Hüseyin Erdem

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Χουσείν Ερντέμ γεννήθηκε το 1949 στην πόλη Μπινγκόλ στην περιοχή Χορχόλ της Τουρκίας. To 1971 αναγκάστηκε να φύγει στη Γερμανία λόγω του στρατιωτικού πραξικοπήματος. Εκεί υπέβαλε αίτημα χορήγησης πολιτικού ασύλου. Από το 1980 τού έχει αφαιρεθεί η τουρκική υπηκοότητα.. Καθώς στη Γερμανία βρίσκονται περισσότεροι Κούρδοι από τις υπόλοιπες χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου, είναι πολύ σημαντικό το έργο του σε σχέση με τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν εκεί οι μετανάστες και κυρίως σε σχέση με τον αγώνα του υπέρ των δικαιωμάτων του κουρδικού λαού. Το 1990 ιδρύθηκε το Κέντρο Κουρδικής Λογοτεχνίας PEN* στη Γερμανία. Ιδρυτικά μέλη ήταν ο ίδιος, η σύζυγός του Emîne Erdem και άλλοι Κούρδοι. [...]

Σε συνέντευξή του μίλησε για την αγάπη του για τις γλώσσες και τη μουσική. Έμαθε ξένες γλώσσες σε πολύ μικρή ηλικία, πριν καν φοιτήσει στο δημοτικό σχολείο. Μιλούσε Κουρμαντζί* στο σπίτι και επικοινωνούσε χρησιμοποιώντας ταταρικά, ελληνικά και τουρκικά. Μετά την αυτοεξορία του γνώρισε νέες γλώσσες και πολιτισμούς, συγγραφείς και καλλιτέχνες και έκανε σπουδές Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, Σλαβικών Γλωσσών και Λογοτεχνίας, Διεθνούς Δικαίου και Γενικής Γλωσσολογίας. Έλαβε και πιστοποιητικό γλώσσας και λογοτεχνίας από το Ινστιτούτο Μαξίμ Γκόρκι της Μόσχας. Έκανε έργο ζωής τη διάσωση της κουρδικής μουσικής.

[Demirel, F. (2020, December 1). Kürt müziğine adanmış bir ömür: Hüseyin Erdem. bianet. Retrieved July 6, 2025, from https://bianet.org/yazi/kurt-muzigine-adanmis-bir-omur-huseyin-erdem-235287]

Εργογραφία

Έργα του Χουσεΐν Ερντέμ:

https://www.goodreads.com/author/show/15948429.H_seyin_Erdem

Το παραμύθι Siyabend ile Xece, το οποίο εκδόθηκε στα γερμανικά και τα κουρδικά, ήταν αναδιήγηση μιας αρχαίας κουρδικής λαϊκής παράδοσης. Το 1991 αυτό το βιβλίο διασκευάστηκε και έγινε ταινία από την τουρκική εταιρεία Senar Film Company και τη γερμανική WDR, για την οποία ο Ερντέμ έγραψε και το σενάριο. Αυτή η γερμανική/τουρκική συμπαραγωγή ήταν η πρώτη ταινία που γυρίστηκε ποτέ στην κουρδική γλώσσα.

https://mubi.com/en/gr/films/siyabend-and-xece

Ο Χουσεΐν Ερντέμ αφιέρωσε στον Harold Pinter (Χάρολντ Πίντερ) το ποίημα «Τα βουνά είναι μάρτυρες», που ήταν η έμπνευση για τον τελευταίο για το θεατρικό του έργο «Βουνίσια Γλώσσα». Ακολουθεί ένα μέρος από το τέλος του έργου:

«Χώμα
Παίρναμε και δώσαμε την ψυχή για το χώμα
Και το μοιρολόι τρυπά τα βουνά
Δεν ξέρω
Πόσες ψυχές έπεσαν στο χώμα
Τα αιωνόβια βουνά είναι μάρτυρες
Το ψωμί μας και η αξιοπρέπειά μας
Δεν θα αφήσουμε να καταπατηθούν
Τα χέρια μας έτοιμα
Ζεστασιά τα χέρια των φίλων μας
Θα μοιραστούμε
Ένα κουτάλι αϊράνι
Για τις όμορφες μέρες
Θα τραγουδήσουμε το ίδιο
με τη φυλακισμένη μας γλώσσα
Το ψωμί και η αξιοπρέπειά μας
Στις μέρες που δεν θα τα καταπατούν».

Το 1984 στη Σκόπελο έγραψε το ποίημα «Από τα παιδικά μου χρόνια», στο οποίο εκφράζει τη βαθιά αγάπη του για τον ελληνικό λαό, αναφερόμενος στον Σεπτέμβρη του 1955, τον μαύρο Σεπτέμβρη για τους Ρωμιούς της Πόλης. Ακολουθεί απόσπασμα από το ποίημα:

«Σε μια σκιερή αυλή
Μιλούσαμε ελληνικά μ’ ένα παιδάκι
Του “Μαύρου Σεπτέμβρη” η οδύνη πλήγωσε την καρδιά μου
Στον ουρανό της Ιστανμπούλ
Νύχτες στις φλόγες τυλιγμένες
Έχασα το παιδί
Είδα ένα όνειρο, ξύπνησα
στου Ρίτσου το χέρι μέσα το χέρι μου
“Το πιο όμορφο ποίημα,
πιάνεται από τα μάτια, όταν οι λέξεις μιας γλώσσας
έχουν όλες πια ειπωθεί”».

(μετάφραση από τα γερμανικά: Σοφία Γεωργαλλίδη)

https://proletconnect.gr/koyrdikh_poihsh/

Για περισσότερες πληροφορίες βλ.:

https://www.pen100archive.org/pen_centre/kurdish-centre/history-of-the-kurdish-centre/

Σύνδεση με το κείμενο

Στο βιβλίο Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου μπορείτε να μελετήσετε απόσπασμα από το ποίημά του «Από τα παιδικά μου χρόνια». Το ποίημα λειτουργεί ως γέφυρα, συνδέοντας τις προσωπικές μνήμες του ποιητή, τις εμπειρίες και τα βιώματά του με την ιστορία και τη συλλογική μνήμη των Κούρδων αλλά και με την αλληλεγγύη των «άλλων», των Ελλήνων συγκεκριμένα, δημιουργώντας ένα συναισθηματικό πλαίσιο στο οποίο αναδεικνύεται η δυνατότητα συνύπαρξης των διαφορετικών πολιτισμών.


* PEN: η οργάνωση που είναι σήμερα γνωστή ως PEN International ξεκίνησε στο Λονδίνο το 1921, απλώς ως PEN. Το οποίο σχεδιάστηκε ως αρκτικόλεξο: «Poets, Essayists, Novelists», αργότερα επεκτάθηκε σε «Poets, Playwrights, Editors, Essayists, Novelists», αλλά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς αναπτύχθηκε με διάφορα κέντρα ανά τον κόσμο, η PEN έγινε γνωστή ως PEN International. Επιπλέον με την πάροδο του χρόνου, οι συμμετοχές στο PEN επεκτάθηκαν για να συμπεριλάβουν ένα διαφορετικό εύρος ατόμων που ασχολούνται με τη λογοτεχνία και την ελευθερία της έκφρασης και οι προαναφερθείσες κατηγορίες δεν καθορίζουν πλέον αποκλειστικά ποιος θα μπορεί να συμμετάσχει.