Α' Λυκείου – Ιστορία

Κεφάλαιο 18: Ο αυτοκράτορας και οι ηθικοί και πολιτειακοί περιορισμοί της εξουσίας του

Γλωσσάρι Όρων

Εμφανίζονται 20 όροι

Ιστορικός όρος

Ηγεμόνας-Θεός

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας θεωρούνταν θεός και λατρευόταν από τους υπηκόους του, ιδίως πριν τον Κωνσταντίνο Α'.

Ιστορικός όρος

Δούλος του Θεού

Τίτλος που εισήγαγε ο Κωνσταντίνος Α', υποδηλώνοντας την ταπεινότητα και την εξάρτησή του από τη Θεία Πρόνοια.

Ιστορικός όρος

Θεία Πρόνοια

Η θεϊκή βούληση που κατευθύνει τον αυτοκράτορα και την αυτοκρατορία, διασφαλίζοντας την προστασία και ευημερία του κράτους.

Ιστορικός όρος

Σύγκλητος

Ένας από τους πολιτειακούς παράγοντες του Βυζαντίου, που διατηρούσε πολιτική και διοικητική εξουσία.

Ιστορικός όρος

Λαγκαροφόροι

Αξιωματούχοι του παλατιού που συμμετείχαν στις τελετουργίες αναγόρευσης του αυτοκράτορα.

Ιστορικός όρος

Πορφυρογέννητος

Τίτλος που αποδιδόταν σε αυτοκράτορες γεννημένους στην αίθουσα Πορφύρα, σύμβολο βασιλικής γέννησης και νομιμότητας.

Ιστορικός όρος

Βασιλική Διάδημα

Το στέμμα του αυτοκράτορα, κεντρικό σύμβολο της εξουσίας του.

Ιστορικός όρος

Πορφυρός Χιτώνας

Το πορφυρό ένδυμα των αυτοκρατόρων, που συμβόλιζε την εξουσία και την ιερότητα.

Ιστορικός όρος

Στέψη

Η θρησκευτική τελετή ανάδειξης του νέου αυτοκράτορα, που πραγματοποιούνταν από τον Πατριάρχη.

Ιστορικός όρος

Αναγόρευση

Η πολιτική και στρατιωτική τελετή που σηματοδοτούσε την αναγνώριση του νέου αυτοκράτορα από τον λαό και τον στρατό.

Λεξιλόγιο

Αυτοκρατορική Εξουσία

Η συγκέντρωση εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας στα χέρια του αυτοκράτορα.

Η αυτοκρατορική εξουσία στο Βυζάντιο ήταν απόλυτη αλλά όχι αυθαίρετη.
Λεξιλόγιο

Λαϊκή Βούληση

Η θεωρητική συμμετοχή του λαού στην εκλογή του αυτοκράτορα μέσω αντιπροσώπων.

Η λαϊκή βούληση εκφραζόταν στις τελετές αναγόρευσης.
Λεξιλόγιο

Ευημερία

Ο στόχος της αυτοκρατορικής διακυβέρνησης για την ασφάλεια και την ευτυχία των υπηκόων.

Η ευημερία των υπηκόων θεωρούνταν καθήκον του αυτοκράτορα.
Λεξιλόγιο

Θεοκρατία

Σύστημα διακυβέρνησης που συνδυάζει τη θρησκευτική και πολιτική εξουσία.

Το Βυζάντιο είχε θεοκρατικά χαρακτηριστικά στην οργάνωσή του.
Λεξιλόγιο

Λιτανεία

Θρησκευτική πομπή που συνοδεύει την ανάληψη της εξουσίας από τον νέο αυτοκράτορα.

Η λιτανεία ήταν μέρος της τελετής στέψης του αυτοκράτορα.
Λεξιλόγιο

Δήμοι

Οι οργανωμένες λαϊκές κοινότητες που συμμετείχαν στην πολιτική ζωή και επηρέαζαν την αυτοκρατορική διαδοχή.

Οι δήμοι εξέφραζαν τη γνώμη τους στον Ιππόδρομο.
Λεξιλόγιο

Χριστιανικό Δόγμα

Οι θεμελιώδεις αρχές της ορθόδοξης πίστης που όφειλε να προστατεύει ο αυτοκράτορας.

Ο αυτοκράτορας θεωρούνταν υπερασπιστής του χριστιανικού δόγματος.
Λεξιλόγιο

Επευφημία

Δημόσιος έπαινος και αναγνώριση του αυτοκράτορα από τον λαό και τους πολιτειακούς παράγοντες.

Η επευφημία ολοκλήρωνε την τελετή αναγόρευσης.
Λεξιλόγιο

Ιππόδρομος

Σημαντικός δημόσιος χώρος, όπου συχνά πραγματοποιούνταν τελετές και συγκεντρώσεις.

Ο Ιππόδρομος ήταν το κέντρο της δημόσιας ζωής της Κωνσταντινούπολης.
Λεξιλόγιο

Λαϊκή Υποστήριξη

Η αποδοχή του λαού προς τον νέο αυτοκράτορα, απαραίτητη για τη σταθερότητα της εξουσίας.

Χωρίς λαϊκή υποστήριξη, ένας αυτοκράτορας δεν μπορούσε να διατηρήσει τον θρόνο.