή η αναπαράσταση είναι σε ψηφιδωτό που
θεωρείτο της Ρωμαϊκής Εποχής, αλλά τώρα
πιστεύεται ότι είναι αντίγραφο ή πλαστογραφία του 18ου
αιώνα.
Κατά την ιστοσελίδα
https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:Archimedes_bef
ore_his_death_with_the_Roman_soldier,_Roman_m
osaic.jpg
η εικόνα είναι από το βιβλίο
«Ανατολική Ασία και Κλασσική Ελλάδα» του Ρόμπερτς
(«Kelet-Ázsia és a klasszikus Görögország», J. M. Roberts),
ενώ το έργο βρίσκεται στην
Δημοτική Πινακοθήκη Λιμπεκχάους
(Städtische Galerie Liebieghaus) της Φρανκφούρτης
Σε αυτό το έργο απεικονίζεται, κατά πάσα πιθανότητα,
η δεύτερη από τις εκδοχές που παραθέτει ο Πλούταρχος
για τις συνθήκες του θανάτου του Αρχιμήδη και
αναφέραμε προηγουμένως.
Πηγή:
Εθνική Πινακοθήκη (Εκτίθεται στο Κεντρικό Κτήριο)
Loth Johann Carl,
ο επονομαζόμενος Carloto (1632 - 1698)
Λοτ Γιόχαν Καρλ
Ο θάνατος του Αρχιμήδη
Λάδι σε μουσαμά, 120 x 98 εκ.
