Ο εθελοντής ως ηθικό πρότυπο πολίτη - Η ανακάλυψη του
εθελοντισμού
«Μα, υπάρχει στην Ελλάδα εθελοντισμός;» Αυτό το όλο δυσπιστία
ερώτημα συναντούσα σε όλη τη διάρκεια της έρευνάς μου από το
2002 μέχρι το 2004. Κάποιοι υποστήριζαν με ένταση πως ο
«εθελοντισμός είναι κοροϊδία», γιατί αποτελεί μη αμειβόμενη
εργασία ή πως είναι «πολιτικά ύποπτος» και πως υποκαθιστά
υπηρεσίες που θα έπρεπε να παρέχει το κράτος. Άλλοι πίστευαν πως
συνιστά προσφορά και πράξη γενναιοδωρίας ή, αντίθετα,
αναζητούσαν κάποιο κρυφό κέρδος και οφέλη για τους ανθρώπους που
εμπλέκονται σε τέτοιες, φαινομενικά ανιδιοτελείς,
δραστηριότητες. Γενική επιφυλακτικότητα επικρατούσε απέναντι στα
εθελοντικά σωματεία, τις ενδεχόμενες σκοπιμότητες, τα αφανή
κέρδη τους, τη χρήση των κονδυλίων, τη δράση και τη σχέση τους
με κρατικούς φορείς. Ταυτόχρονα, οι περισσότεροι όλο και είχαν
κάποιον γνωστό τους εθελοντή, κάποιον που «πρόσφερε τον χρόνο
του» χωρίς προσδοκία υλικής ανταπόδοσης: αιμοδότη,
δασοπυροσβέστη, δάσκαλο μαθημάτων ελληνικής γλώσσας για
αλλοδαπούς, εθελοντή που επισκεπτόταν καταυλισμούς προσφύγων,
ορφανοτροφεία, γηροκομεία ή νοσοκομεία.
Ο εθελοντισμός
στην Ελλάδα του πρώιμου 21ου αιώνα θεωρούνταν ελάχιστα
ανεπτυγμένος, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τη Δυτική Ευρώπη. Ξαφνικά
αυτή η υπανάπτυξη άρχισε να απασχολεί κοινωνικούς και πολιτικούς
επιστήμονες, δημοσιογράφους καθώς και την κεντρική πολιτική
σκηνή. Η πρόθεση ενίσχυσης του εθελοντισμού διατυπωνόταν από
διαφορετικά υποκείμενα, περιλάμβανε εντόπιες και υπερεθνικές
διαδικασίες και φορείς, αλλά και πλήθος από ετερόκλητες
δραστηριότητες και φαινόμενα: δημόσιες συζητήσεις, συνέδρια,
εκθέσεις, μελέτες, νομοθετική δραστηριότητα, κείμενα πολιτικής,
θεσμούς, πολιτικές από το ελληνικό κράτος και την Ε.Ε. καθώς και
παιδαγωγικές τεχνικές. Παράλληλα πλήθαιναν τα δημοσιεύματα στον
Τύπο, τα ρεπορτάζ στην τηλεόραση και οι προσπάθειες αποτίμησης
της στάσης του κοινού.
Πηγή: Κατερίνα Ροζάκου. (2018). Από «αγάπη» και «αλληλεγγύη». Εθελοντική εργασία με πρόσφυγες στην Αθήνα του πρώιμου 21ου αιώνα. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.