# Περισσότερα για τη χημική εξίσωση

Η χημική εξίσωση είναι ένας συμβολικός τρόπος αναπαράστασης της χημικής αντίδρασης με τη χρήση χημικών τύπων.

Κάθε χημική εξίσωση:

- Έχει δύο μέλη τα οποία συνδέονται με ένα βέλος.
- Στο αριστερό μέλος γράφονται οι χημικοί τύποι των ουσιών που πρόκειται να μετατραπούν, δηλαδή των αντιδρώντων.
- Στο δεξί μέλος γράφονται οι χημικοί τύποι των ουσιών που παράγονται, δηλαδή των προϊόντων.
- Στη συνέχεια βάζουμε συντελεστές σε καθένα από τα αντιδρώντα και τα προϊόντα, έτσι ώστε ο αριθμός ατόμων του κάθε στοιχείου να είναι ίδιος στο πρώτο και στο δεύτερο μέλος της χημικής εξίσωσης.

Πολλές φορές στα αντιδρώντα και τα προϊόντα βάζουμε μέσα σε παρένθεση το σύμβολο της φυσικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται κατά την αντίδραση.

Παράδειγμα:

H γραφή των χημικών εξισώσεων βήμα προς βήμα:

Παράδειγμα: Η παρασκευή του υδροβρωμίου από υδρογόνο και βρώμιο

1. Βρίσκουμε ποια σώματα είναι τα αντιδρώντα και ποια τα προϊόντα.

Αντιδρώντα: υδρογόνο και βρώμιο

Προϊόντα: υδροβρώμιο

2. Γράφουμε στο πρώτο μέλος της χημικής εξίσωσης τους χημικούς τύπους των αντιδρώντων και στο δεύτερο των προϊόντων.

H2 + Br2 → H Br

3. Βάζουμε συντελεστές στους τύπους των αντιδρώντων και των προϊόντων, έτσι ώστε όσα άτομα από κάθε στοιχείο υπάρχουν στο πρώτο μέλος της εξίσωσης να υπάρχουν και στο δεύτερο μέλος.

Επειδή στο πρώτο μέλος έχουμε 2 άτομα υδρογόνου και δύο άτομα βρωμίου, βάζουμε συντελεστή 2 στο μόριο του υδροβρωμίου στο δεύτερο μέλος.

H2 + Br2 → 2 H Br

Σημειώνουμε τη φυσική κατάσταση καθενός από τα αντιδρώντα και προϊόντα με το κατάλληλο σύμβολο.

H2(g) + Br2(g) → 2HBr(g)

Παρατηρήσεις:

- Ο συντελεστής 1 παραλείπεται.
- Στις χημικές αντιδράσεις αναγράφονται τα μόρια των στοιχείων ή των χημικών ενώσεων, επομένως για τα διατομικά στοιχεία πρέπει να γράφεται το σύμβολο του μορίου τους.
- Οι συντελεστές στους χημικούς τύπους των αντιδρώντων και των προϊόντων είναι καλό να είναι ακέραιοι.

Παράδειγμα: Το άζωτο και το υδρογόνο αντιδρούν σε κατάλληλες συνθήκες και παράγουν αμμωνία. Το υδρογόνο και το άζωτο είναι διατομικά στοιχεία, επομένως η χημική εξίσωση γράφεται:

N2 + H2 → NH3

Επειδή στο πρώτο μέλος της εξίσωσης υπάρχουν 2 άτομα αζώτου βάζουμε στη ΝΗ3 συντελεστή 2.

N2 + H2 → 2NH3

Επειδή στο δεύτερο μέλος της εξίσωσης υπάρχουν 6 άτομα υδρογόνου βάζουμε στο Η2 συντελεστή 3.

N2 + 3H2 → 2NH3

Θα ήταν λανθασμένη η εξίσωση στην ακόλουθη περίπτωση:

Ν + 3Η → ΝΗ3

γιατί έχουμε συμβολίσει τα άτομα του αζώτου και του υδρογόνου.

Στην περίπτωση των διατομικών στοιχείων μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κλασματικούς συντελεστές, αν και είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται ακέραιοι.

1/2N2 + 3/2H2 → NH3

ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

άνθρακας + οξυγόνο → μονοξείδιο του άνθρακα

2C(s) + O2(g) → 2CO(g)

υπεροξείδιο του υδρογόνου → νερό + οξυγόνο

2H2O2(g) → 2H2O(g) + O2(g)

ΙΟΝΤΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΟΝΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Οι ιοντικές χημικές ενώσεις, όταν διαλυθούν στο νερό, διίστανται σε ιόντα, από τα οποία αποτελούνται οι κρύσταλλοί τους. Τα ιόντα αυτά μετέχουν στις χημικές τους αντιδράσεις.

ΗCl + KOH → KCl + H2O

H+ + Cl- + K+ + OH- → K+ + Cl- + H2O

## ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Ποιες από τις ακόλουθες προτάσεις που αφορούν τις χημικές αντιδράσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

Α. Στις χημικές αντιδράσεις τα άτομα των αρχικών ενώσεων μετατρέπονται σε νέα εντελώς διαφορετικά άτομα.

Β. Όταν διασπώνται α g COCl2 παράγονται α g CO και α g Cl2.

Γ. Στις χημικές αντιδράσεις τα άτομα των αρχικών ενώσεων συνδυάζονται με διαφορετικό τρόπο με αποτέλεσμα να σχηματίζονται διαφορετικές ενώσεις.

Δ. Στις χημικές αντιδράσεις τα άτομα των αρχικών ενώσεων συνδυάζονται τυχαία με διαφορετικό τρόπο με αποτέλεσμα να σχηματίζονται διαφορετικές ενώσεις.

2. Να αντιστοιχίσετε καθεμία από τις ουσίες της στήλης Α στα αντιδρώντα από τα οποία μπορεί να παραχθεί στη στήλη Β.

| Α | Β | Απαντήσεις
1 | K2S | H2 + I2 | Α1 → Β..
2 | SO3 | P + O2 | Α2 → Β..
3 | P2O5 | Zn + O2 | Α3 → Β..
4 | ZnO | K + S | Α4 → Β..
5. | HI | S + O2 | Α5 → Β..

3. Στην διπλανή εικόνα δίνονται τα προσομοιώματα ορισμένων στοιχείων. Με βάση αυτά να αναπαραστήσετε τις ακόλουθες χημικές εξισώσεις με σύμβολα, αν δίνονται με προσομοιώματα, με προσομοιώματα, αν δίνονται με σύμβολα και με σύμβολα και προσομοιώματα, αν δίνονται με λέξεις. Οι χημικές εξισώσεις που δίνονται δεν είναι ισοσταθμισμένες, δηλαδή θα πρέπει να βάλετε εσείς συντελεστές.

α. Με προσομοιώματα

Με χημική εξίσωση: …………………………………….

β. Με προσομοιώματα

Με χημική εξίσωση: …………………………………….

β. Με λέξεις: ……………………………………………………………………………….

Ένα άτομο άνθρακα αντιδρά με δύο μόρια χλωρίου και παράγει ένα μόριο τετραχλωράνθρακα.

Με προσομοιώματα: ………………………………………………..

Με χημική εξίσωση: …………………………………………………

γ. Με χημική εξίσωση: 2 P(g) + 3 H 2(g) → 2 PH 3(g)

Με προσομοιώματα: ……………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………

Με λέξεις: ………………………………………………και παράγουν 2 μόρια φωσφίνης

Εμφάνιση Απαντήσεων

Α. Η πρόταση είναι λανθασμένη.

Σε μια χημική αντίδραση τα άτομα δεν μετατρέπονται σε νέα αλλά πραγματοποιείται μια αναδιάταξή τους.

Β. Η πρόταση είναι λανθασμένη.

Σε κάθε χημική αντίδραση η συνολική μάζα των αντιδρώντων σωμάτων είναι ίση με τη συνολική μάζα των προϊόντων της αντίδρασης. Επομένως η μάζα του COCl 2 θα είναι ίση με τη συνολική μάζα του CO και του Cl 2.

Γ. Η πρόταση είναι σωστή.

Οι αρχικές ουσίες, οι οποίες ονομάζονται αντιδρώντα σχηματίζονται νέες ουσίες με διαφορετικές ιδιότητες, οι οποίες ονομάζονται προϊόντα.

Δ. Η πρόταση είναι λανθασμένη.

Στις χημικές αντιδράσεις η αναδιάταξη των ατόμων για την δημιουργία νέων χημικών ενώσεων δεν γίνεται με τυχαίο τρόπο.

| Α | Β | Απαντήσεις
1 | K2S | H2 + I2 | Α1 → Β 4
2 | SO3 | P + O2 | Α2 → Β 5
3 | P2O5 | Zn + O2 | Α3 → Β 2
4 | ZnO | K + S | Α4 → Β 3
5. | HI | S + O2 | Α 5 → Β 1

2. Να αντιστοιχίσετε καθεμία από τις ουσίες της στήλης Α στα αντιδρώντα από τα οποία μπορεί να παραχθεί στη στήλη Β.

3. Στην διπλανή εικόνα δίνονται τα προσομοιώματα ορισμένων στοιχείων. Με βάση αυτά να αναπαραστήσετε τις ακόλουθες χημικές εξισώσεις με σύμβολα, αν δίνονται με προσομοιώματα, με προσομοιώματα, αν δίνονται με σύμβολα και με σύμβολα και προσομοιώματα, αν δίνονται με λέξεις. Οι χημικές εξισώσεις που δίνονται δεν είναι ισοσταθμισμένες, δηλαδή θα πρέπει να βάλετε εσείς συντελεστές.

α. Με προσομοιώματα

Με χημική εξίσωση: 2 HBr → H 2 +Br 2

β. Με προσομοιώματα

Με χημική εξίσωση: C+O 2 → CO 2

β. Με λέξεις: Ένα άτομο άνθρακα αντιδρά με δύο μόρια χλωρίου και παράγει ένα μόριο τετραχλωράνθρακα.

Με προσομοιώματα: ………………………………………………..

Με χημική εξίσωση: C+ 2 Cl 2 → CCl 4

γ. Με χημική εξίσωση: 2 P(g) + 3 H 2(g) → 2 PH 3(g)

Με προσομοιώματα: ……………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………

Με λέξεις: 2 άτομα φωσφόρου αντιδρούν με 3 μόρια υδρογόνου και παράγουν 2 μόρια φωσφίνης