Ρωμαϊκή ή Βυζαντινή Αυτοκρατορία;
Πότε εμφανίζεται ο όρος βυζαντινός;
Εμφανίζεται γύρω στον 16ο αιώνα, όταν οι μελετητές συμφωνούν ότι υπήρχαν διαφορές στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μετά τη διαίρεσή της από τον Θεοδόσιο το 395. Δηλαδή, όταν το δυτικό τμήμα της παρακμάζει, ενώ στο ανατολικό ο πολιτισμός ανθίζει, οι θεσμοί και οι νόμοι ισχυροποιούνται και επικρατεί ενότητα που οφείλεται στον χριστιανισμό.
Τι σημαίνει βυζαντινός;
Η νέα πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ιδρύθηκε από τον Κωνσταντίνο Α΄ στη θέση της αρχαίας πόλης Βυζάντιο, η οποία είχε ονομαστεί έτσι λόγω του ιδρυτή της, του Βύζα ή Βύζαντα. Αρχικά, λοιπόν, χρησιμοποιήθηκε τον 16ο αιώνα ο όρος βυζαντινός για να δηλώσει οτιδήποτε σχετικό με την Κωνσταντινούπολη, αλλά, σταδιακά, κατέληξε να αφορά όλη την αυτοκρατορία.
Πότε ξεκινάει η βυζαντινή ιστορία;
Ξέρουμε ότι η βυζαντινή ιστορία τελειώνει το 1453 με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς. Πότε όμως ξεκινάει; Υπάρχουν διαφωνίες ανάμεσα στους ιστορικούς για την αρχή της, καθώς στην Ανατολή η αυτοκρατορία είχε αδιάκοπη ιστορική παρουσία για πάνω από χίλια χρόνια, ενώ γίνονταν συνέχεια προσπάθειες να ανακτηθεί και το δυτικό τμήμα.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, έχει επικρατήσει η άποψη ότι η βυζαντινή ιστορία ξεκινάει το 330 με τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης, επειδή από εκεί και πέρα μετατίθεται το κέντρο βάρους της αυτοκρατορίας από τη Δύση στην Ανατολή. Συγχρόνως, ο χριστιανισμός, που γίνεται επίσημη θρησκεία του κράτους, προκαλεί αλλαγές στην πολιτική και κοινωνική ζωή της αυτοκρατορίας, ενώ αλλάζει και η επίσημη γλώσσα από λατινική σε ελληνική.