Τα βυζαντινά θέματα
Κατά την περίοδο που ήταν αυτοκράτορας (610-641), ο Ηράκλειος εφάρμοσε ένα νέο διοικητικό σύστημα που βασίστηκε στα θέματα.
Τι ήταν τα θέματα;
Τα θέματα ήταν γεωγραφικές περιφέρειες με δικό τους στρατό. Ο διοικητής του θέματος ονομαζόταν στρατηγός και δεν είχε μόνο στρατιωτική αλλά και πολιτική εξουσία.
Τι διαφορετικό προσέφεραν τα θέματα στην αυτοκρατορία;
Μέχρι τη δημιουργία των θεμάτων, οι στρατιώτες εγκατέλειπαν την οικογένειά τους, για να πάνε να πολεμήσουν. Όμως, επειδή οι πολεμικές εκστρατείες ήταν πολύμηνες, πολλοί Βυζαντινοί απέφευγαν τη στράτευση. Αντιθέτως, μέσα στο θέμα οι Βυζαντινοί ζούσαν ως αγρότες μαζί με τις οικογένειές τους, καθώς το βυζαντινό κράτος τούς είχε παραχωρήσει καλλιεργήσιμη γη, τα λεγόμενα στρατιωτόπια. Όμως, είχαν την υποχρέωση να αγοράζουν μόνοι τους οπλισμό, ώστε να είναι και διαθέσιμοι στρατιώτες σε περίπτωση πολέμου.
Ήταν επιτυχημένος ο θεσμός των θεμάτων;
Τα θέματα αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικά στην άμυνα της αυτοκρατορίας. Ο θεματικός στρατός ήταν πάντα ετοιμοπόλεμος και οι στρατιώτες-αγρότες ήταν πρόθυμοι να θυσιάσουν και τη ζωή τους ακόμα, προκειμένου να προστατεύσουν τη γη και την οικογένειά τους.
Πόσα ήταν τα θέματα;
Ο αριθμός των θεμάτων άλλαζε κατά καιρούς, επειδή ο κάθε αυτοκράτορας αποφάσιζε πόσα θέματα θα υπάρχουν στο κράτος.