Ο πολιτισμός του Βορειοανατολικού Αιγαίου
Την 3η χιλιετία π.Χ. αναπτύχθηκε και ο πολιτισμός του Βορειοανατολικού Αιγαίου (Λήμνος, Λέσβος, Χίος) που χαρακτηρίζεται από πλούσιους και μεγάλους οικισμούς. Στη Λήμνο βρισκόταν και η αρχαιότερη πόλη στην Ευρώπη, η Πολιόχνη, όπου υπήρχε και Βουλευτήριο, δηλαδή ένας χώρος συγκέντρωσης των αντιπροσώπων της κοινότητας, ο πρόγονος της σημερινής Βουλής, μια πρώτη δημοκρατία στην Ευρώπη. Απέναντι, στην ακτή της Μικράς Ασίας, βρισκόταν η Τροία, μια πόλη που έλεγχε τα Δαρδανέλλια, ένα σημαντικό πέρασμα για τα πλοία που πήγαιναν στον Εύξεινο Πόντο. Τις πρώτες ανασκαφές εκεί έκανε ο Ερρίκος Σλήμαν. Στην πορεία, ήρθαν στο φως κατάλοιπα από αρκετές πόλεις. Μία από αυτές θεωρείται ότι ίσως είναι η ομηρική Τροία.
Η ακμή αυτών των πόλεων οφειλόταν στο εμπόριο των μετάλλων και στη γεωγραφική τους θέση, χάρη στην οποία είχαν τον έλεγχο του εμπορίου στο Αιγαίο. Οι θησαυροί που βρέθηκαν στις πόλεις αυτές δείχνουν πόσο πλούσιες ήταν.