Διαβάστε το κείμενο-μαρτυρία της Εύας Πάλμερ-Σικελιανού, για να διεισδύσετε στο βάθος και στην ουσία της Δελφικής Ιδέας του Σικελιανού.

Ποιες αναφορές στο κείμενο της Εύας Πάλμερ-Σικελιανού σας έκαναν μεγαλύτερη εντύπωση; Να τις καταγράψετε στο πλαίσιο που ακολουθεί.


Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός

  Εκεί [στο Δελφικό ιερό] από πολύ νωρίς η θρησκευτική παρόρμηση απαλλάχτηκε από κάθε δυνατό θεϊσμό ή ένα δογματικό μονοθεϊσμό, σ’ ένα παγκόσμιο ενοθεϊσμό όπου όλα τα ανθρώπινα πνεύματα μπορούσαν ν’ απαντηθούν και ν’ αγκαλιαστούν όχι μόνο πέρα από βουνά και θάλασσες αλλ’ επίσης από βαθειές γλωσσικές διάφορες, συνήθειες, λατρείες και νόμους. […] Μ’ αυτό το πνεύμα απ’ την απώτερη αρχαιότητα, η Δελφική ενότητα αγκάλιασε Ανατολή και Δύση, ακριβώς σαν τους δυο αετούς του Δία, που ελευθερωμένοι απ’ τις δυο αντίθετες άκρες του κόσμου, φώλιασαν μαζί πάνω στη Δελφική πέτρα που λέγεται ο Ομφαλός της γης. Αυτή η πέτρα υποδήλωνε το πνευματικό κέντρο της γης. […]
  Αλλά εδώ, για να μη φανεί ο δελφισμός του Σικελιανού υπερβολικός, πρέπει ν’ αναφέρω από τον πολωνό ελληνιστή Θαδαίο Ζελίνσκι μιαν ομιλία που έκαμε στους τελειόφοιτους του Πανεπιστημίου της Μόσχας υπό το τσαρικό καθεστώς. «Όλες οι πολιτείες της αρχαιότητας, λέγει, εβασίστηκαν είτε σε μια στρατιωτική, είτε σε μια οικονομική Ιδέα. Μόνο στην Ελλάδα ανάτειλε η σκέψη πως το Κράτος πρέπει να είναι ένα μέσο για την ηθική τελείωση κι’ αγωγή του ανθρώπου κι’ ότι η πολιτική οφείλει να ’ναι σ’ όλη της την έκταση ένα συμπλήρωμα της Ηθικής. Την πραγματοποίηση αυτής της σκέψης την αναλαβαίνουν οι Δελφοί: ο μεγαλείτερος πνευματικός και ηθικός οργανισμός στην Ελλάδα έως τον πέμπτο αιώνα καθώς και η πολιτική διαπαιδαγώγηση ολάκερης της Ελλάδας κατά την Απολλώνια Ηθική. Έτσι η Ελλάδα απ’ τους απώτατους καιρούς διά των Δελφών θέτει τούτο πάνω απ’ όλα τα μονόπλευρα προβλήματα: πώς οφείλει ένα Κράτος να διαρρυθμιστεί εκπαιδευτικά για να εξασφαλίσει όχι μόνο την αρμονική αλληλεγγύη των λαών ανάμεσά τους όσο και τη δυνατότητα της πιο μεγάλης φυσικής πνευματικής και ηθικής τελείωσης κάθε ατόμου χωριστά».
  Έτσι οι Δελφοί αναδύονται σαν το μοναδικό παράδειγμα σ’ όλη την ιστορία μιας αυθόρμητα ιεραρχικής εκτίμησης της αξίας της ζωής, στο οποίο η Αγωγή στην πλατύτερή της έννοια αποτελεί τη βάση και την κορυφή του ζωντανού κοινωνικού τριγώνου, του οποίου οι άλλες δυο πλευρές αποτελούνται από τη Δικαιοσύνη και την Οικονομία κάθε λαού. […]
  Αυτή η διάπυρη πίστη είναι ολοφάνερη στο πρόγραμμα του Δελφικού Πανεπιστημίου όπου πλάι στην Επιστήμη, Τέχνη, Κοινωνία και Ιστορία, τοποθετεί εμφαντικά τη Γεωργία και Χειροτεχνία […], τους Αθλητικούς Αγώνες και τέλος το μεγάλο κέντρο του «Καθαρμού», όπως θα έλεγε ο Αριστοτέλης, το Δελφικό Θέατρο.
  Και αυτή η έκθεση της Δελφικής Ιδέας, μπορεί να τελειώσει με τον Επίλογο από το Προανάκρουσμα.
  […] “Είμαι το πνεύμα, το πανάρχαιο Απολλώνιο πνεύμα που κατέβη πρώτο τις χιονοσκέπαστες κορφές της Ιστορίας, ο όρθιος Δωρικός σκοπός, ο Πυθικός νόμος. Είμαι η αρχή της Ακτινοβολίας, της Ευρυθμίας, της Πειθαρχίας, της Απλότητας, της βασικής κάθε ψυχής και λαού Αυτονομίας. Είμ’ η αρχή της τέλειας Μνήμης. Είμαι το Γνώθι Σαυτόν, το Μηδέν Άγαν, είμαι η Χρυσή Τομή, και η Τετρακτύς και ο Άκμων, είμαι το προμήνυμα του νέου χορού του καθαρμού απάνω από το πτώμα του φιδιού που θρέψαν στη σπηλιά της γήινης ύλης σκοτεινοί ληθαργημένοι αιώνες.
  Περιμένω πια την πιο μεγάλη λύτρωσή μου. […]
  Βοηθείστε με, να σας βοηθήσω.
  Δεν με ακούτε; Η φωνή μου έχει πια ωριμάσει μες στους αιώνες. Ελάτε. Ως πότε πια θα να Σας κράξω;”

Εύα Σικελιανού, «Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός» (1945), στον τόμο: Εισαγωγή στην ποίηση του Σικελιανού. Επιλογή κριτικών κειμένων, επιμ. Ε. Γ. Καψωμένος, Π.Ε.Κ., Ηράκλειο 2011, σ. 61-69.