Οι στόχοι της παρούσας ενότητας, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών, είναι οι εξής:

Επαγγέλματα

·        αναγνωρίζουμε τη σημασία της εργασίας στη ζωή των ανθρώπων,

·        διακρίνουμε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων.

Προτεινόμενη διάρκεια: 4 διδακτικές ώρες.

Ο γενικός στόχος αυτής της ενότητας είναι οι μαθητές/τριες να: α) αναδείξουν τη συμβολή της εργασίας στην ποιότητα ζωής των πολιτών, και β) διαπιστώσουν δικαιώματα και υποχρεώσεις των εργαζομένων.

Τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα για τη συγκεκριμένη ενότητα είναι οι μαθητές/τριες να:

·        ερευνούν θέματα που αφορούν τον ρόλο της εργασίας στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

·        συλλέγουν, να αναλύουν δεδομένα και να επιχειρηματολογούν σε θέματα που αφορούν δικαιώματα και υποχρεώσεις των εργαζομένων.

Επιστημονικό κομμάτι

Η έννοια των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων των εργαζομένων εισάγεται στα παιδιά, κυρίως, κατά τη διάρκεια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, συνήθως γύρω στην ηλικία των 10-12 ετών. Σύμφωνα με την έρευνα του Καραβίδα (2016)[1], τα προγράμματα σπουδών στα δημοτικά σχολεία περιλαμβάνουν μαθήματα κοινωνικών επιστημών που επικεντρώνονται στις βασικές αρχές της εργασιακής ηθικής και των εργασιακών δικαιωμάτων. Επιπλέον, οι Φιλιππού (2018)[2] και Παπαδοπούλου (2019)[3] υπογραμμίζουν ότι η ενσωμάτωση αυτών των θεμάτων στο σχολικό πρόγραμμα βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν μια καλύτερη κατανόηση του ρόλου των εργαζομένων στην κοινωνία και της σημασίας του σεβασμού των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων στο εργασιακό περιβάλλον. Έτσι, η εκπαίδευση στις εργασιακές αξίες αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την καλλιέργεια υπεύθυνων και ενημερωμένων μελλοντικών πολιτών.

Αρχική εικόνα

Οι μαθητές/τριες καλούνται να παρατηρήσουν τις δύο εικόνες και να δώσουν απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:

·        Πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι στις εικόνες;

·        Τι πρέπει να κάνει το άτομο που δέχεται άσχημη συμπεριφορά; Ποια συμπεριφορά μπορεί να βοηθήσει τη συνεργασία;

·        Γιατί η εργασία είναι σημαντική στη ζωή μας;

Ενδεικτικά οι απαντήσεις που θα μπορούσαν να δοθούν:

Οι άνθρωποι στις καλές εργασιακές σχέσεις συνήθως συμπεριφέρονται με σεβασμό, συνεργατικότητα και ενθουσιασμό, προάγοντας ένα θετικό και υποστηρικτικό περιβάλλον εργασίας. Αντίθετα, στις κακές εργασιακές σχέσεις παρατηρούνται συχνά φαινόμενα άγχους, συγκρούσεων και έλλειψης επικοινωνίας. Όταν ένα άτομο δέχεται άσχημη συμπεριφορά στην εργασία, πρέπει να δράσει αποφασιστικά, αναφέροντας το περιστατικό στους αρμόδιους ή στο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού και αναζητώντας υποστήριξη από συναδέλφους ή επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Η ευγένεια, η ανοιχτή επικοινωνία, η κατανόηση και η αλληλοϋποστήριξη είναι συμπεριφορές που μπορούν να ενισχύσουν τη συνεργασία σε έναν εργασιακό χώρο. Η εργασία είναι σημαντική στη ζωή μας διότι προσφέρει οικονομική σταθερότητα, αίσθηση αυτονομίας, προσωπική ανάπτυξη και κοινωνική αλληλεπίδραση, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνία, συνεργασίας και στην αυτοεκτίμηση του ατόμου.

Παίζουμε ένα παιχνίδι ρόλων!

Έχοντας ως αφορμή το παράδειγμα της ιστορίας οι μαθητές/τριες καλούνται να σκεφτούν ιστορίες άσχημης συμπεριφοράς από εργοδότες π.χ. η συνεχή άσκηση ψυχολογικής πίεσης, η απαξίωση των εργαζομένων, η άδικη και άνιση κατανομή εργασίας, η δημόσια ταπείνωση ή τα προσβλητικά σχόλια, η άρνηση παροχής σαφών οδηγιών και ανατροφοδότησης, η παρακράτηση αμοιβών ή η αδικαιολόγητη μείωση μισθών, και η άρνηση παροχής των απαραίτητων εργαλείων ή πόρων για την εκτέλεση της εργασίας. Επίσης, η αγνόηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, όπως η άρνηση άδειας, η μη τήρηση του ωραρίου εργασίας και η παραβίαση της ιδιωτικότητας, αποτελούν σοβαρές μορφές άσχημης συμπεριφοράς που μπορούν να οδηγήσουν σε δυσμενές και τοξικό εργασιακό περιβάλλον.

Συζητάμε πώς οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες εργάζονται με ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Πώς εξασφαλίζουν τα δικαιώματά τους;

Οι μαθητές/τριες εκφράζουν ελευθέρα τις ιδέες τους για την εξασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων. Αναφέρουμε ενδεικτικά:

Οι εργαζόμενοι/ες εξασφαλίζουν τα δικαιώματά τους μέσα από διάφορες στρατηγικές και μέσα. Πρώτον, είναι σημαντικό να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, όπως αυτά καθορίζονται από την εργατική νομοθεσία και τους κανονισμούς του χώρου εργασίας. Η εκπαίδευση και η ενημέρωση για τα εργασιακά δικαιώματα μέσω σεμιναρίων και εργαστηρίων μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμη. Δεύτερον, η ένταξη σε συνδικαλιστικές οργανώσεις παρέχει στους εργαζόμενους συλλογική δύναμη και υποστήριξη, διευκολύνοντας τη διαπραγμάτευση για καλύτερες συνθήκες εργασίας και την προστασία από καταχρήσεις. Επιπλέον, η δημιουργία και η διατήρηση γραπτής τεκμηρίωσης σχετικά με περιστατικά αδικίας ή παραβίασης των δικαιωμάτων τους μπορεί να βοηθήσει σε περιπτώσεις που απαιτείται νομική ή διοικητική παρέμβαση. Σε περιπτώσεις άσχημης συμπεριφοράς, οι εργαζόμενοι/ες πρέπει να αναφέρουν τα περιστατικά στους προϊσταμένους τους ή στο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού και να ζητήσουν επίσημη έρευνα ή διαμεσολάβηση. Τέλος, η προσφυγή σε νομικούς συμβούλους ή δικηγόρους που ειδικεύονται στο εργατικό δίκαιο μπορεί να προσφέρει πολύτιμη υποστήριξη και καθοδήγηση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την προστασία των δικαιωμάτων τους.

Απαντήσεις στις δραστηριότητες

Εκτός από δικαιώματα, οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες έχουν και υποχρεώσεις. Συζητάμε και καταγράφουμε δικαιώματα και υποχρεώσεις των εργαζομένων.

Μερικά παιδιά αντί να παίζουν, εργάζονται! Παρατηρούμε τις παρακάτω εικόνες και συζητάμε για την παιδική εργασία. Τι θα λέγαμε σε ένα παιδί που αναγκάζεται να εργαστεί; Σκεφτόμαστε και του γράφουμε ένα γράμμα.

Αγαπητό παιδί (όνομα παιδιού),

Καταλαβαίνω ότι αυτή τη στιγμή βρίσκεσαι σε μια κατάσταση όπου αναγκάζεσαι να εργαστείς, κάτι που δεν είναι δίκαιο ούτε σωστό. Θέλω να ξέρεις ότι έχεις το δικαίωμα να ζήσεις την παιδική σου ηλικία με χαρά, παιχνίδι και μάθηση. Η εργασία σου δεν πρέπει να είναι βάρος στους ώμους σου, διότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην υγεία και στην ασφάλεια. Οι ενήλικες γύρω σου έχουν την ευθύνη να σε προστατεύουν και να σε υποστηρίζουν, όχι να σε εκμεταλλεύονται. Είσαι πολύτιμο και αξίζεις αγάπη και φροντίδα, όχι καταναγκαστική εργασία. Θα πρέπει να μιλήσεις σε κάποιον που εμπιστεύεσαι, έναν δάσκαλο, έναν συγγενή ή ακόμα και έναν φίλο, για να μπορέσεις να λάβεις τη βοήθεια που χρειάζεσαι. Υπάρχουν οργανισμοί και άνθρωποι που μπορούν να σε βοηθήσουν να βρεις έναν ασφαλή και υγιή τρόπο ζωής. Μην χάνεις την ελπίδα σου, γιατί αξίζεις ένα καλύτερο μέλλον γεμάτο ευκαιρίες και όνειρα. Σε σκέφτομαι και σου στέλνω όλη μου τη δύναμη και την αγάπη.

Με εκτίμηση και συμπόνια, [Το όνομά σου]

Είναι αυτός ο καλύτερος τρόπος συνεργασίας σε μια επιχείρηση;

Οι μαθητές/τριες καλούνται να παρατηρήσουν την εικονο-ιστορία και να διαπιστώσουν αν αυτό το είδος συνεργασίας είναι το καλύτερο.

Όταν δύο άτομα φωνάζουν και μαλώνουν στην εργασία, δεν δημιουργούν το καλύτερο περιβάλλον για συνεργασία. Αντιθέτως, αυτό οδηγεί σε αποσυντονισμό, αυξημένο άγχος και μειωμένη παραγωγικότητα. Η αποτελεσματική συνεργασία απαιτεί ηρεμία, σεβασμό και ανοιχτή επικοινωνία, ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να επιλύουν τις διαφορές τους και να εργάζονται μαζί αρμονικά.

Φανταζόμαστε και δημιουργούμε τη δική μας εικονο­ιστορία για μια αρμονική συνεργασία σε χώρο εργασίας που θα επιλέξουμε, όπου δεν θα υπάρχουν εντάσεις όπως αυτές που συναντήσαμε στις προηγούμενες ιστορίες.

Ενδεικτικά: