Διαδραστικό Γεωλογικό και Γεωγραφικό Γλωσσάριο
ακριβής θέση
η θέση ενός τόπου που δίνεται από τις γεωγραφικές συντεταγμένες.
ανάγλυφο
η μορφή της επιφάνειας της Γης, το οποίο διακρίνεται σε ηπειρωτικό και υποθαλάσσιο.
απόθεση
όταν τα μεταφερόμενα υλικά της διάβρωσης αποτίθενται/μεταφέρονται μέσω της κίνησης του νερού σε χαμηλότερη υψομετρικά περιοχή.
απολίθωμα
τα λείψανα ζωικών ή φυτικών οργανισμών που βρίσκονται σε ιζηματογενή πετρώματα.
αποσάθρωση
η διαδικασία της θραύσης των πετρωμάτων λόγω της δράσης ατμοσφαιρικών και βιογενών παράγοντων.
αστραπή
η ηλεκτρική εκκένωση που δημιουργείται μεταξύ σύννεφου και σύννεφου.
ατμόσφαιρα
η αεριώδης μάζα που περιβάλει τη Γη.
βιόσφαιρα
το σύνολο του χώρου όπου μπορούν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν οι οργανισμοί στη Γη.
γεωαναφορά
η διαδικασία όπου τα επίπεδα πληροφορίας τοποθετούνται στην πραγματική τους θέση.
γεωγραφικές συντεταγμένες
το ζεύγος των αριθμών, (γεωγραφικό πλάτος και μήκος), που ορίζουν τη θέση ενός τόπου.
γεωγραφικό μήκος
η απόσταση ενός σημείου από τον πρώτο μεσημβρινό.
γεωγραφικό πλάτος
η απόσταση ενός σημείου από τον ισημερινό.
γεωλογικός χρόνος
το εκτεταμένο χρονικό διάστημα που καταλαμβάνει το σύνολο της γεωλογικής ιστορίας της Γης.
δέλτα ποταμού
ο γεωμορφολογικός σχηματισμός που δημιουργείται από την απόθεση υλικού που μεταφέρει ένας ποταμός στην εκβολή του.
διάβρωση
η μεταφορά σε μεγάλη απόσταση των προϊόντων της αποσάθρωσης.
εκβολές ποταμού
το τμήμα του ποταμού που καταλήγει στη θάλασσα.
επίκεντρο σεισμού
το σημείο της κατακόρυφης προβολής από την εστία του σεισμού στην επιφάνεια της Γης.
εστία
το σημείο στο εσωτερικό της Γης που η λιθόσφαιρα έχει σπάσει, δηλαδή δημιουργήθηκε ένα ρήγμα.
ηλικιακή πυραμίδα
απεικόνιση – γράφημα που δείχνει την ηλικιακή κατανομή του πληθυσμού σε γυναίκες και άνδρες.
ηφαίστειο
το άνοιγμα του φλοιού της Γης από όπου μπορούν να εκρέουν ρευστά πετρώματα, στάχτη και αέρια.
θερμά ρεύματα μεταφοράς
η ανοδική κυκλική κίνηση θερμού υλικού στο μανδύα της Γης.
θερμές κηλίδες
τα σταθερά σημεία ως προς το εσωτερικό της Γης, όπου το μάγμα ανέρχεται στην επιφάνεια.
ιζηματογενή πετρώματα
τα πετρώματα που έχουν δημιουργηθεί από την καθίζηση υλικών σε αιώρηση σε κάποιο ρευστό μέσο, όπως, για παράδειγμα, σε νερό.
Ισημερινός
η νοητή καμπύλη που χωρίζει τη Γη σε βόρειο και νότιο ημισφαίριο.
ισοβαθείς καμπύλες
νοητές καμπύλες που ενώνουν όλα τα σημεία με το ίδιο βάθος.
ισοϋψείς καμπύλες
νοητές καμπύλες που ενώνουν όλα τα σημεία με το ίδιο υψόμετρο.
καθοδηγητικά απολιθώματα
τα απολιθώματα που έχουν μεγάλη γεωγραφική εξέλιξη σε σχετικά μικρή χρονική γεωλογική διάρκεια και για αυτόν τον λόγο είναι ιδιαίτερα σημαντικά στη μελέτη της ηλικίας της Γης.
καταιγίδα
βίαιο μετεωρολογικό φαινόμενο που συνοδεύεται από βροχές μεγάλης έντασης και πολύ ισχυρούς ανέμους και έχει τοπική εμφάνιση.
κατακρημνίσματα
το σύνολο του νερού σε κάθε μορφή που καταλήγει από την ατμόσφαιρα στη Γη.
κεραυνός
η ηλεκτρική εκκένωση που δημιουργείται μεταξύ σύννεφου και εδάφους.
κλίμα
οι κλιματολογικές και μετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούν σε ένα τόπο για μεγάλα χρονικό διάστημα.
κλίμακα Ρίχτερ
Δεκαβάθμια,(10) κλίμακα μέτρησης του μεγέθους ενός σεισμού.
κλίμακα
ο αριθμός που δηλώνει πόσες φορές είναι μικρότερη μία απόσταση που απεικονίζεται σε ένα χάρτη από την πραγματική.
κοίτη ποταμού
μια στενή αύλακα που διοχετεύει τη ροή της υδάτινης μάζας του ποταμού προς τις εκβολές του
κρημνός
γκρεμός ή βάραθρο
λάβα
το μάγμα που εξέρχεται στην επιφάνεια της Γης.
λιθοσφαιρικές πλάκες
επί μέρους κομμάτια που χωρίζεται η λιθόσφαιρα
μάγμα
το λιωμένο πέτρωμα που σχηματίζεται λόγω υψηλών θερμοκρασιών και πιέσεων στο εσωτερικό της Γης
μαίανδρος
γεωμορφολογικός σχηματισμός που προκύπτει από τις στροφές των ποταμών κατά τη ροή τους.
μέγεθος σεισμού
το μέγεθος που δηλώνει πόση ενέργεια απελευθερώθηκε από την εστία του σεισμού κατά τη στιγμή θραύσης των πετρωμάτων.
μεσημβρινός
η νοητή καμπύλη που είναι παράλληλη στον 1ο μεσημβρινό του Γκρήνουιτς
μεσοωκεάνια ράχη
η έξαρση του ωκεάνιου βυθού που εμφανίζεται ως υποθαλάσσια οροσειρά και η κορυφογραμμή της αποτελεί ρήγμα.
μεταμορφωμένα πετρώματα
τα πετρώματα, τα οποία προκύπτουν από άλλα προϋπάρχοντα πετρώματα μεταβολές (ορυκτολογικές, χημικές, ιστολογικές) χωρίς όμως να έχουν υποστεί τήξη (λιώσιμο).
μετανάστευση
η αλλαγή τόπου μόνιμης διαμονής ενός ατόμου ή ενός πληθυσμoύ ατόμων.
μουσώνες
εποχικοί ισχυροί άνεμοι που πνέουν κυρίως στον Ινδικό ωκεανό και τη νοτιοανατολική Ασία.
ορυκτό
το φυσικά εμφανιζόμενο ομογενές στερεό που σχηματίζεται με ανόργανες διαδικασίες και χαρακτηρίζεται από σταθερές φυσικές ιδιότητες και καθορισμένη χημική σύσταση.
παράλληλος
η νοητή καμπύλη παράλληλη στον Ισημερινό.
περιστροφή της Γης
η κίνηση της Γης γύρω από τον άξονα της.
περιφορά της Γης
η κίνηση της Γης γύρω από τον Ήλιο.
πέτρωμα
δομική μονάδα του στερεού φλοιού της Γης που μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελείται από συσσωμάτωμα ενός ή περισσοτέρων ορυκτών.
πηγή ποταμού
η περιοχή από όπου ξεκινά η ροή νερού σε ένα ποταμό.
πληθυσμιακή πυκνότητα
Η πυκνότητα του πληθυσμού που εκφράζει τον αριθμό των κατοίκων μιας περιοχής ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.
προβολικό σύστημα
είναι το σύστημα αξόνων με βάση το οποίο γίνεται η προβολή μιας περιοχής στο επίπεδο.
προσανατολισμός
ο προσδιορισμός της θέσης και της κατεύθυνσης ενός σημείου ή τόπου με την χρήση των σημείων του ορίζοντα.
πυριγενή πετρώματα
τα πετρώματα, τα οποία δημιουργούνται όταν ψυχθεί και στερεοποιηθεί το μάγμα.
ραδιοχρονολόγηση
μια ιδιαίτερα πολύπλοκη επιστημονική μέθοδος, στην οποία βασίστηκαν οι επιστήμονες για να προσδιορίσουν με τη καλύτερη δυνατή ακρίβεια την ηλικία της Γης.
ρήγμα
η ασυνέχεια των πετρωμάτων λόγω θραύσης όπου εκατέρωθεν της οποίας παρατηρούνται μετατοπίσεις των σπασμένων τεμάχων πετρώματος.
σεισμικά κύματα
οι εδαφικές δονήσεις λόγω της πρόκλησης σεισμού.
σεισμόγραμμα
η αποτύπωση των σεισμικών κυμάτων σε ένα γράφημα.
σεισμός
σεισμός είναι η εδαφική δόνηση που γεννιέται κατά τη διατάραξη της μηχανικής ισορροπίας των πετρωμάτων από φυσικές αιτίες που σχετίζονται με το εσωτερικό της γης. (πηγή: ΟΑΣΠ)
σχετική θέση
μας δείχνει πού ακριβώς βρίσκεται ένα μέρος σε σχέση με κάποιο άλλο.
τάφρος
το βαθύ και πλατύ βύθισμα.
τοπογραφική τομή
το διάγραμμα το οποίο στον οριζόντιο άξονα απεικονίζει την απόσταση και στον κατακόρυφο το υψόμετρο.
τσουνάμι
η απότομη μετακίνηση μεγάλης ποσότητας νερού στη θάλασσα λόγω της δημιουργίας σεισμού.
τυφώνες
είναι ένα σύστημα θύελλας με δυνατούς ανέμους, που κυκλοφορούν γύρω από μία κεντρική περιοχή με χαμηλότερη ατμοσφαιρική πίεση από τις γειτονικές περιοχές.
υδρογραφικό δίκτυο
το δίκτυο που αποτελείται από ρυάκια, χειμάρρους, ποτάμια και αποτελεί το δίκτυο µεταφοράς και κίνησης του νερού.
Υδροκρίτης
η νοητή γραµµή που συνδέει τα ψηλότερα σηµεία των υψωµάτων μίας περιοχής και ορίζει προς ποια πλευρά αυτών των υψωμάτων θα κατευθυνθούν τα νερά της βροχής.
υδρόσφαιρα
το σύνολο του νερού που υπάρχει σε όλες τις μορφές στη Γη.
υπόμνημα
δίνει την ερμηνεία των συμβόλων που απεικονίζει ένας χάρτης.
υψόμετρο
η κατακόρυφή απόσταση ενός τόπου από την επιφάνεια της θάλασσας
χάρτης
η συμβολική απεικόνιση ενός τόπου.
χωρική ανάλυση
περιλαμβάνει ένα σύνολο από ποσοτικές μεθόδους και τεχνικές που μελετούν τόπους και φαινόμενα χρησιμοποιώντας γεωγραφικές πληροφορίες.
ωριαίες άτρακτοι
περιοχές της Γης ή ζώνες που έχουν θεσμοθετήσει την ίδια ώρα και αναφέρεται ως τοπική ώρα.