Κείμενο 1

  • Στα τέλη του 19ου αι. η Ελλάδα βρισκόταν σε ένα πρωτο-βιομηχανικό στάδιο εξέλιξης.
  • Αριθμούσε μερικές εκατοντάδες μηχανικά εργοστάσια, τα οποία απασχολούσαν συνολικά περίπου 15.000 εργάτες.
  • Η μοναδική πόλη που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί βιομηχανική ήταν ο Πειραιάς με πληθυσμό πάνω από 50.000 κατοίκους.
  • Το 1907, χρονιά απογραφής, περίπου το 24% του ενεργού εργατικού πληθυσμού απασχολείτο στο δευτερογενή τομέα της οικονομίας (ορυχεία, βιοτεχνία και βιομηχανία).
  • Ωστόσο, η δομή της βιομηχανίας δεν είχε τροποποιηθεί ριζικά σε σχέση με το πρώτο της άλμα, στη δεκαετία του 1870.
  • Το 1920, στο δευτερογενή τομέα της οικονομίας, οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούσαν τη βασικότερη μορφή οργάνωσης της παραγωγής. Επρόκειτο για μικρά εργαστήρια, όπου εργαζόταν ο ιδιοκτήτης τους μαζί με τα μέλη της οικογένειας του και σπανιότερα με έναν ή δύο βοηθούς το πολύ.
  • Οι επιχειρήσεις αυτές συγκέντρωναν το 57,46% των 146.806 ατόμων που κατέγραψε η απογραφή του 1920 ως απασχολούμενα στη βιοτεχνία και στη βιομηχανία.
  • Οι μεγάλες επιχειρήσεις που απασχολούσαν περισσότερους από 25 εργάτες δεν ξεπερνούσαν το 1,31% του συνόλου των επιχειρήσεων το 1920.

Κώστας Φουντανόπουλος (2003). «Εργασία και εργατικό κίνημα στην Ελλάδα». Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, (τόμ. Β1, επιμέλεια Χρήστου Χατζηιωσήφ, σελ. 295-335)



    Κείμενο 2: Στον 20ο αιώνα

  • Η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα της Ευρώπης, στην οποία ο ψυχρός πόλεμος εκδηλώθηκε εξαιρετικά θερμά.
  • Το σχίσμα που προκάλεσε ο Εμφύλιος (1946-49) στην ελληνική κοινωνία ήταν βαθύ και διήρκησε για 25 τουλάχιστον χρόνια, ως την πτώση της Δικτατορίας των συνταγματαρχών.
  • Η ευρωπαϊκή οικονομική άνθηση επηρέασε ασφαλώς και την Ελλάδα, αλλά το πλεόνασμα που παρήχθη, όπως άλλωστε και τα σημαντικά κεφάλαια του αμερικανικού σχεδίου ανασυγκρότησης, του σχεδίου Μάρσαλ, δεν αξιοποιήθηκαν για την ανάπτυξη κοινωνικών θεσμών.
  • Αξιοποιήθηκαν κυρίως για την ενίσχυση των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους, του στρατού, της αστυνομίας και των τόπων εξορίας, ώστε να διασφαλιστεί πως οι ηττημένοι του Εμφυλίου δεν θα εξεγερθούν εκ νέου.
  • Αξιοποιήθηκαν επίσης για τον έλεγχο των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους, όπως για παράδειγμα τα Πανεπιστήμια, και, κυρίως, για τον έλεγχο των εργατικών συνδικάτων, τα οποία θεωρούνταν επιρρεπή στην προπαγάνδα της Αριστεράς.
  • Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να διασφαλιστεί ο έλεγχος των συνδικαλιστικών οργανώσεων (των ομοσπονδιών, των εργατικών κέντρων και κυρίως της συνομοσπονδίας, της ΓΣΕΕ), κάθε άλλο παρά δημοκρατικές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν.
  • Οι οργανώσεις που ξεδίπλωναν αξιοσημείωτη συνδικαλιστική δράση χαρακτηρίζονταν «κομμουνιστικές» και διαγράφονταν από τη ΓΣΕΕ ή με δικαστικές παρεμβάσεις καθαιρούνταν τα διοικητικά τους συμβούλια, ενώ τα ηγετικά τους στελέχη υφίσταντο διώξεις, απολύσεις ή εκτοπίσεις με βάση νομοθετήματα της εμφυλιακής περιόδου.

Χάρης Αθανασιάδης. (2024). Ιστορία και Συνδικάτα. Σωματεία και Ιστορία. Αθήνα: Ινστιτούτο εργασίας ΓΣΕΕ - Διαθέσιμο ολόκληρο το κείμενο στο inegsee.gr



Ερώτηση:
Ποια εμπόδια στην ανάπτυξη του συνδικαλιστικού κινήματος περιγράφει το Κείμενο 1 και ποια το Κείμενο 2 σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους;