### Ο τόπος, η χώρα, ο πλανήτης που ζω: Ψηφιακό Υλικό για Εκπαιδευτικούς
Αρχική | Η συνοικία μας | Η πόλης μας ή το χωριό μας | Αλλαγές στη γη του τόπου μας | Αλλαγές στον ουρανό του τόπου μας | Οι μετεωρολόγοι του σχολείου | Πληροφορίες

Προτεινόμενη διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών, ο γενικός στόχος της ενότητας είναι: οι μαθητές/τριες να ερευνήσουν αλλαγές στον ουρανό του τόπου τους.

Τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα είναι οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση να:

- παρατηρούν τις αλλαγές στη θέση του Ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας στην αυλή του σχολείου.

- εντοπίζουν την ανατολή του Ήλιου με παρατήρηση.

- αναγνωρίζουν και τα υπόλοιπα σημεία του ορίζοντα στην αυλή του σχολείου τους.

- αναγνωρίζουν τα σημεία του ορίζοντα και στην τάξη τους.

- διαπιστώνουν τη διαφορά της διάρκειας της ημέρας κατά τη διάρκεια του χειμώνα, της άνοιξης και του φθινοπώρου.

- παρατηρούν τις αλλαγές στις φάσεις της Σελήνης από νύχτα σε νύχτα και για μια εβδομάδα.

- περιγράφουν στην τάξη τους τις παρατηρήσεις τους για τις αλλαγές στις φάσεις και στις θέσεις της Σελήνης για μια εβδομάδα.

Η ενότητα ξεκινά με μια συζήτηση για τον Ήλιο. Πολλοί μαθητές & μαθήτριες δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο Ήλιος είναι ένα αστέρι όπως όλα τα άλλα που παρατηρούμε στον νυχτερινό ουρανό (ή με άλλα λόγια τα αστέρια είναι ...Ήλιοι!).

Η πρώτη κύρια δραστηριότητα αφορά στο πως προσανατολιζόμαστε, δηλαδή, όπως αφήνει να εννοηθεί και η ίδια η λέξη, πως βρίσκουμε πρώτα την Ανατολή και κατόπιν τα υπόλοιπα σημεία του ορίζοντα. Το ΨΜΑ που ακολουθεί εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό, την εμπέδωση δηλαδή της διαδικασίας προσανατολισμού.

Κατόπιν ορίζουμε την ημέρα και τη νύχτα και συζητάμε με τους μαθητές τις απαντήσεις στις ερωτήσεις που σχετίζονται με την ημέρα & τη νύχτα (πριν από αυτή τη δραστηριότητα αν υπάρχει χρόνος, μπορούμε να επισκεφθούμε την ιστοσελίδα https://www.meteo.gr/tools.cfm «Ανατολή, Δύση και Διάρκεια ημέρας» και να συζητήσουμε με τους μαθητές και τις μαθήτριές μας την αλλαγή στην ώρα ανατολής και δύσης ανάλογα με την εποχή).

Μετά το ξεχωριστό ουράνιο σώμα της ημέρας, τον Ήλιο, ακολουθεί η συζήτηση για το ξεχωριστό ουράνιο σώμα της νύχτας, τη Σελήνη και τις φάσεις της δηλαδή τη φωτεινή της περιοχή που αλλάζει στη διάρκεια του μήνα!

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα “Γιατί η Σελήνη έχει διαφορετικές φάσεις” υποβοηθητική είναι η παρακάτω προσομοίωση την οποία μπορούμε να δούμε στην τάξη και κατόπιν να τη συζητήσουμε: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-6830

Καλούμε τους μαθητές να σχεδιάσουν τις διάφορες φάσεις της Σελήνης, τα γνωστά μας “μισοφέγγαρα”. Στο τέλος ρωτάμε αν κάποιος/α έχει σχεδιάσει την πανσέληνο μιας και είναι άλλη μια φάση τη Σελήνης, ίσως η πιο εντυπωσιακοί για τους περισσότερους ανθρώπους.

Η ενότητα κλείνει με ένα πείραμα που μπορούμε να κάνουμε και μέσα στην τάξη (όσο πιο λιγότερο φωτεινός είναι ο χώρος που θα κάνουμε το πείραμα, τόσο πιο εμφανές είναι το αποτέλεσμα).

Κρατώντας με τεντωμένο χέρι ένα μπαλάκι που φωτίζεται από μια έντονη πηγή φωτός (η οποία μπορεί να είναι και το φως του Ήλιου που μπαίνει από το παράθυρο ή μια λάμπα σε ένα δωμάτιο) σε διάφορες θέσεις μπροστά μας διαπιστώνουμε εύκολα ότι ένα μέρος της επιφάνειάς του είναι φωτεινό και ένα σκιασμένο. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με την επιφάνεια της Σελήνης, καθώς φωτίζεται από τον Ήλιο (ένα πολύ κατατοπιστικό βίντεο σχετικά με το πείραμα για χρήση από τον/την εκπαιδευτικό υπάρχει εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=wz01pTvuMa0&t=56s).

Καλούμε τους μαθητές μας, την επόμενη φορά που θα δουν τη Σελήνη τη νύχτα να προσπαθήσουν να καταλάβουν από πια μεριά της βρίσκεται ο Ήλιος παρόλο που ο ίδιος δεν θα φαίνεται!