Η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή, έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονων συζητήσεων, με τον Χριστιανισμό να δέχεται συχνά επικρίσεις για τη στάση του απέναντι στη φύση, η οποία θεωρείται ότι συνέβαλε στην οικολογική κρίση. Η ιστορικός Lynn White, στο άρθρο της «The Historical Roots of our Ecological Crisis» (1967), υποστήριξε ότι η οικολογική κρίση έχει τις ρίζες της στη θρησκευτική παράδοση του δυτικού κόσμου. Συγκεκριμένα, η White εστίασε στην ερμηνεία της βιβλικής περικοπής από το βιβλίο της Γένεσης: «Τους ευλόγησε και τους είπε: «Να κάνετε πολλά παιδιά, ώστε να πολλαπλασιαστείτε, να γεμίσετε τη γη και να κυριαρχήσετε σ’ αυτήν. Να εξουσιάσετε στης θάλασσας τα ψάρια, στου ουρανού τα πτηνά και σε κάθε ζώο που κινείται πάνω στη γη». Κατά την White, η χριστιανική παράδοση, ερμηνεύοντας αυτή την περικοπή ως θεία εντολή για την υποταγή της φύσης στον άνθρωπο, οδήγησε σε μια ανθρωποκεντρική αντίληψη που υποβάθμισε την αξία του περιβάλλοντος. Είναι σημαντικό, όμως, να τονιστεί ότι αυτή η κριτική αγνοεί ή παρερμηνεύει άλλες βιβλικές περικοπές που τονίζουν την ιερατική ιδιότητα του ανθρώπου και την ευθύνη του απέναντι στη φύση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εντολή: «Πήρε, λοιπόν, ο Κύριος ο Θεός τον άνθρωπο και τον έβαλε μέσα στον κήπο της Εδέμ για να τον καλλιεργεί και να τον προσέχει» (Γεν 2,15), η οποία καλεί τον άνθρωπο να καλλιεργεί και να προστατεύει τον κόσμο. Συνεπώς, η σχέση ανθρώπου-περιβάλλοντος στον Χριστιανισμό είναι πιο πολύπλοκη από ό,τι συχνά παρουσιάζεται από τους επικριτές του. Η βιβλική παράδοση περιλαμβάνει τόσο την έννοια της κυριαρχίας όσο και εκείνη της ευθύνης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια αρμονική συνύπαρξη με τη φύση.

Βλ. Ο. Γκούμα (2019). Οικολογία και Θρησκευτική Αγωγή. Μια γόνιμη συνάντηση σε ένα διδακτικό σενάριο για το Μάθημα των Θρησκευτικών. Νέος Παιδαγωγός, 11. σ. 758.

---

Διάλογος στην Ολομέλεια της τάξης

Ερωτήματα:

1. Μπορεί ένας ολόκληρος χώρος, ιδεολογίας, θρησκείας, πολιτισμού κτλ., όπως φερ' ειπείν ο χριστιανισμός και η διδασκαλία του, να παρερμηνευτεί, οπότε στο "όνομά" του να υποστηρίζονται αντίθετα με αυτόν πράγματα, μέχρι και να γίνονται τα μεγαλύτερα εγκλήματα; Μπορείτε να δώσετε παραδείγματα;
2. Πώς μπορεί μια ολόκληρη διδασκαλία, ένας λόγος να παραχαραχτεί, δηλαδή ένας αναγνώστης ή ακροατής του να μεταφέρει όπως αυτός θέλει τα βασικά του νοήματα; Αποσπασματική χρήση, οπως φερ' ειπείν της Βίβλου, τί σημαίνει και τί συνέπειες μπορεί να έχει;

3. Αφού διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα να απαντήσετε στα ερωτήματα:

   • Σε ποιά αιτία αποδίδεται η οικολογική κρίση στο λεγόμενο "δυτικό κόσμο";
   • Μπορεί κατά τη γνώμη σας να ισχύει η άποψη αυτή;
   • Ποιός είναι ο υπαίτιος αυτής της οικολογικής κρίσης και πώς μπορούσε να την αποφύγει; Ευθύνεται η ίδια η βιβλική διδασκαλία όπως αναφέρεται στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό κόσμο;