Η ιστορία του χρόνου και πώς αυτός έχει μετρηθεί ανά τους αιώνες είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα υπόθεση. Ο Αριστοτέλης τον θεωρούσε ποιοτικό μέγεθος. Έπρεπε να φθάσουμε στον 14ο αιώνα για να συνδεθεί με την ποσότητα και μάλιστα να συσχετισθεί και με την κίνηση.
Έχουν γραφτεί πολλά για το πότε και πώς ο άνθρωπος εφηύρε το ρολόι, όχι βέβαια στη μορφή που είναι σήμερα, αλλά ως ένα μέσο μέτρησης του χρόνου. Οι ιστορικοί δεν γνωρίζουν ποιος ή πότε ακριβώς «επινόησε» τη συσκευή που μετρά τον χρόνο.
Στην Κίνα στο 2.679 π.Χ. κάποιος παρατήρησε πως, όταν τοποθέτησε κατακόρυφα στο έδαφος μία ράβδο, η σκιά της κινείτο στο έδαφος ακολουθώντας την κίνηση του Ήλιου.
Το έτος 1530 π.Χ. εμφανίζονται στην Αίγυπτο οι πρώτες κλεψύδρες με νερό ή άμμο, χρήση των οποίων έκαναν και οι Βαβυλώνιοι προηγουμένως και βεβαίως οι Έλληνες μεταγενέστερα.
Η κλεψύδρα, που ετυμολογικά σημαίνει «κλέφτης του ύδατος» ήταν κατασκευασμένη από δύο αγγεία, πήλινα ή μεταλλικά, με κυλινδρικό ή ωοειδές σχήμα. Το ένα δοχείο είχε μία οπή μέσα από την οποία έπεφτε το νερό στο άλλο, του το «έκλεβε». Αυτή η διαδικασία αντιστοιχούσε σε κάποιο χρονικό διάστημα.

Κλεψύδρα

Η κλεψύδρα έγινε το βασικό όργανο μέτρησης του χρόνου. Αρχικά, το χρησιμοποιούσαν για οικιακή χρήση και στη συνέχεια στις αγορεύσεις, φιλοσοφικές ή δικαστικές, όπως μας πληροφορεί ο Αριστοτέλης στην «Αθηναίων πολιτεία» όπου έδιναν δικαίωμα στον ομιλητή να μιλήσει τόσο όσο θα διαρκούσε το άδειασμα του νερού της κλεψύδρας.
Αργότερα, για τη μέτρηση του χρόνου χρησιμοποιήθηκαν οι αμμοκλεψύδρες, όργανα ανάλογα με τις κλεψύδρες των αρχαίων χρόνων, μόνο που σε αυτά η άμμος αντικατέστησε το νερό.
Προφανώς ο χρόνος, για να περάσει η άμμος από το ένα δοχείο στο άλλο, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως την ποσότητα και την ποιότητα (δηλαδή το μέγεθος των κόκκων) της άμμου, το μέγεθος του δοχείου και το μέγεθος της οπής επικοινωνίας.

Ο μαθητής του Θαλή, Αναξίμανδρος, κατασκεύαζε το 550 π.Χ. ποικιλία ηλιακών ωρολογίων. Ο Πλάτων (380 π.Χ.) κατασκεύασε ένα ιδιότυπο ξυπνητήρι με τη μορφή σύνθετης κλεψύδρας νερού. Τοποθέτησε μάλιστα αυτή τη συσκευή στον κήπο της Ακαδημίας.
Το υδραυλικό ωρολόγιο του Κτησίβιου είναι ίσως το αρχαιότερο, αλλά και περισσότερο πολύπλοκο στο είδος του, που μπορούσε να λειτουργεί αδιάκοπα, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, ακόμα και την νύκτα ή όταν ο καιρός ήταν νεφελώδης.
Ο Φίλων ο Βυζάντιος, μηχανικός της Αλεξάνδρειας (γύρω στο 250 π.Χ.), κατασκεύασε συσκευή ελέγχου στάθμης υγρού. Πρόκειται για κλειστό κύκλωμα ελέγχου όπου πραγματοποιείται συνεχής ανάδραση του υγρού δύο κυπέλλων.
Τα ηλιακά ρολόγια κατασκευάζονται για συγκεκριμένο γεωγραφικό πλάτος, δηλαδή ήταν ακριβή μόνο για τον τόπο στον οποίο κατασκευάζονταν
Οι Ρωμαίοι έμαθαν τη χρήση των ηλιακών ρολογιών από τους αρχαίους Έλληνες.
Το πρώτο ηλιακό ρολόι πού εγκαταστάθηκε στη Ρώμη το 263 π.Χ. μεταφέρθηκε από την Κατάνια και επειδή ήταν κατασκευασμένο για το γεωγραφικό πλάτος της Κατάνια δεν «πήγαινε καλά» στη Ρώμη.
Το ρολόι όμως του Πολύχρονου της Χαλκιδικής, που εντοπίσθηκε άθικτο και ανασύρθηκε από την αρχαιολογική υπηρεσία, έχει κατασκευαστεί έτσι ώστε να δείχνει τη σωστή ώρα κάθε ημέρας, τόσο στην Χαλκιδική όσο και στη Ρώμη, τη Γαλλία ή την Κίνα.

Με το όνομα «Αέρηδες» καθιερώθηκε να λέγεται το αρχαίο μνημείο που βρίσκεται στους βόρειους πρόποδες της Ακρόπολης των Αθηνών στην Πλάκα, του οποίου το επίσημο όνομα είναι «Ωρολόγιο του Κυρρήστου», επειδή θεωρείται πως το ανήγειρε ο Ανδρόνικος ο Κυρρήστης ή Κύρρηστος.
Πρόκειται για το γνωστό οκταγωνικό κτίσμα, που στην κορυφή του έφερε ανεμοδείκτη. Στην κορυφή της στέγης, ένας ορειχάλκινος ανεμοδείκτης με μορφή Τρίτωνα, έδειχνε την κατεύθυνση των οκτώ ανέμων που, προσωποποιημένοι, εικονίζονται ανάγλυφα στο άνω μέρος κάθε πλευράς του πύργου.
Κάτω από κάθε ανάγλυφη προσωποποίηση των οκτώ ανέμων, εγχάρακτες ακτίνες κατά διάφορους σχηματισμούς αποτελούσαν ένα ηλιακό ωρολόγιο. Για τον υπολογισμό της ώρας, σε ανήλιαγες ημέρες, υπήρχε μέσα στο κτίσμα εγκατάσταση υδραυλικού ρολογιού.
Ο χαλίφης της Βαγδάτης Χαρούν Αλ Ρασίντ, στο πλαίσιο διπλωματικών σχέσεων που ανέπτυξε με τον Καρλομάγνο το 807 μ.Χ., του χάρισε μία υπέροχη κλεψύδρα - κόσμημα, γνωρίζοντας το πάθος του Καρλομάγνου και την υποστήριξή του στην επιστήμη και την εκπαίδευση.

Ηλιακό Ρολόι Ηλιακό Ρολόι

Στη διάρκεια του Μεσαίωνα σε όλες τις εκκλησίες της δύσης υπήρχαν κατακόρυφα ηλιακά ρολόγια, χαραγμένα πάνω στους τοίχους. Τα ηλιακά ρολόγια ήταν σε ευρεία χρήση μέχρι τον 15ο αιώνα, οπότε ανακαλύφθηκαν τα πρώτα μηχανικά ρολόγια με γρανάζια, χωρίς όμως ποτέ να εγκαταλειφθεί η χρήση των ηλιακών ρολογιών.
Φυσικά, τα πράγματα άλλαξαν πολύ όταν μπήκε το αναλογικό ρολόι στην ζωή μας, γεγονός που συνέβη με την πάροδο του χρόνου και την συνεισφορά της επιστήμης. Η ιστορία των ρολογιών είναι μακρά και συναρπαστική.
Το περίφημο ρολόι του Λονδίνου κατασκευάστηκε το 1671 από τον Χριστόφορο Βρέντζεν και θεωρείται ένα από τα πρώτα αναλογικά ρολόγια.

Ηλιακό Ρολόι