Α. Τι είναι ένας εννοιολογικός χάρτης;
Ένας εννοιολογικός χάρτης είναι ένα διάγραμμα που απεικονίζει γραφικά τη συσχέτιση μεταξύ διαφόρων εννοιών. Ένας εννοιολογικός χάρτης περιέχει κόμβους και συνδέσμους. Οι κόμβοι αναπαριστούν τις έννοιες, που συνήθως περικλείονται σε έναν κύκλο ή ένα τετράπλευρο. Οι σύνδεσμοι αποτελούνται από μια γραμμή ή ένα βέλος και συνδέουν δύο έννοιες, δηλαδή δύο κόμβους. Πάνω στη γραμμή γράφουμε τη σχέση της μίας έννοιας με την άλλη. Με τα παραπάνω στοιχεία μπορούμε να φτιάξουμε έναν εννοιολογικό χάρτη, είτε με χαρτί και μολύβι, είτε με κατάλληλο λογισμικό. Παραδείγματα τέτοιων ελεύθερων λογισμικών είναι:
α) το εργαλείο που είναι διαθέσιμο στο φωτόδεντρο:
http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-3423/
β) το λογισμικό CmapTools:
https://cmap.ihmc.us/cmaptools/photodentro-lor-8521-3423/
που μπορείς να κατεβάσεις και να εγκαταστήσεις στον υπολογιστή σου ή να χειριστείς διαδικτυακά:
https://cmapcloud.ihmc.us/
Β. Πώς φτιάχνεις έναν εννοιολογικό χάρτη;
Για να φτιάξεις έναν εννοιολογικό χάρτη αρκεί να βρεις τις λέξεις-κλειδιά της ενότητας και τις συσχετίσεις μεταξύ τους.
Γ. Τι μπορεί να περιέχει ο εννοιολογικός χάρτης για την έννοια Ενέργεια;
1. Λέξεις ή μικρές φράσεις, που θα τοποθετηθούν στους κόμβους. Για παράδειγμα:
• Την κεντρική λέξη: ενέργεια
• Τις διάφορες μορφές ενέργειας, όπως για παράδειγμα: ηλεκτρική, χημική, δυναμική, κινητική, πυρηνική, θερμική κ.λπ.
• Παραδείγματα από την καθημερινή ζωή που συνδέονται με την κάθε μορφή της ενέργειας, όπως, για παράδειγμα: ένα αυτοκίνητο που τρέχει, που θα συνδέεται με την κινητική ενέργεια, ένα ηλεκτρικό πατίνι, που θα συνδεθεί με την ηλεκτρική ενέργεια, κ.λπ.
• Τα ρήματα που περιγράφουν τις ιδιότητες της ενέργειας: διατηρείται, αποθηκεύεται, μετασχηματίζεται, μεταφέρεται, υποβαθμίζεται.
• Τις μονάδες μέτρησης της ενέργειας: J (τζάουλ), kcal (θερμίδα).
• Ό,τι άλλο σκεφτείς ότι ταιριάζει να μπει στον χάρτη ως έννοια, που σχετίζεται με την ενέργεια.
2. Μικρές φράσεις ή λέξεις, που θα τοποθετηθούν πάνω από τους συνδέσμους. Για παράδειγμα:
• Συνδέουμε τον κόμβο «ενέργεια» με τον κόμβο «ηλεκτρική» και γράφουμε πάνω από το βελάκι «εμφανίζεται σε μορφή», ώστε να συσχετίσουμε την έννοια «ενέργεια» με την έννοια «ηλεκτρική» και να περιγράψουμε τη μεταξύ τους σχέση.
• Συνδέουμε τον κόμβο «ηλεκτρική» με τον κόμβο «ηλεκτρικό πατίνι» και γράφουμε πάνω από το βελάκι «παράδειγμα», ώστε να συσχετίσουμε την έννοια «ηλεκτρική» με την έννοια «ηλεκτρικό πατίνι».
Δες το παρακάτω παράδειγμα:
