∼ Απομαγνητοφωνημένο κείμενο ∼

«Μου ’χει πει κάποιος Κρητικός για ένα κοριτσάκι. Το κουβάλησαν από την Αίγινα στην Κρήτη. Το ‘χαν δεμένο με αλυσίδες χέρια πόδια. Πριν το περάσουν απέναντι, με το καΐκι, τους ζήτησε γκαζόζα. Του την έδωσαν και μόλις την ήπιε έδωσε μια στο μπουκάλι και το ’ριξε στη θάλασσα. Δεν ήθελε να τους μολύνει». Έτσι περιγράφει ο Κώστας Ριτσώνης στο διήγημα του Σπιναλόγκα, τη μεταφορά ενός μικρού κοριτσιού στη Σπιναλόγκα, το χώρο απομόνωσης των λεπρών. Τι ήταν η λέπρα; Μια συνηθισμένη στην εποχή της μεταδοτική ασθένεια ή μια ασθένεια στίγμα;
Σύμφωνα με τον Erving Goffman, τα στίγματα στην αρχαιότητα συμβόλιζαν κάτι το ασυνήθιστο. Αργότερα, κατά τους χριστιανικούς χρόνους, τα στίγματα ήταν σημάδια που έδειχναν αγιοσύνη ή σημάδια που σήμαιναν ατίμωση. Τα στίγματα στις παλάμες που θύμιζαν τα σημάδια από τα καρφιά με τα οποία σταυρώθηκε ο Χριστός σήμαιναν αγιοσύνη. Τα σημάδια της λέπρας που κατέστρεφαν το πρόσωπο και το σώμα του ανθρώπου σήμαιναν ατίμωση. Ο φορέας της ασθένειας θεωρούταν αμαρτωλός που πληρώνει για κάποια αμαρτία του. Η λέπρα ήταν μια ασθένεια - στίγμα. Στην εποχή μας ασθένεια - στίγμα είναι το AIDS, γιατί η μόλυνση από τον ιό παραπέμπει τον κοινό νου στο ότι αυτός ή αυτή που μολύνθηκε είναι ή ομοφυλόφιλος ή χρήστης ναρκωτικών. Έχουμε, δηλαδή, στη σύγχρονη εποχή μια μεταφορά της μεσαιωνικής αντίληψης για την ασθένεια σαν τιμωρία για κάποια αμαρτία.

Πηγές υλικού - Βιβλιογραφικά βοηθήματα:

• Κώστας Ριτσώνης, Τσίλιες, Εκδόσεις Ποιήματα των Φίλων
• Antony Giddens. Κοινωνιολογία. Αθήνα: Gutenberg
• Erving Goffman, Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας, Αθήνα: Αλεξάνδρεια