| α) το καβαφικό ποίημα | β) το επίγραμμα «Εις Φραγκίσκα Φραίζερ» του Σολωμού |
|
Το ποίημα «Έτσι πολύ ατένισα –» ανήκει στα ερωτικά ποιήματα του Καβάφη, τα οποία διερευνούν την ερωτική επιθυμία ανεξαρτήτως φύλου, θρησκείας, κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης, και άλλων κοινωνικών συμβάσεων που εμποδίζουν την ελεύθερη έκφραση του έρωτα. Αυτό το χαρακτηριστικό του «ηδονισμού» του Καβάφη, που δεν είναι άσχετο από τη δική του σεξουαλική ταυτότητα, έγινε αφορμή για να επικριθεί και να λογοκριθεί η ποίησή του από τη σεμνότυφη κριτική – εντούτοις, αυτό ακριβώς το γνώρισμα κάνει την ερωτική καβαφική ποίηση ρηξικέλευθη για την εποχή του και πολύ σύγχρονη. Την εμορφιά έτσι πολύ ατένισα, που πλήρης είναι αυτής η όρασίς μου. Γραμμές του σώματος. Κόκκινα χείλη. Μέλη ηδονικά. Μαλλιά σαν από αγάλματα ελληνικά παρμένα∙ πάντα έμορφα, κι αχτένιστα σαν είναι, και πέφτουν, λίγο, επάνω στ’ άσπρα μέτωπα. Πρόσωπα της αγάπης, όπως τα ’θελεν η ποίησίς μου... μες στες νύχτες της νεότητός μου, μες στες νύχτες μου, κρυφά συναντημένα....... Πηγή: Κ. Π. Καβάφης, Τα ποιήματα, τόμος Β΄ (1919-1933), επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 2014 |
Επίγραμμα Το σύντομο αυτό ποίημα του Σολωμού, γραμμένο το 1849, είναι ένας ύμνος στην ιδανική ομορφιά, η οποία αποκαλύπτεται μέσα από το βλέμμα του ποιητή, ενός «μικρού προφήτη». Μικρός προφήτης έριξε σε κορασιά τα μάτια και στους κρυφούς του λογισμούς χαρά γιομάτους είπε: «Κι αν για τα πόδια σου, Καλή, κι αν για την κεφαλή σου, κρίνους ο λίθος έβγανε, χρυσό στεφάν’ ο ήλιος, δώρο δεν έχουνε για Σε και για το μέσα πλούτος. Όμορφος κόσμος ηθικός αγγελικά πλασμένος!» Πηγή: Διονυσίου Σολωμού Άπαντα, τόμος πρώτος: Ποιήματα, επιμ. – σημειώσεις Λίνος Πολίτης, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1993 |
Ένα χαρακτηριστικό της στιχουργίας του Σικελιανού είναι ότι καταλύει την αρχή της «ισομετρίας», δηλαδή το νόημα δεν είναι σύμμετρο με τον στίχο αλλά είτε «κόβεται» σε μικρότερες ενότητες (φράσεις) είτε «απλώνεται» και στον επόμενο στίχο. Ποια εντύπωση σας προκαλεί, διαβάζοντας το ποίημα του Σικελιανού, η κατάλυση αυτής της αρχής; Στο πλαίσιο που σας δίνεται να ξαναγράψετε το απόσπασμα από το ποίημά του «Το βρέφος», φτιάχνοντας τους στίχους έτσι ώστε να έχουν ολοκληρωμένο νόημα, π.χ.
Αγνάντια οι δυο στρατοί, Ηλείοι κι Αρκάδες,
με θώρακες και δόρατα κι ασπίδες χαλκά,
που πυκναστράφταν σαν τον ήλιο,
στη στερνή μάχη
ως σε χορό προβαίνουν αργά,
μα ως την ψυχή
αποφασισμένοι να πάρουν, τέλος,
ο ένας απ’
τον άλλο την άγιαν Άλτη·
κι ως σιμώνουν,
το αίμα
λογιάζεις που από πριν βαθιά αναπνένε…
κλπ.