Αγοράζουμε και πουλάμε!

·         ξεχωρίζουμε τις ανάγκες από τις επιθυμίες στις αγορές μας,

·         συγκρίνουμε τις τιμές για να κάνουμε αγορές,

·         κάνουμε απλές συναλλαγές με κάρτα ή με χρήματα,

·         χρησιμοποιούμε τις κατάλληλες λέξεις στις αγορές ή στις πωλήσεις μας.

Προτεινόμενη διάρκεια: 3 διδακτικές ώρες 

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών, ο γενικός στόχος αυτής της ενότητας είναι οι μαθητές/- τριες να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για αγορές με βάση ανάγκες και επιθυμίες.

Τα μαθησιακά αποτελέσματα για τη συγκεκριμένη ενότητα είναι οι μαθητές/-τριες να: 

·         διαφοροποιούν τις ανάγκες από τις επιθυμίες με βάση έρευνα σε διάφορα δεδομένα.

·         συγκρίνουν τιμές με στόχο συμφέρουσες αγοραστικές επιλογές.

·         πραγματοποιούν απλές συναλλαγές με χρήματα/κάρτα.

·         αξιοποιούν κατάλληλα επικοινωνιακά ρεπερτόρια κατά τις συναλλαγές τους.

Επιστημονικό κομμάτι

Τα παιδιά αρχίζουν να διαχωρίζουν τις ανάγκες από τις επιθυμίες κατά τη διάρκεια του σταδίου των συγκεκριμένων λογικών εννοιών, το οποίο περιγράφεται από τον Piaget ως το διάστημα από περίπου 7 έως 11 ετών. Σε αυτό το στάδιο, τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να σκέφτονται λογικά για συγκεκριμένα γεγονότα και να κατανοούν τις πρακτικές συνέπειες των επιλογών τους. Καθώς η γνωστική τους ανάπτυξη προχωρά, γίνονται ικανά να αναγνωρίζουν τη διαφορά μεταξύ των αναγκών, που είναι απαραίτητες για την επιβίωση και την καθημερινή λειτουργία (όπως το φαγητό, το νερό και η στέγη), και των επιθυμιών, που είναι πράγματα που θέλουν αλλά δεν είναι απαραίτητα για την επιβίωση (όπως τα παιχνίδια και τα γλυκά). Σύμφωνα με τον Piaget (1952)[2], αυτή η ικανότητα προκύπτει από την αυξημένη λογική σκέψη και την κατανόηση των κοινωνικών κανόνων που αναπτύσσονται σε αυτό το στάδιο της ζωής τους. Αυτή η διάκριση ενισχύεται περαιτέρω από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τις εμπειρίες που αποκτούν τα παιδιά μέσα από την καθημερινή ζωή (Piaget & Inhelder, 1969)[3]. Η έρευνα του Brown[4] και συνεργατών (2017) υποστηρίζει ότι η διάκριση αυτή ενισχύεται μέσα από τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις με γονείς και δασκάλους, οι οποίοι βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν τη διαφορά μεταξύ των βασικών αναγκών, όπως η τροφή και η στέγη, και των επιθυμιών, όπως τα παιχνίδια και τα γλυκά. Επιπλέον, οι Thomas et al. (2018)[5] σημειώνουν ότι η ανάπτυξη της κατανόησης των αναγκών και επιθυμιών συνδέεται με την ενίσχυση των δεξιοτήτων λήψης αποφάσεων και της ηθικής σκέψης.

Αρχική εικόνα

Οι μαθητές/τριες συζητούν για τις λαϊκές αγορές και εκφράζουν τις δικές τους εμπειρίες από τις επισκέψεις στις λαϊκές αγορές. Οι λαϊκές αγορές αποτελούν μια σημαντική επιλογή για τους καταναλωτές που αναζητούν φρέσκα, ποιοτικά και οικονομικά προϊόντα, υποστηρίζοντας παράλληλα την τοπική οικονομία. Οι λαϊκές αγορές συνήθως λειτουργούν σε συγκεκριμένες ημέρες της εβδομάδας και σε συγκεκριμένες ώρες. Για παράδειγμα, σε πολλές περιοχές λειτουργούν μια ή δύο φορές την εβδομάδα, από νωρίς το πρωί μέχρι το μεσημέρι. Στις λαϊκές αγορές, οι τιμές είναι συνήθως χαμηλές, καθώς οι παραγωγοί πωλούν απευθείας στους καταναλωτές. Υπάρχει δυνατότητα διαπραγμάτευσης των τιμών, κάτι που δεν είναι συνήθως δυνατό στα καταστήματα. Οι πωλητές στις λαϊκές αγορές συχνά προσφέρουν εκπτώσεις προς το τέλος της ημέρας για να ξεπουλήσουν τα προϊόντα τους.

Στις λαϊκές αγορές οι αγοραστές αναζητούν φρέσκα και τοπικά προϊόντα. Οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν μια αγορά είναι : α) οι καιρικές συνθήκες π.χ. οι κακές καιρικές συνθήκες μπορεί να μειώσουν τον αριθμό των πωλητών και αγοραστών και β) η εποχικότητα, ορισμένα φρούτα και λαχανικά είναι διαθέσιμα μόνο σε συγκεκριμένες εποχές του χρόνου.

Χωριζόμαστε σε ομάδες και φτιάχνουμε τη δική μας λαϊκή αγορά.

Πρόκειται για μια δραστηριότητα που σκοπό έχει να κατανοήσουν τα παιδιά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι λαϊκές αγορές, να μάθουν τις βασικές οικονομικές έννοιες του εμπορίου, πώς να προωθούν και να πωλούν τα προϊόντα τους, να αποκτήσουν δεξιότητες υπολογισμού και επίλυσης προβλημάτων μέσω των συναλλαγών. Συγχρόνως η δραστηριότητα προάγει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των παιδιών, ενισχύοντας το αίσθημα συνεργασίας και ομαδικότητας. Η συμμετοχή σε μια τέτοια δραστηριότητα ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση των παιδιών, καθώς βλέπουν τα αποτελέσματα των προσπαθειών τους συμβάλλοντας στην προσωπική τους ανάπτυξη.

Πόσο διαφέρουν οι τιμές στις λαϊκές αγορές από τις τιμές των καταστημάτων;

Η διαφορά στις τιμές μεταξύ των λαϊκών αγορών και των καταστημάτων ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή, την εποχή, τον τύπο των προϊόντων και άλλους παράγοντες. Ωστόσο, μπορούμε να δώσουμε μια γενική εικόνα για το πώς διαφέρουν αυτές οι τιμές.

Γενικές Τάσεις Τιμών

1. Φρούτα και Λαχανικά:
   • Οι τιμές στις λαϊκές αγορές είναι συνήθως χαμηλές. Αυτό οφείλεται στο ότι οι παραγωγοί πωλούν απευθείας στους καταναλωτές χωρίς ενδιάμεσους.
2. Κρέας και Ψάρια:
   • Οι τιμές μπορεί να είναι πιο ανταγωνιστικές στις λαϊκές αγορές, αλλά αυτό εξαρτάται από την προέλευση και την ποιότητα των προϊόντων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κρέατα και τα ψάρια μπορεί να είναι 10-20% φθηνότερα.
3. Γαλακτοκομικά Προϊόντα:
   • Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως τυριά και γιαούρτια, μπορεί επίσης να είναι πιο οικονομικά στις λαϊκές αγορές.
4. Βιολογικά Προϊόντα:
   • Τα βιολογικά προϊόντα είναι συχνά φθηνότερα στις λαϊκές αγορές, δεδομένου ότι οι παραγωγοί πωλούν απευθείας χωρίς να επιβαρύνονται με τα λειτουργικά κόστη των καταστημάτων βιολογικών προϊόντων.

Παράγοντες που Επηρεάζουν τις Τιμές

1. Απευθείας Πώληση από Παραγωγούς:
   • Η άμεση πώληση από τους παραγωγούς στους καταναλωτές μειώνει το κόστος, επιτρέποντας χαμηλότερες τιμές.
2. Χαμηλότερα Λειτουργικά Έξοδα:
   • Οι λαϊκές αγορές δεν επιβαρύνονται με υψηλά λειτουργικά έξοδα όπως ενοίκια καταστημάτων, λογαριασμοί ενέργειας και μισθοί προσωπικού.
3. Εποχικότητα:
   • Η διαθεσιμότητα και η εποχικότητα των προϊόντων επηρεάζουν τις τιμές. Κατά την περίοδο αιχμής, τα προϊόντα είναι πιο άφθονα και οι τιμές χαμηλότερες.
4. Διαπραγμάτευση Τιμών:
   • Οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να διαπραγματευτούν τις τιμές στις λαϊκές αγορές, κάτι που δεν είναι συνήθως εφικτό στα καταστήματα.
5. Ποιότητα και Φρεσκάδα:
   • Τα προϊόντα στις λαϊκές αγορές είναι συνήθως πιο φρέσκα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει θετικά τη σχέση τιμής-ποιότητας.

Συμπέρασμα

Οι τιμές στις λαϊκές αγορές είναι γενικά χαμηλότερες, κυρίως λόγω των χαμηλότερων λειτουργικών εξόδων και της απευθείας διάθεσης των προϊόντων από τους παραγωγούς στους καταναλωτές. Ωστόσο, η ακριβής διαφορά στις τιμές μπορεί να ποικίλει ανάλογα με την τοποθεσία, την εποχή και τον τύπο των προϊόντων. Πολλοί καταναλωτές που αναζητούν φρέσκα και ποιοτικά προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές συνήθως προτιμούν τις λαϊκές αγορές, εκμεταλλευόμενοι και τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης των τιμών.

Απαντήσεις σε δραστηριότητες

Αντιστοιχίζουμε τις παρακάτω εικόνες με τις λέξεις που ταιριάζουν ενώνοντας τες με μια γραμμή.

Συζητάμε στην ομάδα μας και γράφουμε τι συμβαίνει στις λαϊκές αγορές όταν βρέχει, φυσάει ή χιονίζει. Πώς ο καιρός επηρεάζει τις τιμές των προϊόντων στις λαϊκές αγορές;

Ο καιρός επηρεάζει τις λαϊκές αγορές με πολλούς τρόπους, από τη διαθεσιμότητα των προϊόντων μέχρι τη συμπεριφορά των αγοραστών και των πωλητών. Κακές καιρικές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν σε μειωμένη προσφορά και αυξημένες τιμές, ενώ οι πωλητές μπορεί να προσαρμόσουν τις τιμές τους για να ανταποκριθούν στις αλλαγές στη ζήτηση. Έτσι, εάν ο καιρός επηρεάσει την ποιότητα των προϊόντων, αρκετά φρούτα και λαχανικά μπορεί να υποστούν ζημιές από το κρύο ή τη βροχή, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε προϊόντα μειωμένης ποιότητας και σε χαμηλότερες τιμές. Επίσης,  αναπροσαρμογές τιμών μπορεί να γίνουν, όταν υπάρχουν λιγότεροι αγοραστές λόγων κακών καιρικών συνθηκών, οπότε οι πωλητές προσφέρουν σε χαμηλές τιμές τα προϊόντα τους για να τα πουλήσουν. Σε περίπτωση χιονιού, πολλές λαϊκές αγορές μπορεί να ακυρωθούν ή να καθυστερήσουν. Οι δύσκολες συνθήκες οδήγησης και οι δρόμοι με χιόνι συνήθως καθιστούν δύσκολη τη μετακίνηση για πωλητές και αγοραστές. Οι προμηθευτές μπορεί να δυσκολεύονται να φέρουν προϊόντα στην αγορά, μειώνοντας έτσι την προσφορά.

Γενικώς, οι κακές καιρικές συνθήκες μπορεί να εμποδίσουν τους παραγωγούς και πωλητές να φέρουν τα προϊόντα τους στην αγορά, μειώνοντας την προσφορά και αυξάνοντας τις τιμές.

Οι παρακάτω δραστηριότητες έχουν  σκοπό να εξοικειωθούν οι μαθητές/-τριες με τα είδη προϊόντων που πωλούνται στις λαϊκές αγορές. Οι λαϊκές αγορές προσφέρουν μεγάλη ποικιλία προϊόντων, συχνά σε φθηνότερες τιμές από τα καταστήματα και συνήθως τα προϊόντα είναι φρέσκα και τοπικής παραγωγής. Οι καταναλωτές προτιμούν τις λαϊκές αγορές για την ποιότητα, τη φρεσκάδα και την ποικιλία των προϊόντων. Ακολουθεί μια αναλυτική λίστα με τα πιο συνήθη προϊόντα που μπορεί να βρει κανείς σε μια λαϊκή αγορά:

Φρέσκα Τρόφιμα

1. Φρούτα και Λαχανικά:
   • Πορτοκάλια, μήλα, μπανάνες, σταφύλια, κεράσια
   • Ντομάτες, αγγούρια, πιπεριές, μελιτζάνες, κολοκυθάκια
   • Πατάτες, κρεμμύδια, καρότα, σπανάκι, μαρούλι
2. Κρέας και Πουλερικά:
   • Κοτόπουλο, χοιρινό, μοσχάρι, αρνί
   • Σπληνάντερο, συκώτι, λουκάνικα
3. Ψάρια και Θαλασσινά:
   • Σαρδέλες, γαύρος, τσιπούρα, λαβράκι
   • Χταπόδι, καλαμάρια, γαρίδες
4. Γαλακτοκομικά Προϊόντα:
   • Τυρί φέτα, γραβιέρα, ανθότυρο
   • Γιαούρτι, βούτυρο, γάλα
5. Αυγά:
   • Φρέσκα αυγά από κοτόπουλα ή ορτύκια

Άλλα Προϊόντα

1. Βιολογικά Προϊόντα:
   • Βιολογικά φρούτα και λαχανικά
   • Βιολογικά γαλακτοκομικά και αυγά
2. Ξηροί Καρποί και Αποξηραμένα Φρούτα:
   • Καρύδια, αμύγδαλα, φιστίκια
   • Σταφίδες, σύκα, δαμάσκηνα
3. Μέλι και Προϊόντα Μελισσοκομίας:
   • Μέλι, βασιλικός πολτός, γύρη
4. Άρτος και Αρτοσκευάσματα:
   • Ψωμί, παξιμάδια, κουλούρια
   • Πίτες και παραδοσιακά αρτοσκευάσματα
5. Ελιές και Ελαιόλαδο:
   • Διάφορες ποικιλίες ελιών
   • Παρθένο ελαιόλαδο
6. Χειροποίητα Προϊόντα:
   • Μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού
   • Σάλτσες, τουρσιά

Φυτά και Λουλούδια

1. Κηπευτικά και Ανθοκομικά:
   • Φυτά για τον κήπο, βότανα
   • Λουλούδια, γλάστρες, φυτά εσωτερικού χώρου

Οικιακά Είδη

1. Ρούχα και Υποδήματα:
   • Εποχιακά ρούχα, εσώρουχα
   • Παπούτσια, σανδάλια
2. Είδη Οικιακής Χρήσης:
   • Κουζινικά σκεύη, εργαλεία
   • Καθαριστικά και απορρυπαντικά
3. Χειροποίητα Αντικείμενα:
   • Κοσμήματα, αξεσουάρ
   • Διάφορα διακοσμητικά

Εποχιακά Προϊόντα

1. Χριστουγεννιάτικα και Πασχαλινά:
   • Στολίδια, λαμπάδες, δώρα
2. Είδη Καλοκαιριού:
   • Καπέλα, γυαλιά ηλίου, αντηλιακά

Ποια από τα παρακάτω προϊόντα πωλούνται στη λαϊκή αγορά;

Απαντάμε βάζοντας V στα κουτάκια που βρίσκονται κάτω από τις εικόνες.

Ποια λόγια ταιριάζουν σε κάθε εικόνα; Κάνουμε τις αντιστοιχίσεις.

Πού θα πηγαίναμε να ψωνίσουμε φρούτα και λαχανικά; Στο σούπερ μάρκετ ή στη λαϊκή αγορά; Συζητάμε γιατί κάναμε τη μια ή την άλλη επιλογή.

Σκοπός της συγκεκριμένης δραστηριότητας είναι να εκφράσουν οι μαθητές και μαθήτριες τις απόψεις για τις επιλογές που θα έκαναν στις περιπτώσεις που θα ήθελαν να αγοράσουν φρούτα και λαχανικά.

Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποιους λόγους για όσους/ες προτιμούν:

α) τη Λαϊκή Αγορά:

• Αν θέλουμε φρέσκα και εποχικά προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές.
• Αν θέλουμε να υποστηρίξουμε τους τοπικούς παραγωγούς και να μειώσουμε το οικολογικό αποτύπωμα.
• Αν είμαστε διαθέσιμοι τις μέρες και τις ώρες που λειτουργεί η λαϊκή αγορά.

β) το Σούπερ Μάρκετ:

• Αν χρειαζόμαστε ευκολία και έχουμε περιορισμένο χρόνο για αγορές.
• Αν θέλουμε σταθερή διαθεσιμότητα προϊόντων όλο το χρόνο.
• Αν προτιμάμε ένα μέρος όπου μπορούμε να κάνουμε όλες τις αγορές μας ταυτόχρονα.

Η τελική επιλογή εξαρτάται από τις προσωπικές μας ανάγκες και προτιμήσεις, καθώς και από το τι θεωρούμε πιο σημαντικό στην αγορά φρούτων και λαχανικών.

Κυκλώνω με κόκκινο χρώμα τα φρούτα του καλοκαιριού, με κίτρινο του φθινοπώρου, με μπλε του χειμώνα και με πράσινο της άνοιξης.

Επισημαίνεται ότι κάποια φρούτα, όπως ανανάς, μπανάνα, βανίλια είναι εισαγόμενα προϊόντα και συνήθως διαθέσιμα όλο το χρόνο.