Α) ΔΙΑΤΗΣΙΑ
Άμεση διαπραγμάτευση Είναι η προσπάθεια των ανθρώπων που έχουν τη διαφορά να βρουν λύση. Πρόκειται για μια άτυπη διαδικασία, άμεση, πρόσωπο με πρόσωπο, που ισχύει από την εμφάνιση της ανθρώπινης κοινωνίας μέχρι σήμερα. Η ζωή μας όλη είναιδιαπραγμάτευση. Όλοι, κάθε μέρα, κάνουμε διαρκώς διαπραγματεύσεις, για μικρά και μεγάλα, για ασήμαντα και σημαντικά. Ιστορικά, είναι ο πρώτος και συνηθέστερος τρόπος επίλυσης διαφορών.
Διαιτησία : Η επίλυση διαφορών και η διευθέτηση εκκρεμοτήτων ατόμων ή επιχειρήσεων ή κρατών από τρίτους που επιλέγονται κατόπιν κοινής συμφωνίας των μερών.
Διαιτητής Είναι ένα τρίτο πρόσωπο που επιλέγεται από τα μέρη που έχουν τη διαφορά ή ορίζεται από το δικαστήριο. Μεσολαβεί εφαρμόζοντας μια ελαστική διαδικασία, για να επιτύχει συμβιβαστική λύση στη διαφορά. Ακολουθεί μια περίπου δικαστική διαδικασία (εξέταση μαρτύρων, εκτίμηση αποδείξεων κτλ.) και εκδίδει δεσμευτική απόφαση για τα μέρη. Ο τρόπος αυτός ακολουθείται από τις επιχειρήσεις.
Β) ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ
Διαμεσολάβηση Eίναι μια διαρθρωμένη διαδικασία με βασικά χαρακτηριστικά την εμπιστευτικότητα και την ιδιωτική αυτονομία, στην οποία δύο ή περισσότερα μέρη επιχειρούν εκουσίως, με καλόπιστη συμπεριφορά και συναλλακτική ευθύτητα, να επιλύσουν με συμφωνία μία διαφορά τους με τη βοήθεια διαμεσολαβητή (Ν. 4640/2019, άρθρο 2).
Διαμεσολάβηση- Βασικές αρχές
α) Αρχή ουδετερότητας-αμεροληψίας Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να ενεργεί έναντι των μερών κατά τρόπο απαλλαγμένο από προσωπικές προτιμήσεις, πεποιθήσεις και προκαταλήψεις και να μεριμνά για την ισότιμη συμμετοχή και διευκόλυνση όλων των μερών στο πλαίσιο της διαμεσολάβησης.
β) Αρχή ανεξαρτησίας- Σύγκρουση συμφερόντων Ο διαμεσολαβητής δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνει τη διενέργεια διαμεσολάβησης προτού γνωστοποιήσει τυχόν περιστάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν ή να δώσουν την εντύπωση ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία του.
γ) Αρχή της ελεύθερης βούλησης των μερών Η διαμεσολάβηση είναι διαπραγμάτευση με την παρουσία ενός ουδέτερου τρίτου. Η διαπραγμάτευση στηρίζεται στην αυτονομία των μερών. Τα μέρη διαπραγματεύονται και, τελικά, καταλήγουν ή όχι σε κοινά αποδεκτή συμφωνία.
δ) Αρχή εμπιστοσύνης-εχεμύθειας Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να τηρεί απόρρητες τις πληροφορίες που έχουν προκύψει από τη διαμεσολάβηση ή σε σχέση με αυτήν, εκτός αν υποχρεούται να πράξει διαφορετικά από διάταξη νόμου ή για λόγους δημόσιας τάξης ή τα μέρη συναινούν ρητά στην αποκάλυψη των πληροφοριών.
ε) Αρχή ισότητας των μερών Συνήθως, τα μέρη που προσέρχονται στη διαπραγμάτευση δεν έχουν την ίδια ισχύ. Στόχος του διαμεσολαβητή δεν είναι να χαμηλώσει τον ισχυρό, αλλά να ψηλώσει τον αδύναμο, ώστε να υπάρξει μια λύση «Win-Win», μια δίκαιη και συνετή λύση. *Όσον αφορά τη διαβούλευση, είναι μια αμφίδρομη διαδικασία κατά την οποία οι δημόσιοι φορείς ζητούν τη συμβολή των πολιτών και φορέων σε θέματα που τους αφορούν. Κύριοι στόχοι της είναι η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα στη διαμόρφωση πολιτικών.
Διαμεσολάβηση- Προσφυγή στη διαμεσολάβηση Προσφυγή των μερών στη διαμεσολάβηση για τις υπαγόμενες σε αυτή διαφορές επιτρέπεται: α) αν τα μέρη συμφωνούν να προσφύγουν στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, αφότου ανέκυψε η διαφορά, β) αν τα μέρη κληθούν να προσφύγουν στη διαμεσολάβηση και συναινούν σε αυτή, σύμφωνα με την παράγραφο 2, γ) αν η προσφυγή στη διαμεσολάβηση διαταχθεί από δικαστική αρχή άλλου κράτους-μέλους και η σχετική υπαγωγή της διαφοράς δεν προσβάλλει τα χρηστά ήθη και τη δημόσια τάξη, δ) αν η προσφυγή στη διαδικασία της διαμεσολάβησης επιβάλλεται από τον νόμο, ε) αν σε έγγραφη συμφωνία των μερών υπάρχει ρήτρα διαμεσολάβησης.
Διαμεσολαβητής Νοείται τρίτο πρόσωπο σε σχέση με τα συμμετέχοντα μέρη και τη διαφορά, το οποίο αναλαμβάνει να διαμεσολαβήσει με κατάλληλο, αποτελεσματικό και αμερόληπτο τρόπο, διευκολύνοντάς τα να βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση για τη διαφορά τους. Ο διαμεσολαβητής έχει ρόλο διευκολυντή, διευκολύνει τη διαμεσολάβηση, ως ένα τρίτο ουδέτερο πρόσωπο, αμερόληπτο, αποτελεσματικό και άξιο εμπιστοσύνης. Επιλέγεται από τα μέρη, κι αν δεν συμφωνούν ορίζεται από το δικαστήριο. Έργο του είναι να φέρει σε επαφή τα μέρη, να οργανώσει τον μεταξύ τους διάλογο, να κατανοεί τα συμφέροντα και τα προβλήματα των μερών, να ενθαρρύνει την πρόοδο της διαπραγμάτευσης, εφαρμόζοντας τις κατάλληλες τεχνικές διαπραγμάτευσης, ώστε να βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση για τη διαφορά τους. Δεν κρίνει ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο. Αν οι ενδιαφερόμενοι θέλουν απονομή δικαιοσύνης, θα πρέπει να πάνε στο δικαστήριο. Όμως, ο διαμεσολαβητής δεσμεύεται να εργαστεί για μια συνετή και δίκαιη συμφωνία.
Διαμεσολαβητής- Αμοιβή διαμεσολαβητή Η αμοιβή του διαμεσολαβητή ορίζεται ελεύθερα με έγγραφη συμφωνία του διαμεσολαβητή και των μερών.Εάν δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η αμοιβή του διαμεσολαβητή ορίζεται ως εξής: α) Στις περιπτώσεις του άρθρου 6 του παρόντος, το επισπεύδον μέρος προκαταβάλλει στον διαμεσολαβητή ποσό πενήντα (50,00) ευρώ ως αμοιβή για την υποχρεωτική αρχική συνεδρία. Το ποσό αυτό βαρύνει τα μέρη κατ’ ισομοιρία. β) Για κάθε ώρα διαμεσολάβησης μετά την υποχρεωτική αρχική συνεδρία η ελάχιστη αμοιβή ορίζεται στο ποσό των ογδόντα (80,00) ευρώ και βαρύνει τα μέρη κατ’ ισομοιρία.
Κώδικας Δεοντολογίας Διαπιστευμένων Διαμεσολαβητών Είναι ένα κείμενο βασισμένο σε μεγάλο βαθμό στον Ευρωπαϊκό Κώδικα Δεοντολογίας για τους Διαμεσολαβητές. Σύμφωνα με τα άρθρα 1-4 του Κώδικα Δεοντολογίας Διαμεσολαβητών αντικείμενό του είναι η χάραξη γενικών κατευθυντήριων γραμμών για την ανάληψη και την άσκηση των καθηκόντων του διαμεσολαβητή, αλλά και για την ίδια την διαδικασία της διαμεσολάβησης. Η εφαρμογή του είναι υποχρεωτική για τους διαμεσολαβητές και όχι προαιρετική.
Νομικός παραστάτης Νοείται ο πληρεξούσιος δικηγόρος εκάστου μέρους, ο οποίος παρίσταται στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και παρέχει νομικές συμβουλές στον εντολέα του.
Πρακτικό διαμεσολάβησης Ο διαμεσολαβητής συντάσσει το πρακτικό διαμεσολάβησης που πρέπει να περιέχει: α) το ονοματεπώνυμο και τον αριθμό φορολογικού μητρώου του διαμεσολαβητή, β) την ημερομηνία και τον τόπο που έλαβε χώρα η διαμεσολάβηση, γ) τα πλήρη στοιχεία των μερών που προσέφυγαν στη διαμεσολάβηση και τα ονόματα των νομικών παραστατών τους, δ) αναφορά στη συμφωνία ή τον ειδικότερο τρόπο με τον οποίο τα μέρη προσέφυγαν στη διαμεσολάβηση, ε) τα πλήρη στοιχεία τυχόν άλλων προσώπων που μετείχαν με οποιονδήποτε τρόπο στη διαδικασία της διαμεσολάβησης και στ) τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν τα μέρη κατά τη διαμεσολάβηση ή τη διαπίστωση περί μη επίτευξης συμφωνίας. Το πρακτικό υπογράφεταιαπό τον διαμεσολαβητή, τα μέρη και τους νομικούς παραστάτες τους. Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας, το πρακτικόμπορεί να υπογράφεται μόνο από τον διαμεσολαβητή. Από την κατάθεσή του στη γραμματεία του αρμόδιου δικαστηρίου, αποτελεί εκτελεστό τίτλο.
Υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης Είναι η συνεδρία μεταξύ του διαμεσολαβητή και των μερών, η οποία λαμβάνει χώρα υποχρεωτικά στις περιπτώσεις των ιδιωτικών διαφορών, πριν τη συζήτηση της υπόθεσης στο δικαστήριο. Στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία ο διαμεσολαβητής ενημερώνει τα μέρη για τη διαδικασία της διαμεσολάβησης και για τις βασικές αρχές που τη διέπουν, καθώς και για τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς τους με βάση τις ιδιαιτερότητές της και τη φύση αυτής.
Γ) ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
Διαβούλευση Συνεννόηση και διαπραγμάτευση για την επίτευξη συναίνεσης και του επιδιωκόμενου αποτελέσματος. Παράδειγμα: σύμφωνα με τον κανονισμό της βουλής, είναι απαραίτητη η δημόσια διαβούλευση των νομοσχεδίων πριν την κατάθεσή τους προς ψήφιση από τη βουλή.
Δημοτική επιτροπή διαβούλευσης Στους δήμους με πληθυσμό μεγαλύτερο από 5.000 κατοίκους συγκροτείται, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, δημοτική επιτροπή διαβούλευσης ως όργανο με συμβουλευτικές αρμοδιότητες. Η διάρκεια της θητείας της δημοτικής επιτροπής διαβούλευσης ακολουθεί τη θητεία των δημοτικών αρχών. Δημοτική επιτροπή διαβούλευσης μπορεί να συγκροτηθεί και σε μικρότερους δήμους, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Αποτελείται από εκπροσώπους των φορέων της τοπικής κοινωνίας (Ν.4555/2018, άρθρο 78).