Αφού διαβάσετε το ποίημα «Τρώες» του Καβάφη, που ακολουθεί, να
συζητήσετε τη «διασκευή» που επιχειρεί ο Μπρεχτ στο καβαφικό
πρωτότυπο, αναφέροντας ποια μέρη του κρατάει και ποια αφαιρεί.
Διασκευή είναι η ανάπλαση ενός κειμένου σε ένα άλλο, που
ανήκει στο ίδιο ή σε διαφορετικό λογοτεχνικό είδος, με
αφαίρεση, προσθήκη ή τροποποίηση στοιχείων του πρωτοτύπου
διατηρώντας, ωστόσο, το «πνεύμα» (την ουσία) του.
Κ. Π. Καβάφης
Τρώες
Είν’
η προσπάθειές μας, των συφοριασμένων·
είν’
η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Κομμάτι κατορθώνουμε·
κομμάτι
παίρνουμ’
επάνω μας· κι αρχίζουμε
νάχουμε θάρρος και καλές
ελπίδες.
Μα πάντα κάτι βγαίνει και μας σταματά.
Ο
Aχιλλεύς στην τάφρον εμπροστά μας
βγαίνει και με φωνές
μεγάλες μάς τρομάζει.—
Είν’ η
προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Θαρρούμε πως με απόφασι
και τόλμη
θ’
αλλάξουμε της τύχης την καταφορά,
κ’
έξω στεκόμεθα ν’
αγωνισθούμε.
Aλλ’
όταν η μεγάλη κρίσις έλθει,
η τόλμη κι η απόφασίς μας
χάνονται·
ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει·
κι
ολόγυρα απ’ τα
τείχη τρέχουμε
ζητώντας να γλυτώσουμε με την φυγή.
Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,
στα
τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος.
Των ημερών μας αναμνήσεις
κλαιν κ’
αισθήματα.
Πικρά για μας ο Πρίαμος κ’
η Εκάβη κλαίνε.
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Διαβάζοντας έναν μεταγενέστερο Έλληνα ποιητή*
Τις μέρες που η πτώση τους ήταν βεβαία
– επάνω
στα τείχη άρχισε ήδη ο θρήνος –
κομμάτι διορθώσανε οι
Τρώες, κομμάτι
στις τριπλές ξύλινες πύλες, κομμάτι.
Κι άρχισαν να
’χουν θάρρος
και καλές ελπίδες.
Και οι Τρώες λοιπόν…
(μτφρ.
Ελένη Τορόση)
* Γράφτηκε το 1953 λίγους μήνες μετά την εξέγερση
του Ιουνίου εναντίον του καθεστώτος της Λαϊκής Δημοκρατίας της
Γερμανίας.