Διαβάστε παρακάτω ένα απόσπασμα από την κριτική του Στράτη Μυριβήλη στην εφ. Πρωία όταν κυκλοφόρησε η πρώτη υπερρεαλιστική συλλογή στην Ελλάδα, η Υψικάμινος του Ανδρέα Εμπειρίκου (1935).
Δραστηριότητες
α) Ποιες είναι οι βασικές αιχμές του Μυριβήλη κατά της
υπερρεαλιστικής γραφής;
β) Οργανώστε έναν αγώνα λόγων,
αναπτύσσοντας τα επιχειρήματά σας υπέρ ή κατά της
υπερρεαλιστικής γραφής, με βάση τα κείμενα που μελετήσατε,
λογοτεχνικά και κριτικά.
[κριτική για την Υψικάμινο του Α. Εμπειρίκου]
«Αλλά μια συλλογή ποιημάτων που να ημπορεί να διώξη την
μελαγχολίαν και να χαροποιήση έτσι άφθονα και αυθόρμητα τον
άνθρωπο, δεν υπήρχε έως σήμερα. Λοιπόν σήμερα υπάρχει αυτή η
συλλογή. Ο τίτλος της είναι “Υψικάμινος”, και
εκυκλοφόρησε κατ’ αυτάς τας ημέρας. Το είδος του ποιητικού
μεταλλεύματος που ρέει από την εν λόγω Υψικάμινον, λέγεται
“συρρεαλισμός”. Γαλλιστί αφού πρόκειται περί Γαλλικού είδους.
[...] Σπουδαία δουλειά, θα πήτε: Να καθίσης, και να γράφης άρατα
θέματα, κουκιά μαγειρεμένα. Ε, λοιπόν, αν το πήτε αυτό, την
πάθατε κιόλας... Διότι αυτή η φράσις “άρατα θέματα, κουκιά
μαγειρεμένα” είναι ήδη συρρεαλισμός της οξυτέρας μορφής... […]
Εξ ίσου ενδιαφέρον είνε και ένα ποίημα με τον τίτλον “Ασβέστης”
όπου ο ποιητής ερωτά με δικαιολογημένην ανησυχίαν: “Δεν έχομε
κυδώνια...”. Αυτό το ζήτημα φαίνεται να απασχολή ζωηρά τον
ποιητήν. Αν έχωμεν κυδώνια ή δεν έχωμεν. Αν ήτο ολιγώτερον
συρρεαλιστής και περισσότερον προνοητικός, θα ανησυχούσε μάλλον
να μάθη, αν έχωμεν λεμονόκουπες».
Πηγή: Έλενα Ερμίδη, «Η διάλεξη του Εμπειρίκου Περί
σουρρεαλισμού και η υποδοχή της», αναρτημένο στο eClass Upatras,
Σύνδεσμος Πηγής
Διαβάστε επίσης και απόσπασμα από τη διάλεξη «Περί Σουρρεαλισμού» που έδωσε ο Εμπειρίκος το 1935, «συστήνοντας» το κίνημα στο ελληνικό κοινό.
Περί Σουρρεαλισμού
Ιδού τώρα, πώς ώρισε […] ο Μπρετόν τον Σουρρεαλισμό, στο πρώτο
του Μανιφέστο του 1924. «Ψυχικός αυτοματισμός γνήσιος, διά του
οποίου εκφράζει κανείς, είτε προφορικώς, είτε γραπτώς, ή με
οποιονδήποτε άλλο τρόπο, την αληθινή λειτουργία της σκέψης.
Υπαγόρευση της σκέψης, χωρίς άσκηση ελέγχου από τον λογισμό, και
πέραν κάθε αισθητικής ή ηθικής έγνοιας». Στο ίδιο βιβλίο του μας
δίνει ο Μπρετόν οδηγίες προς χρήσιν για όποιον θέλει να γράψη
σουρρεαλιστικά: «[…] Περιπέσετε στην πιο παθητική ή στην πιο
δεκτική κατάσταση που μπορείτε. […] Γράφετε γρήγορα, χωρίς
προσχεδιασμένο θέμα, αρκετά γρήγορα ώστε να μη συγκρατείτε
τίποτε και να μη μπορείτε να ξαναδιαβάσετε ό,τι γράψατε […] η
στίξη αντικόβει την απόλυτη συνέχεια της ροής που μας απασχολεί
[…]. Εξακολουθήσετε όσο σας αρέσει. Έχετε εμπιστοσύνη στον
ανεξάντλητο χαρακτήρα του ψιθύρου […]».
Ανδρέας Εμπειρίκος,
Περί Σουρρεαλισμού. Η διάλεξη του 1935, εισαγ.-επιμ.
Γιώργης Γιατρομανωλάκης, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2009