ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ  
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Ελληνική Γλώσσα  
«Οι αξίες μας: Βοήθεια»  
2η Τάξη Δημοτικού  
Συνοδευτικό Υλικό Διδασκαλίας  
(ΣΥΔ)  
Συγγραφική ομάδα  
Πασπαλιάρη Μαριγώ, Γιαννάκη Μυρτώ, Ξαντινίδου Όλγα,  
Ξυνογαλά Αναστασία, Παπάζογλου Μαγδαληνή  
Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του  
Πανεπιστημίου Αθηνών  
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΚΠΑ  
Περιεχόμενα  
1. Εισαγωγή ........................................................................................................................................2  
2.1 Θεωρητικό πλαίσιο προγραμμάτων σπουδών ............................................................................2  
2.2 Οδηγοί εκπαιδευτικού. Παρουσίαση και αξιοποίηση από τους εκπαιδευτικούς.......................3  
2.3 Οι Βασικές Καινοτομίες των Νέων Προγραμμάτων.....................................................................3  
3. Βασικοί στόχοι της Β΄ Δημοτικού ...................................................................................................4  
4. Δομή του διδακτικού πακέτου της Β’ τάξης...................................................................................4  
5. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ................................................................................................................6  
1.  
2.  
3.  
4.  
Διαφοροποίηση διδασκαλίας ...............................................................................................6  
Εργασία στο σπίτι..................................................................................................................7  
Οδηγίες για την ορθογραφία ................................................................................................7  
Χρονοπρογραμματισμός .......................................................................................................7  
6. Παρουσίαση ενοτήτων...................................................................................................................9  
Ενότητα 1: Καινούρια τάξη – Νέες συνήθειες................................................................................9  
Ενότητα 2: Μίλα μου γι’ αγάπη....................................................................................................14  
Ενότητα 3: Δημιουργία και τέχνη .................................................................................................18  
Ενότητα 4: Το σώμα μας: Η δύναμή μας! σελ. 32 ........................................................................21  
Ενότητα 5: Ο πλανήτης Γη, το σπίτι μας.......................................................................................25  
Ενότητα 6: Οδηγούμε- Περπατούμε-Ασφαλώς κυκλοφορούμε. .................................................29  
Ενότητα 7: Βιβλιοταξίδια..............................................................................................................33  
Ενότητα 8: Από την Ελλάδα…παντού ...........................................................................................36  
7.  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ............................................................................................................................40  
7.1 - Γλωσσάρι ..............................................................................................................................40  
7.2 – Λύσεις ενδεικτικών ασκήσεων ............................................................................................41  
7.3  
– Ευρετήριο Ψηφιακών Μαθησιακών Αντικειμένων (ΨΜΑ)..............................................48  
1
1. Εισαγωγή  
Το παρόν Συνοδευτικό Υλικό Διδασκαλίας (ΣΥΔ) αποτελεί ένα απαραίτητο υποστηρικτικό εργαλείο  
για τον/την εκπαιδευτικό της Β΄ τάξης Δημοτικού, ο οποίος/η οποία καλείται να διδάξει τη  
Νεοελληνική Γλώσσα με βάση το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ-21). Σκοπός του είναι η ολοκληρωμένη  
και λειτουργική παρουσίαση του νέου διδακτικού υλικού, το οποίο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της  
Πράξης «Συγγραφή, Αξιολόγηση και Ένταξη διδακτικών βιβλίων στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και  
στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων». Παρέχει τη φιλοσοφία των Προγραμμάτων  
Σπουδών, αναλύει τη δομή του Βιβλίου Μαθητή (ΒΜ) και του Τετραδίου Εργασιών (ΤΕ), και  
προσφέρει αναλυτικά παραδείγματα εφαρμογής για την ομαλή διεξαγωγή της διδασκαλίας.  
Το σχολικό βιβλίο Ελληνικής Γλώσσας για τη 2η τάξη «Οι αξίες μας: Βοήθεια» είναι ένα σύγχρονο  
και ευχάριστο εγχειρίδιο που συνδυάζει γνώσεις και αξίες, ενώ αναπτύσσει ολιστικά τη γλωσσική  
ικανότητα των παιδιών. Στηρίζεται στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών, προάγοντας την κειμενοκεντρική  
διδασκαλία και την ανακαλυπτική μάθηση, με έμφαση στην αναγνωστική ευχέρεια, την παραγωγή  
γραπτού λόγου και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου.  
2.1 Θεωρητικό πλαίσιο προγραμμάτων σπουδών  
Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ-21) της Νεοελληνικής Γλώσσας στοχεύει στον βαθμιαίο  
μετασχηματισμό της γλωσσικής διαίσθησης σε συνειδητοποίηση του συστήματος της ελληνικής  
γλώσσας. Η διδασκαλία έχει ως κεντρικό άξονα το κείμενο, το οποίο συνιστά την αρτιότερη μονάδα  
συγκρότησης του νοήματος. Επιπλέον η γλωσσική διδασκαλία με το Νέο ΠΣ υιοθετεί την αρχή της  
ολιστικής αντιμετώπισης της γλώσσας, σύμφωνα με την οποία το διδασκόμενο κάθε φορά φαινόμενο  
δεν προστίθεται ως μεμονωμένο στοιχείο, αλλά συνδέεται οργανικά τόσο με τα υπόλοιπα φαινόμενα  
της γλώσσας όσο και με διάφορους εξωγλωσσικούς παράγοντες, που συνιστούν το επικοινωνιακό  
περιβάλλον.  
Το περιεχόμενο του γλωσσικού μαθήματος στο Δημοτικό αναλύεται σε πέντε θεμελιώδεις περιοχές,  
οι οποίες χαρακτηρίζονται ως Θεματικά Πεδία (ΘΠ) και αυτό γίνεται τόσο για λόγους  
μεθοδολογικούς, δηλαδή αναλυτικής εξέτασης των γλωσσικών υποσυστημάτων, όσο και για λόγους  
διδακτικής αποτελεσματικότητας, καθώς παρέχει τη δυνατότητα εστίασης κάθε φορά σε  
διαφορετικές πλευρές του φαινομένου, ανάλογα με τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα  
που αναμένονται μέσω των προτεινόμενων δραστηριοτήτων.  
Το Νέο ΠΣ είναι δομημένο γύρω από τα εξής πέντε Θεματικά Πεδία (ΘΠ):  
1. ΘΠ 1: Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες (Ακρόαση, Κατανόηση, Παραγωγή  
Προφορικού και Γραπτού Λόγου).  
2. ΘΠ 2: Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα (μελέτη και παραγωγή διαφορετικών ειδών  
λόγου).  
3. ΘΠ 3: Λεξιλόγιο (συστηματική διδασκαλία).  
4. ΘΠ 4: Γραμματική και Ορθογραφία (ενταγμένες σε ολιστική προσέγγιση).  
5. ΘΠ 5: Λογοτεχνία (ανάγνωση ολόκληρων βιβλίων ή εκτεταμένων λογοτεχνικών κειμένων).  
2
   
2.2 Οδηγοί εκπαιδευτικού. Παρουσίαση και αξιοποίηση από τους  
εκπαιδευτικούς  
Τη διδακτική πράξη υποστηρίζουν πέντε Θεματικοί Οδηγοί (ΟΕ), ένας για κάθε Θεματικό Πεδίο, οι  
οποίοι συμπληρώνουν το ΒΜ.  
Οι ΟΕ παρέχουν:  
●
●
●
Το θεωρητικό υπόβαθρο του κάθε θεματικού πεδίου.  
Περιγράμματα διδακτικών ενεργειών με συγκεκριμένα παραδείγματα εφαρμογής.  
Οδηγίες για την αξιολόγηση των δεξιοτήτων.  
Ο/Η εκπαιδευτικός καλείται να μελετήσει τους ΟΕ για να κατανοήσει τη φιλοσοφία του ΠΣ, να  
εφαρμόζει τη λειτουργική προσέγγιση του κειμένου και να επιλέγει κείμενα από αυθεντικές  
περιστάσεις επικοινωνίας, ενισχύοντας την ενεργό συμμετοχή των μαθητών/τριών.  
2.3 Οι Βασικές Καινοτομίες των Νέων Προγραμμάτων  
Τα νέα βιβλία είναι δομημένα γύρω από πέντε (5) Θεματικά Πεδία (ΘΠ), τα οποία συνιστούν και τους  
βασικούς άξονες των καινοτομιών:  
1. Έμφαση στις Γλωσσικές Δεξιότητες. Από την παραδοσιακή διδασκαλία, περνάμε σε μια  
προσέγγιση που δίνει ίση βαρύτητα στην ανάπτυξη και των τεσσάρων γλωσσικών δεξιοτήτων:  
Ακρόαση, Ομιλία, Ανάγνωση και Παραγωγή Γραπτού Λόγου.  
2. Κειμενικοί Τύποι και Πολυτροπικότητα. Συστήνουμε μια συστηματική ενασχόληση με τους  
διαφορετικούς Κειμενικούς Τύπους (π.χ., αφήγηση, περιγραφή, οδηγίες). Επιπλέον, αναγνωρίζοντας  
τη σύγχρονη πραγματικότητα, δίνεται έμφαση στην πολυτροπικότητα, δηλαδή στην ικανότητα των  
μαθητών να κατανοούν και να παράγουν κείμενα που συνδυάζουν πολλαπλούς τρόπους  
επικοινωνίας, όπως λεκτικό κείμενο, εικόνα, ήχο.  
3. Λειτουργική Γραμματική και Ορθογραφία. Η διδασκαλία της Γραμματικής εντάσσεται οργανικά  
στην επεξεργασία των κειμένων και υπηρετεί τη λειτουργία του λόγου. Δεν διδάσκουμε τους κανόνες  
ως αυτοσκοπό, αλλά εστιάζουμε στη χρήση και τη σημασία των γραμματικών φαινομένων, ώστε να  
βοηθούν τους μαθητές στην κατανόηση και την παραγωγή του δικού τους λόγου. Η Ορθογραφία  
προσεγγίζεται ενταγμένη σε αυτή την ολιστική θεώρηση.  
4. Συστηματική Διδασκαλία του Λεξιλογίου. Η ανάπτυξη του Λεξιλογίου γίνεται πλέον συστηματική  
και στοχευμένη. Τα νέα βιβλία προτείνουν συγκεκριμένες στρατηγικές (όπως η χρήση συγκειμένου,  
η ομαδοποίηση, η δημιουργία νοηματικών δεσμών – σημασιολογική χαρτογράφηση) για να  
βοηθήσουν τα παιδιά να κατακτήσουν, να εμπλουτίσουν και να χρησιμοποιήσουν ενεργά νέες λέξεις.  
5. Φιλαναγνωσία και Λογοτεχνία. Με την ξεχωριστή ενότητα λογοτεχνίας, επιδιώκεται-ανάμεσα στα  
άλλα- η ενίσχυση των επικοινωνιακών δυνατοτήτων, της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας και  
συμμετοχής, όπως και η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης των μαθητών/τριων.  
3
   
6. Αυτοαξιολόγηση στο τέλος κάθε ενότητας, ως διαδικασία αποτίμησης της προόδου κάθε  
μαθητή/τριας για τον εαυτό του/της, η οποία τον/την οδηγεί στη συνειδητοποίηση της μαθησιακής  
πορείας και του αποτελέσματός της. Επιπλέον η αξιολόγηση του/της μαθητή/τριας από τον  
εκπαιδευτικό είναι συνεχής, διαμορφωτική και αναστοχαστική. Το λάθος είναι ευκαιρία για μάθηση.  
7. Ομαδική δραστηριότητα: Σε κάθε ενότητα έχει σχεδιαστεί τουλάχιστον μία κεντρική  
δραστηριότητα που προάγει την ομαδοσυνεργατική πρακτική. Οι εργασίες αυτές είναι σε άμεση  
σύνδεση με το περιεχόμενο της ενότητας, άπτονται των ενδιαφερόντων των μαθητών/τριών και  
ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή τους. Προτείνεται να υλοποιούνται κατά την εβδομάδα της  
επανάληψης, ώστε τα παιδιά να αισθάνονται ότι κλείνουν μια ενότητα δημιουργικά.  
Συνολικά, τα βιβλία προωθούν μια ολιστική, βιωματική και επικοινωνιακή προσέγγιση της γλώσσας,  
όπου η γνώση οικοδομείται μέσα από τον διάλογο, τη διερεύνηση, τη συνεργασία και την ενεργή  
συμμετοχή των μαθητών/ριών.  
3. Βασικοί στόχοι της Β΄ Δημοτικού  
Για τη Β’ δημοτικού οι κεντρικοί σκοποί του γλωσσικού μαθήματος αφορούν στην εμπέδωση  
μηχανισμών ανάγνωσης και γραφής, στην ανάπτυξη λεξιλογίου, γραμματικής επίγνωσης και  
σύνθεσης προτάσεων/κειμένων, στην καλλιέργεια προφορικού λόγου, συναισθηματικής έκφρασης  
και συνεργατικότητας. Ειδικότερα επιδιώκεται:  
●
●
●
●
●
●
Ανάπτυξη Δεξιοτήτων: Απόκτηση κατάλληλων γλωσσικών δεξιοτήτων για ενεργή συμμετοχή  
σε ποικίλες επικοινωνιακές περιστάσεις.  
Γραπτή Παραγωγή: Να συντάσσουν μικρά κείμενα σε δεδομένη περίσταση επικοινωνίας  
ακολουθώντας τις βασικές συμβάσεις.  
Κειμενικοί Τύποι: Να αναγνωρίζουν τους βασικούς κειμενικούς τύπους (π.χ. περιγραφικά,  
αφηγηματικά) και να επεξεργάζονται πολυτροπικά στοιχεία (εικόνες, γραφήματα).  
Γραμματική: Να εφαρμόζουν στρατηγικές και να συνειδητοποιούν το γλωσσικό σύστημα,  
αναγνωρίζοντας βασικά γραμματικά φαινόμενα.  
Λεξιλόγιο: Να χρησιμοποιούν εμπλουτισμένο λεξιλόγιο, ξεφεύγοντας από την στείρα  
παθητική χρήση του.  
Λογοτεχνία: Να μελετούν ολόκληρα βιβλία με βάση τη μορφή και το περιεχόμενο (π.χ.  
εικονογραφημένα, παραμύθια) συμβάλλοντας στην υιοθέτηση αναγνωστικών συνηθειών  
και στην καλλιέργεια φιλαναγνωσίας.  
4. Δομή του διδακτικού πακέτου της Β’ τάξης  
Το διδακτικό πακέτο οργανώνεται σε τρία βασικά μέρη:  
Το Βιβλίο Μαθητή (ΒΜ) (3 τεύχη):  
Το βιβλίο της Γλώσσας της Β΄ Δημοτικού είναι σχεδιασμένο σύμφωνα με τις αρχές του νέου  
Προγράμματος Σπουδών. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοδηγητικός και εμψυχωτικός, ώστε  
4
   
να δημιουργείται ένα μαθησιακό περιβάλλον που καλλιεργεί τη γλωσσική επίγνωση, τη φαντασία  
και την αγάπη για τη γλώσσα.  
Το αρχικό δισέλιδο κάθε ενότητας λειτουργεί ως προοργανωτής: ενεργοποιεί την προϋπάρχουσα  
γνώση των μαθητών, καλλιεργεί συναισθηματική σύνδεση με το θέμα και προετοιμάζει το έδαφος  
για την κατανόηση και εμβάθυνση που θα ακολουθήσει. Οι εικόνες, τα ερεθίσματα και οι σύντομες  
λεζάντες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της δημιουργικής σκέψης.  
Τα κειμενικά είδη που αξιοποιούνται είναι ποικίλα: αφηγηματικά, περιγραφικά, ποιήματα, θεατρικά  
αποσπάσματα, λογοτεχνικά και πληροφοριακά, με θεματολογία που ανταποκρίνεται στα βιώματα  
και την ηλικία των μαθητών. Παράλληλα, περιλαμβάνονται ακουστικά κείμενα και ψηφιακά  
μαθησιακά αντικείμενα, τα οποία εμπλουτίζουν τη μαθησιακή εμπειρία και ενισχύουν την  
ανακαλυπτική και παιγνιώδη προσέγγιση της γνώσης.  
Η διδασκαλία της γλώσσας συνδέεται με τα κείμενα κάθε ενότητας. Οι δραστηριότητες κατανόησης  
και παραγωγής λόγου – προφορικού και γραπτού – εναλλάσσονται και προωθούν τόσο τη γλωσσική  
επάρκεια όσο και τη δημιουργική έκφραση. Προβλέπονται ασκήσεις ανοιχτού και κλειστού τύπου, οι  
οποίες υποστηρίζουν τη σταδιακή οικοδόμηση της γνώσης, τη συνεργασία και τη διαφοροποιημένη  
μάθηση.  
Η διδασκαλία του λεξιλογίου πραγματοποιείται σε άμεση συνάρτηση με τη θεματολογία των  
κειμένων, ενισχύοντας τη νοηματική κατανόηση και τις επικοινωνιακές δεξιότητες των μαθητών.  
Αντίστοιχα, η γραμματική προσεγγίζεται λειτουργικά, μέσα από το τρίπτυχο «Παρατηρώ –  
Ανακαλύπτω – Εφαρμόζω», ώστε τα παιδιά να οδηγούνται σε συμπεράσματα και κανόνες μέσα από  
τη διερεύνηση και τη χρήση. Ο γραπτός λόγος καλλιεργείται με σαφείς κατευθύνσεις, χωρίς όμως να  
περιορίζεται η φαντασία και η δημιουργικότητα των μαθητών.  
Το περιεχόμενο των τριών τευχών είναι οργανωμένο σε 8 μεγάλες θεματικές ενότητες.  
Περιλαμβάνει τα κείμενα και τις δραστηριότητες επεξεργασίας τους (ΘΠ1 & ΘΠ2). Μέσα από τα  
κείμενα, τα γραμματικά και λεξιλογικά φαινόμενα αναδεικνύονται λειτουργικά. Έτσι ακολουθεί η  
διακριτή διδασκαλία της γραμματικής (ΘΠ3) (γαλάζιες σελίδες) και του λεξιλογίου (ΘΠ4) (πορτοκαλί  
σελίδες). Σε κάθε ενότητα πραγματοποιείται η διδασκαλία των κειμενικών τύπων με εστίαση σε  
έναν τύπο κάθε φορά ενώ διδάσκεται η παραγωγή γραπτού λόγου με τρόπο συστηματικό (πράσινες  
σελίδες).  
Στις βασικές καινοτομίες των παρόντων βιβλίων εντάσσεται η καλλιέργεια της ενεργητικής  
ακρόασης και της παραγωγής προφορικού λόγου, μέσω ξεχωριστής δραστηριότητας ακουστικού  
κειμένου που προβλέπεται σε ανεξάρτητη διδακτική ώρα. Επίσης, η τρίτη υποενότητα κάθε ενότητας  
είναι αφιερωμένη στην εκτεταμένη ανάγνωση 2-3 λογοτεχνικών κειμένων (ΘΠ5) με απώτερο σκοπό  
την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και τη δημιουργία αναγνωστών που διαβάζουν με ευχαρίστηση.  
Στο τέλος κάθε ενότητας, υπάρχει συνοπτικός πίνακας των βασικών λεξιλογικών, γραμματικών  
φαινομένων, όπως και του κειμενικού τύπου που περιλαμβάνονται. Η ενότητα ολοκληρώνεται με  
ενδεικτικό φύλλο αυτοαξιολόγησης, το οποίο είναι σχεδιασμένο ώστε να εξετάζει τα κυριότερα  
γραμματικά, λεξιλογικά και ορθογραφικά φαινόμενα της ενότητας.  
5
Το Τετράδιο Εργασιών (ΤΕ) (2 τεύχη): Είναι το εργαλείο συστηματοποίησης. Η δομή του ΤΕ  
ακολουθεί πιστά τις ενότητες και τις υποενότητες του ΒΜ. Το ΤΕ αξιοποιείται κυρίως για:  
Α) Εμπέδωση της Γραμματικής: Μέσα από στοχευμένες ασκήσεις, οι μαθητές εξασκούνται στα  
γραμματικά φαινόμενα που παρουσιάστηκαν στο ΒΜ. Σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορεί να  
παρουσιάζεται ένα μικρό, απλό γραμματικό φαινόμενο, το οποίο αναφέρεται στην αντίστοιχη  
ενότητα του ΒΜ. Άρρηκτα δεμένη με τη γραμματική είναι και η εκμάθηση της κλιτικής ορθογραφίας.  
Β) Εμπλουτισμό του Λεξιλογίου: Οι δραστηριότητες επικεντρώνονται στην εκμάθηση βασικού  
θεματικού λεξιλογίου, συνάψεις λέξεων, χρήση λεξικού, σημασίες λέξεων, σημασιολογικές σχέσεις,  
παραγωγή-σύνθεση, διεθνισμοί, προέλευση, ετυμολογία, λεξική ορθογραφία.  
Γ) Δραστηριότητες ανοιχτού τύπου για την αξιοποίηση και ανάδειξη των λογοτεχνικών κειμένων.  
Δ) Υποενότητα επανάληψης με επαναληπτικές ασκήσεις και δραστηριότητες σε άμεση συνάρτηση  
με την αντίστοιχη υποενότητα του ΒΜ. Κύριος στόχος είναι να αφιερώνεται περίπου μία εβδομάδα  
για εστιασμένη επανάληψη, συμπλήρωση ή εμβάθυνση στην ύλη, ανάλογα με τις επιμέρους ανάγκες  
των μαθητών/τριών, ολοκλήρωση δραστηριοτήτων και ανατροφοδότηση από τον εκπαιδευτικό προς  
τους μαθητές/τριες για τις εργασίες τους. Στην εβδομάδα αυτή προτείνεται να αξιοποιείται  
τουλάχιστον 1-2 διδακτικές ώρες για τη διόρθωση του κεντρικού θέματος της παραγωγής γραπτού  
λόγου της κάθε ενότητας.  
Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα (ΨΜΑ):  
Τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα (ΨΜΑ) έχουν αναπτυχθεί έτσι ώστε να συνδέονται λειτουργικά  
με το κείμενο του ΒΜ και του ΤΕ και διευρύνουν τη μαθησιακή διαδικασία. Κάθε δύο σελίδες  
περίπου, κατ’ αναλογία, είναι τοποθετημένο ένα QR code το οποίο οδηγεί σε ψηφιακή  
δραστηριότητα που στόχο έχει τον εμπλουτισμό της ύλης, την πολύπλευρη προσέγγιση ενός θέματος  
αλλά όχι την ποσοτική διεύρυνση της ύλης.  
Το ψηφιακό υλικό σχεδιάστηκε με στόχο να υποστηρίζει τη διερευνητική, την ανακαλυπτική και τη  
διαφοροποιημένη μάθηση, τη συμπερίληψη, την ισότιμη συμμετοχή όλων των παιδιών στη  
μαθησιακή διαδικασία.  
Θεωρείται αναγκαίο η υλοποίηση των δραστηριοτήτων ΨΜΑ να γίνεται στο σχολείο προκειμένου οι  
μαθητές να εξοικειώνονται με το μαθησιακό αντικείμενο. Σε περίπτωση που η υλικοτεχνική υποδομή  
δεν επιτρέπει την ατομική εργασία στην τάξη, προτείνεται να διατίθεται κάποια ώρα εβδομαδιαία  
στην αίθουσα πληροφορικής για την υλοποίηση των ΨΜΑ μιας υποενότητας. Συστήνεται κατά την  
περίοδο της επανάληψης οι μαθητές/τριες να υλοποιούν τα ΨΜΑ εκ νέου για καλύτερη εμπέδωση.  
5. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ  
1. Διαφοροποίηση διδασκαλίας  
Οι μαθητές/τριες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τη μαθησιακή τους ετοιμότητα, τα  
ενδιαφέροντα, τις κλίσεις ή/και το πολιτισμικό περιβάλλον. Για το λόγο αυτό, η διδασκαλία  
που απορρέει από το Πρόγραμμα Σπουδών δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους  
6
   
μαθητές/τριες, αλλά προσαρμόζεται -χωρίς να εξατομικεύεται- με τρόπο που να  
ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες, ενδιαφέροντα και δυνατότητες του συνόλου των  
μαθητών της τάξης. Μέσω των στρατηγικών της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, οι  
μαθητές/τριες μπορούν να προσεγγίσουν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα με τον τρόπο που  
θα είναι αποδοτικότερος για τα ίδια τα παιδιά.  
Στο διδακτικό πακέτο της 2ης τάξης έχουν προβλεφθεί ποικίλες δραστηριότητες, τις οποίες  
μπορεί να επιλέξει και να προσαρμόσει ο/η εκπαιδευτικός, ανάλογα με τις ιδιαίτερες  
ανάγκες της τάξης του. Είναι έτσι σχεδιασμένες ώστε μέσω της βιωματικής μάθησης, της  
καλλιέργειας ομαδοσυνεργατικών δεξιοτήτων και της χρήσης ψηφιακών εργαλείων να  
προσφέρουν ποικίλες ευκαιρίες πρόσβασης, ενεργοποίησης, ανάπτυξης, ελεύθερης  
επιλογής και συμμετοχής των μαθητών/τριών.  
2. Εργασία στο σπίτι  
Οι εργασίες για το σπίτι οφείλουν να είναι σύντομες, στοχευμένες και απολύτως  
προσαρμοσμένες στις αναπτυξιακές δυνατότητες των μαθητών/τριών. Προτείνεται να  
περιλαμβάνουν δραστηριότητες που το παιδί μπορεί να ολοκληρώσει αυτόνομα σε σύντομο  
χρονικό διάστημα. Οι εργασίες δεν θα πρέπει να απαιτούν παραγωγή εκτενούς γραπτού  
λόγου· αντιθέτως, να εστιάζουν στην εμπέδωση βασικών δεξιοτήτων μέσα από απλές,  
σαφείς και λειτουργικές οδηγίες, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας και της θετικής  
στάσης απέναντι στη μάθηση.  
3. Οδηγίες για την ορθογραφία  
Η διδασκαλία και η εξάσκηση της ορθογραφίας υλοποιείται τόσο μέσα από τις  
δραστηριότητες του ΤΕ όσο και μέσω συμπληρωματικών λέξεων ή φράσεων που επιλέγει ο/η  
εκπαιδευτικός. Η επιλογή ορθογραφικού υλικού προτείνεται να ευθυγραμμίζεται με τους  
γλωσσικούς/γραμματικούς κανόνες και τους μαθησιακούς στόχους κάθε ενότητας,  
λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της τάξης. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η  
συστηματική και στοχευμένη καλλιέργεια της ορθογραφικής δεξιότητας , ενισχύοντας τη  
λειτουργική χρήση της γλώσσας.  
4. Χρονοπρογραμματισμός  
7
     
8
6. Παρουσίαση ενοτήτων  
Ενότητα 1: Καινούρια τάξη – Νέες συνήθειες  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται:  
Να ανακαλύπτουν τους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της τάξης.  
Να αναγνωρίζουν και να χρησιμοποιούν βασικό λεξιλόγιο σχετικό με το σχολείο και τα σχολικά  
αντικείμενα.  
Να εξασκηθούν στην εύρεση λέξεων από το λεξικό, σχετικές με την ενότητα.  
Να περιγράφουν ένα σχολικό αντικείμενο.  
Να σχηματίζουν και κλίνουν σωστά τα βοηθητικά ρήματα «είμαι» και «έχω» στη χρονική βαθμίδα  
του παρόντος.  
Να συνδυάζουν ουσιαστικά με επίθετα και να παράγουν ουσιαστικά από ρήματα.  
Να εντοπίζουν το συμπλήρωμα του ρήματος στην προτασιακή δομή.  
Να κλίνουν ρήματα σε Παρόν και Μέλλοντα διαρκείας. Να εστιάζουν στη μορφή και στη δομή μιας  
ανακοίνωσης, ενός ημερολογίου και ενός ποιήματος.  
Προοργανωτής σελ. 12-13 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν το πού βρίσκονται τα παιδιά και το πότε και διαβάζουν τα λόγια και τις  
σκέψεις των παιδιών. Συζητούν: π.χ. Ποια σκέψη είχατε εσείς πριν έρθετε στο σχολείο; Ποια  
ανησυχία; Πώς θα νιώθατε εσείς αν δεν ξέρατε κανέναν στο σχολείο; Πώς μπορούμε να τους κάνουμε  
να νιώσουν πιο άνετα;». Γίνεται υποθετικός διάλογος ανάμεσα σε έναν «παλιό» και έναν «νέο»  
μαθητή.  
Υποενότητα 1.1: «Αρχίζει το σχολείο»  
9
   
Κείμενο 1 “Ανακοίνωση”, σελ. 14-15  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες συζητούν με αφορμή την ερώτηση του Ίωνα για τον Αγιασμό. Θυμούνται τη  
διαδικασία αυτή και μιλούν για την συμβολική της αξία και σημασία, καθώς και για τα συναισθήματά  
τους.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν την ανακοίνωση, εστιάζουν και διακρίνουν τα μέρη της. Έπειτα,  
γράφουν τις πληροφορίες της ανακοίνωσης και τις εντοπίζουν (ΨΜΑ 1).  
Στο ΤΕ επεξεργάζονται μία άλλη ανακοίνωση με τα δομικά της χαρακτηριστικά.  
Κείμενο 2 “Καλοκαιρινές αναμνήσεις”, σελ. 16-17  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διατυπώνουν υποθέσεις σχετικά με το περιεχόμενο του κειμένου: «Τι αφορούν οι  
αναμνήσεις, το παρελθόν, το παρόν ή το μέλλον; Ποιος μπορεί να μαντέψει σε ποιο μέρος ήταν; Τι  
έκαναν;».  
Εντοπίζουν τους ήρωες, την εξέλιξη της ιστορίας του καλοκαιριού και τα συναισθήματά τους.  
Συζητούν αν είχαν παρόμοιες εμπειρίες ή έχουν νιώσει παρόμοια συναισθήματα με την Ελπίδα και  
τον Φίλιππο.  
Περισσότερη εξάσκηση στο χωροχρονικό πλαίσιο στο ΤΕ άσκηση 2 και ΨΜΑ 2.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Ο/Η εκπαιδευτικός εστιάζει στο ρήμα των τίτλων «Η Ελπίδα αφηγείται» - «Ο Φίλιππος αφηγείται»  
και εξασκεί την αναλογική γλωσσική σκέψη ως εξής:  
Αυτός που παρατηρεί κάνει παρατήρηση  
Αυτός που κολυμπάει κάνει κολύμβηση  
(Γράφει τις παραπάνω δύο λέξεις και κυκλώνει το «-ηση».)  
Καταλήγουν, λοιπόν, μαιευτικά, ότι, τα κείμενα που μιλούν για κάτι που έζησαν στο παρελθόν  
λέγονται αφηγήσεις. Κάνουν μικρές προφορικές αφηγήσεις για τις δικές τους εμπειρίες, μετά από  
ερωτήσεις  
μαθητών/τριών  
«Μπορείς  
να  
μας  
αφηγηθείς  
σε  
1
λεπτό  
την  
πιο  
αστεία/όμορφη/τρομακτική/… εμπειρία σου;».  
Παραγωγή γραπτού λόγου  
Οι μαθητές/τριες, με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, γράφουν την δική τους σκέψη για το πώς  
πέρασαν το καλοκαίρι τους. Εστιάζουμε στην σωστά οργανωμένη πρόταση και όχι στο περιεχόμενό  
της, καθώς πρόκειται για προσωπικές εμπειρίες και συναισθήματα που είναι όλα αποδεκτά.  
Κείμενο 3 “Είστε έτοιμοι;”, σελ. 18  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Ο/Η εκπαιδευτικός ρωτάει «Ποιοι είναι οι 3 ήρωες που σάς ρωτούν αν είστε έτοιμοι; Έτοιμοι, για τι  
άραγε;». Συζητούν για το θέμα του διαλόγου και απαντούν στις ασκήσεις κατανόησης.  
10  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Ο/Η εκπαιδευτικός αναφέρει ότι πρόκειται για έναν διάλογο και καθοδηγεί τους μαθητές/τριες για  
τα χαρακτηριστικά του: «Πώς καταλαβαίνουμε ότι είναι διάλογος; Από πού φαίνεται ποιος μιλάει;»  
Εντοπίζουν τα ρήματα και αναγάγουν στο α’ ενικό πρόσωπο, οπότε και ξαναθυμούνται την κλίση του  
«είμαι» και «έχω» (ΨΜΑ 3).  
Λεξιλόγιο - Ορθογραφία  
Ονοματίζουν τα διάφορα σχολικά αντικείμενα. Εμπέδωση μέσω των ΨΜΑ 4-5.  
Ξαναθυμούνται τις σύνθετες λέξεις και ψάχνουν να τις βρουν στο περιβάλλον τους. Αντιλαμβάνονται  
την ομοιότητα των λέξεων «χρώμα», «χρωματίζω» κλπ., ως προς την γραφή τους και δημιουργούν  
δικές τους φράσεις.  
Κείμενο 4 «Το σχολείο ξαναρχίζει», σελ. 20-21  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και συζητούν για όλα τα αντικείμενα που έχει μέσα η τσάντα  
τους και μοιάζουν με κάτι άλλο.  
«Και αν δεν έμοιαζαν μόνο άλλα ήταν κάτι άλλο;». Κάνοντας την παραπάνω υπόθεση, μπορούν να  
εξασκήσουν τη φαντασία τους και να δημιουργήσουν μία σχολική τσάντα με τα πιο περίεργα  
αντικείμενα. Τι θα τα έκαναν άραγε όλα αυτά;  
Παραγωγή Γραπτού λόγου  
Περιγραφή αντικειμένου, πχ. κασετίνα με απλές προτάσεις.  
Η δραστηριότητα μπορεί να επεκταθεί και με υποθετικά σενάρια (πχ. «Τι θα ήθελες να έχεις;  
Ζωγράφισέ το και έπειτα περίγραψέ το.»).  
Λεξιλόγιο - Ορθογραφία  
Λεξικό τη λέξη «φοβερός» και βρίσκουν και άλλες φράσεις ή προτάσεις που ταιριάζουν.  
Στη σελ. 22-23 ξαναθυμούνται την αλφαβητική σειρά, και εξασκούνται σε ορθογραφημένη γραφή,  
παράγωγα της λέξης «σχολείο», καθώς και συμφωνία ουσιαστικών-επιθέτων σε αυτή τη θεματική.  
Στο ΤΕ εμπεδώνουν με τις άσκ. 4-7, όπως και τα αντίστοιχα ΨΜΑ των σελίδων.  
Γραμματική  
Μετά τον εντοπισμό και την αναγνώριση των διαφόρων τύπων των ρημάτων «είμαι» και «έχω» στο  
Κείμενο 3, ακολουθεί στις σελ. 24-25 η γραμματική ανάλυση των ρημάτων.  
Συγκεκριμένα, ορίζονται διαφορετικές χρήσεις και ερμηνείες ανάλογα με την φράση που βρίσκονται.  
Επιπλέον, γίνεται μια εισαγωγή στους όρους «βοηθητικό ρήμα» και «συνδετικό ρήμα», δίνοντας  
έμφαση στο τι σημαίνει αυτό, χρησιμοποιώντας ανάλογα παραδείγματα.  
Εφαρμογή στη σελ.26, όπου οι μαθητές/τριες καλούνται να συμπληρώσουν κατάλληλα τις  
προτάσεις. Περισσότερη εξάσκηση στο ΤΕ άσκ. 8-12 και στα αντίστοιχα ΨΜΑ  
Κείμενο 5 «Πρώτη μέρα στο σχολείο», ακουστικό, σελ. 27  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Οι μαθητές/τριες ασκούνται στην ενεργητική ακρόαση με ένα ακουστικό κείμενο. Μετά την  
ακρόαση, οι μαθητές/τριες καλούνται να απαντήσουν σε διάφορες ερωτήσεις κατανόησης έπειτα  
εννοιολογικής εμβάθυνσης και συνειδητοποίησης εννοιών.  
11  
Το ΨΜΑ 6 κινείται στο ανάλογο επίπεδο, σε ψηφιακή μορφή.  
Υποενότητα 1.2 «Συμφωνούμε μεταξύ μας»  
Κείμενο 6 «Οι κανόνες της τάξης μας», σελ. 28-29  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες ψάχνουν την λέξη «κανόνας» στο λεξικό, συζητούν και τίθενται ερωτήματα όπως  
«Ποιος τους βάζει; Για ποιο λόγο;».  
Γίνονται διερευνητικές ερωτήσεις για να ανακαλυφτεί η αξία των κανόνων και των εικόνων που τις  
συνοδεύουν: «Ποια είναι η ανάγκη να υπάρχει και εικόνα μαζί με την πρόταση; Τι θα γινόταν αν δεν  
υπήρχε;»  
Μπορούν να εξαχθούν οι κανόνες της τάξης με την καθοδήγηση του/της εκπαιδευτικού, να  
εικονογραφηθούν και να αναρτηθούν. Είναι σημαντικό οι κανόνες να προέρχονται από την ανάγκη  
των παιδιών για σχολική ευζωία, να νιώσουν ότι συμμετέχουν σε αυτό και είναι υπεύθυνα, διότι σε  
αυτούς θα ανατρέξουμε όλοι αν χρειαστεί. Για τον παραπάνω λόγο, χρησιμοποιούμε θετικές  
προτροπές.  
Κείμενο 7 «Το ημερολόγιο», σελ. 30-31  
Παραγωγικές προσληπτικές δεξιότητες.  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τον τίτλο και αναρωτιούνται από ποιες λέξεις αποτελείται, τι μπορεί να  
σημαίνει η λέξη «ημερολόγιο».  
Διαβάζουν το κείμενο και εντοπίζουν τα δομικά του χαρακτηριστικά, με τη βοήθεια των ερωτήσεων  
που είναι ήδη γραμμένες στο πλάι. Απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης.  
Αντίστοιχα, με την ίδια δομή, εντοπίζουν τις λέξεις σε ένα γράμμα (ΨΜΑ 9).  
Κειμενικός τύπος πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν ένα διαφορετικό είδος κειμένου, το ημερολόγιο. Αναζητούν το ποιος  
το γράφει και σε ποιον απευθύνεται. Προσεγγίζεται η έννοια της συγγραφής ημερολογίου με  
ερωτήματα όπως «Τι σημασία έχει ένα τέτοιο κείμενο γι’ αυτόν που το γράφει; Πώς νιώθει;».  
Παραγωγή γραπτού λόγου  
Με βάση τις ερωτήσεις καθοδήγησης του ημερολογίου αλλά και προοργανωτή προτάσεων, οι  
μαθητές/τριες παροτρύνονται να γράψουν το δικό τους ημερολόγιο για την τρέχουσα ημέρα, με  
απλές κατανοητές προτάσεις.  
Κείμενο 8 «Το πρόγραμμα της Ούμα», σελ 32  
Κειμενικός τύπος πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν και διαβάζουν τον οριζόντιο άξονα των ημερών και τον κάθετο άξονα  
των χρονικών βαθμίδων (8-2, 2-4, 4-5, 6-8, 8.30). Έπειτα, μπορούν να διαβάσουν ανά ημέρα τις  
δραστηριότητες που είναι καταγεγραμμένες στο πρόγραμμα της Ούμα. Ο/Η εκπαιδευτικός κάνει  
ερωτήσεις για να φανερωθεί γιατί χρειάζεται πρόγραμμα και τι θα γινόταν χωρίς αυτό.  
Οι μαθητές/τριες φτιάχνουν το πρόγραμμά τους και σε συνεργασία με την οικογένεια το  
συμπληρώνουν. Είναι καλό να μιλήσουμε για την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων, ειδικά όσον αφορά  
12  
το βραδινό ύπνο, αλλά και τα διαστήματα ξεκούρασης και δημιουργικού παιχνιδιού κατά τη διάρκεια  
της ημέρας.  
Λεξιλόγιο - σελ. 33  
Γίνεται αναφορά στις καθημερινές μας συνήθειες (ουσιαστικά) και τις ενέργειες από τις οποίες  
προκύπτουν (ρήματα).  
Γίνεται σημαντική φωνολογική υπενθύμιση σε λέξεις που γράφονται με «σμ», όμως διαβάζονται ως  
/ζμ/.  
Περισσότερη εξάσκηση στην οικογένεια λέξεων του «μαθαίνω» γίνεται στην άσκ. 13 του ΤΕ, καθώς  
και στην άσκ. 14 σε αντίθετα ρήματα.  
Γραμματική - σελ. 34-35  
Παρουσιάζονται τα ρήματα με το συμπλήρωμά του συντακτικά, καθώς και ρήματα στη χρονική  
βαθμίδα του Παρόντος και του Μέλλοντος.  
Διακρίνονται οι ομοιότητες και οι διαφορές των δύο χρόνων ως προς τη μορφή των λέξεων, αλλά και  
ως προς τη σημασία τους. Έπειτα, οι μαθητές/τριες παροτρύνονται να βάλουν στόχους για τη σχολική  
χρονιά που έχει αρχίσει, χρησιμοποιώντας τον χρόνο στον οποίο μόλις εστίασαν. Στο ΤΕ υπάρχουν οι  
άσκ. 15-17, καθώς και τα αντίστοιχα ΨΜΑ για εμπέδωση.  
Υποενότητα 1.3 «Σχολικές ιστορίες με… τρέλα!»  
Κείμενο 9 «Η Άννα και τα λάθη της», σελ 36-37  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διακρίνουν και μετρούν τις στροφές και τους στίχους. Επίσης, παρατηρούν τα  
στοιχεία του κειμένου (συγγραφέας, βιβλίο), καθότι είναι απόσπασμα/διασκευή από λογοτεχνικό  
βιβλίο.  
Εισάγεται η έννοια της ομοιοκαταληξίας. Προτρέπονται να βρουν ομοιοκαταληξίες από τραγούδια ή  
άλλα ποιήματα. Ακολουθεί η άσκ.18 του ΤΕ.  
Λεξιλόγιο  
Στο ΤΕ σελ. 40, στην άσκηση 23 Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τις λέξεις και αναγνωρίζουν αυτή που  
δεν είναι υπαρκτή. Στην άσκηση 24 αναγνωρίζουν την κοινή μορφολογία των λέξεων και τις  
τοποθετούν στην οικογένεια που ανήκουν. Στην άσκηση 25 εξασκούνται στη σημασιολογία των  
λέξεων, εντοπίζουν τα ζεύγη των αντίθετων και εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους.  
Κείμενο 10 «Οι λέξεις αλλιώς…», σελ. 38-39  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και γίνεται αναφορά σε συγγραφέα και βιβλίο. Γίνεται  
αναφορά στις απαντήσεις των παιδιών και πώς αυτές εκλαμβάνονται από τη δασκάλα με αγάπη.  
Προτρέπονται να βρουν και εκείνα μια αστεία ερμηνεία για κάποιες λέξεις και να ζωγραφίσουν μια  
αστεία σκέψη. Συνδέεται με τις άσκ. 19-20 του ΤΕ και τα αντίστοιχα ΨΜΑ.  
Κείμενο 11 «Πετάει, πετάει το σχολείο», σελ. 40-41  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Γίνεται συζήτηση γύρω από το αν είναι εφικτό αυτό που περιγράφεται στο κείμενο. Σε κάθε  
περίπτωση, κρατάμε ενεργή τη φαντασία, μέσα στο πραγματικό σχολείο και τη ζωή.  
13  
Η κατανόηση, εμβάθυνση και δημιουργία με βάση το κείμενο ενισχύεται από δημιουργικές  
υποθέσεις και εικαστική απεικόνιση.  
Λεξιλόγιο  
Γίνεται αναζήτηση στο λεξικό για ακόμα μία λέξη. Δίνουμε χαρακτηριστικά παραδείγματα χρήσης της  
σε διαφορετικά πλαίσια.  
Υποενότητα 1.4 Επανάληψη, σελ. 42-43  
Στη σελ. 43 Συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών φαινομένων της  
ενότητας. Φύλλο αυτοαξιολόγησης.  
Στο ΤΕ, άσκ. 21-26, καθώς και τα αντίστοιχα ΨΜΑ, για ρήματα και λεξιλόγιο. Στην εβδομάδα  
επανάληψης μπορούν να γίνουν οι ομαδικές εργασίες (πχ. δημιουργία εβδομαδιαίου  
προγράμματος), καθώς και η διόρθωση της Παραγωγής Γραπτού Λόγου, όπως είχε αναπτυχθεί στις  
προηγούμενες υποενότητες.  
Ενότητα 2: Μίλα μου γι’ αγάπη  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Αναγνωρίζουν και εκφράζουν συναισθήματα (χαρά, λύπη, θυμό, φόβο, έκπληξη κ.ά.)  
χρησιμοποιώντας κατάλληλες λέξεις και εκφράσεις.  
Δημιουργούν μικρά προφορικά ή γραπτά κείμενα, στα οποία περιγράφουν ένα συναίσθημα και την  
αιτία του.  
Αναγνωρίζουν και χρησιμοποιούν το οριστικό και το αόριστο άρθρο (ο, η, το / ένας, μία, ένα).  
Σχηματίζουν και κλίνουν ρήματα σε ενεστώτα ενεργητικής και παθητικής φωνής.  
Χρησιμοποιούν κατάλληλα τα σημεία στίξης για να αποδώσουν συναίσθημα ή τόνο φωνής στον  
γραπτό λόγο.  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και οικογένειες λέξεων που σχετίζονται με τα  
συναισθήματα και τις χρησιμοποιούν σε προτάσεις και κείμενα.  
Προοργανωτής σελ. 44-45 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες και διαβάζουν τα λόγια των παιδιών. Εντοπίζουν στοιχεία  
που δείχνουν τα συναισθήματα (εκφράσεις προσώπου). Συζητούν: «Γιατί νιώθουν έτσι; Πώς θα  
νιώθατε εσείς στη θέση τους;». Δραματοποιούν μικρές σκηνές.  
Υποενότητα 2.1 “Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων”  
Κείμενο 1 “Πώς νιώθεις σήμερα;”, σελ. 46-47  
14  
 
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Στη σελ. 46 οι μαθητές/τριες συζητούν με αφορμή τον τίτλο του κειμένου για τα δικά τους  
συναισθήματα και κάνουν υποθέσεις για τα συναισθήματα της ηρωίδας. Εντοπίζουν λέξεις και  
φράσεις που δείχνουν το συναίσθημά της. Απαντούν στις δραστηριότητες κατανόησης. Συζητούν τις  
αιτίες του θυμού και αναπαριστούν τις σκηνές της άσκησης 3. ΨΜΑ 1 σελ. 47.  
Κείμενο 2 “Τα συναισθήματα με λέξεις”, σελ. 48  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Στη σελ. 48 οι μαθητές/τριες συνδέουν τα συναισθήματα με την εικόνα emoji που τα συνοδεύει.  
Στην άσκηση 1 σελ. 49 αντιστοιχίζουν τα συναισθήματα με την περιγραφή ενώ στην άσκηση 2  
περιγράφουν οι ίδιοι/ες ένα συναίσθημα και πότε το ένιωσαν. ΨΜΑ 2 σελ. 49.  
Λεξιλόγιο  
Στη σελ. 50 στην άσκ. 1 οι μαθητές/τριες αναζητούν τη λέξη «συναίσθημα» στο σχολικό λεξικό.  
Παρατηρούν τον πίνακα με ρήματα και ουσιαστικά και συμπληρώνουν με άλλες λέξεις. Στην άσκ. 2  
συμπληρώνουν τις προτάσεις ανάλογα με τα προσωπικά τους βιώματα. Στην άσκ 3 σελ. 51  
διερευνούν την ένταση των συναισθημάτων: Οι μαθητές/τριες σχηματίζουν συνδυασμούς  
συναισθημάτων με ποσοτικά επίθετα. ΨΜΑ 3 σελ. 51.  
Επιπλέον ασκήσεις λεξιλογίου για τα συναισθήματα υπάρχουν στο ΤΕ σελ. 26-27. ΨΜΑ 1 σελ. 27 .  
Στις σελίδες 28-29 του ΤΕ υπάρχει ένα ομαδικό παιχνίδι παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου.  
ΨΜΑ 2 της σελ. 29.  
Γραμματική  
Στη σελ. 52 οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις προτάσεις και επισημαίνουν τις διαφορές στις  
καταλήξεις των ρημάτων. Ο/η δάσκαλος/ας εξηγεί τον διαχωρισμό των ρημάτων σε ενεργητική και  
παθητική φωνή. Επισημαίνεται ότι κάποια ρήματα έχουν μόνο ενεργητική και ορισμένα μόνο  
παθητική. Οι μαθητές/τριες παρατηρούν την κλίση των ρημάτων πλένω και πλένομαι. Στη σελ. 54 οι  
μαθητές/τριες εξασκούνται στην καταληκτική ορθογραφία. Επισημαίνεται η δυσκολία στις  
καταλήξεις ετε/εται. Εξασκούνται στις σελ. 30-31 του ΤΕ καθώς και στο ΨΜΑ 3 σελ. 30 ΤΕ.. Στη σελ.  
32 του ΤΕ δίνονται περισσότερες ασκήσεις διάκρισης ρημάτων ενεργητικής παθητικής φωνής..  
Κείμενο 3 “Παρέα στο σπίτι”, σελ. 55-56  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Στις σελ. 55-56 οι μαθητές/τριες διαβάζουν ένα κείμενο και καλούνται να εντοπίσουν, να  
καταγράψουν τα συναισθήματα των ηρώων. Στη συνέχεια περιγράφουν τα δικά τους συναισθήματα.  
ΨΜΑ 4 στην σελ. 55 .  
Κείμενο 4 “Οταν είπα φτάνει” Ακουστικό, σελ. 57  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Το ΨΜΑ 5 στην σελ. 57 περιέχει ένα ακουστικό κείμενο. Αφού το ακούσουν τα παιδιά απαντούν σε  
άσκηση πολλαπλής επιλογής και παράγουν προφορικό λόγο (άσκ. 2) Στην άσκ. 3 εξασκούνται  
περισσότερο στην παραγωγή προφορικού λόγου περιγράφοντας τη ζωγραφιά που έχουν φτιάξει για  
το παραμύθι.  
Υποενότητα 2.2 “Οικογένεια και φίλοι μια μεγάλη αγκαλιά”  
Κείμενο 5 “Είμαστε μια οικογένεια”, σελ. 58-59  
15  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο στη σελ. 58 και στην άσκ. 1 απαντούν σε ερωτήσεις Σωστού  
ή Λάθους . ΨΜΑ 6 σελ. 58. Στην άσκ. 2 σελ. 59 παράγουν προφορικό λόγο δραματοποιώντας τη  
συζήτηση του Ίωνα με τον παππού του.  
Λεξιλόγιο  
Στο ΤΕ στην άσκηση 11 σελ. 34 οι μαθητές/τριες εξασκούνται στο λεξιλόγιο με θέμα τα μέλη της  
οικογένειας, αλλά και τα συναισθήματα και τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της οικογένειας.  
Γραμματική – σελ. 59-60  
Στην άσκηση 3 οι μαθητές/τριες καλούνται να θυμηθούν τα βασικά σημεία στίξης και τη λειτουργία  
τους. ΨΜΑ 7 σελ. 59 είναι ένα διαδραστικό τραγούδι. Ασκήσεις για τα σημεία στίξης υπάρχουν στις  
ασκήσεις 4 και 5 σελ. 60 του ΒΜ καθώς και στις σελίδες 36-36 (ασκήσεις 14, 15, 16) του ΤΕ και στα  
ΨΜΑ 4 σελ. 35 και 5 σελ. 36 του ΤΕ  
σελ. 60. Στην άσκηση 6 οι μαθητές/τριες καλούνται να γράψουν έναν μικρό διάλογο για να  
χρησιμοποιήσουν τα σημεία στίξης με θέμα την αναζήτηση ενός ρούχου ή ενός παιχνιδιού. H άσκηση  
παρέχει τα τοπικά επιρρήματα που θα χρειαστούν χωρίς όμως γραμματική αναφορά στον όρο.  
Στο ΤΕ στην άσκ. 10 σελ. 33 οι μαθητές/τριες διδάσκονται τη κλίση των ρημάτων β συζυγίας στον  
Ενεστώτα με κλιτικό παράδειγμα το ρήμα “αγαπώ”  
Κείμενο 6 “Η ιστορία της Φραουλίτσας” σελ. 61.  
Παραγωγικές προσληπτικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες καλούνται να διαβάσουν το κείμενο και να συζητήσουν για το περιεχόμενό του.  
ΨΜΑ 8 σελ. 61.  
Γραμματική – σελ. 62-63  
Διδασκαλία του οριστικού και του αόριστου άρθρου. ΨΜΑ 9 σελ. 63. Στο ΤΕ η άσκηση 17 σελ. 36  
προσφέρει περισσότερη εξάσκηση στη διαφορά του οριστικού με το αόριστο άρθρο ενώ στη σελ. 37  
οι μαθητές/τριες μέσα από το κλιτικό παράδειγμα του οριστικού και του αόριστου άρθρου βρίσκουν  
τα άρθρα που ακούγονται το ίδιο αλλά γράφονται διαφορετικά.  
Στο ΤΕ στη σελ. 37 υπάρχει το κείμενο “Θα σ’ αγαπώ ό,τι και αν γίνει” . Το κείμενο γίνεται αφόρμηση  
για τη διδασκαλία των συμφωνικών συμπλεγμάτων τα οποία υπάρχουν και στο κείμενο “Η ιστορία  
της Φραουλίτσας”. Στην άσκηση 18 σελ. 38 τα παιδιά επιλέγουν τον σωστό συνδυασμό για να  
γράψουν σωστά τις λέξεις ενώ στην άσκηση 19 επιλέγουν τη λέξη που είναι γραμμένη σωστά. ΨΜΑ  
6 και 7 σελ. 38. Η άσκηση 20 σελ. 38 προσφέρει εξάσκηση στα συμφωνικά συμπλέγματα μέσω της  
ομαδοσυνεργατικής μάθησης. Οι μαθητές/τριες καλούνται να επιλέξουν με τυχαίο τρόπο 4 λέξεις με  
συμφωνικά συμπλέγματα και να γράψουν με την ομάδα τους μια φανταστική αστεία ιστορία με τις  
λέξεις αυτές.  
Κείμενο 7 “Μια άλλη μέρα θα νικήσεις εσύ” σελ. 64-65.  
Παραγωγικές προσληπτικές δεξιότητες.  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης πολλαπλής επιλογής  
ασκ 1 και 2 σελ. 65. Στο ΨΜΑ 10 στη σελ. 65  
Λεξιλόγιο-σελ. 66  
Οι μαθητές/ τριες μαθαίνουν για την παραγωγή λέξεων. Αρχικά παρατηρούν την παραγωγή της λέξης  
γκρινιάζω- γκρίνια-γκρινιάρης, στη συνέχεια εφαρμόζουν τη γνώση τους για το ρήμα φοβάμαι-  
φόβος-φοβισμένος, και στο τέλος εμπεδώνουν δίνοντας ένα δικό τους παράδειγμα.  
16  
Κείμενο 8 “Η Λίζα και το μικρό της αδερφάκι”. σελ. 67.  
Προσληπτικές παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και απαντούν σε δύο ερωτήσεις κατανόησης πολλαπλής  
επιλογής (άσκ. 1) και σε μια ερώτηση παραγωγής προφορικού λόγου. Το ΨΜΑ 11 στη σελ. 37  
χρησιμοποιεί το κείμενο για περισσότερη εξάσκηση στα ρήματα ενεργητικής - παθητικής φωνής.  
Σκοπός της παραγωγής γραπτού λόγους της άσκησης 3 σελ. 68-69 είναι οι μαθητές/τριες να γράψουν  
ένα κείμενο για αφηγηθούν κάτι που τους συνέβη και να περιγράψουν τα συναισθήματά τους.  
Υποενότητα 2.3 “Μια ιστορία, πολλά συναισθήματα…”  
Κείμενο 9 “Ο κήπος των συναισθημάτων”, σελ. 70  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το ποίημα, αναγνωρίζουν τη δομή (στίχος-στροφή) και εντοπίζουν τα  
βασικά συναισθήματα που εκφράζονται. Εντοπίζουν την ποικιλία των συναισθημάτων, την αποδοχή  
τους και τους συμβολισμούς (κήπος = καρδιά).Κατανοούν τη σχέση συναισθήματος - σκέψης με τον  
στίχο “να περνούν κι απ’ το μυαλό.” Αποδίδουν εικαστικά εικόνες του ποιήματος. Σελ. 70 ΨΜΑ 12.  
Ομαδική δραστηριότητα  
Η ομαδική δραστηριότητα της ενότητας περιλαμβάνει τη δημιουργία του κήπου των συναισθημάτων  
της τάξης. Οι μαθητές/τριες ζωγραφίζουν έναν μεγάλο κήπο και λουλούδια-συναισθήματα τα οποία  
κολλούν στον κήπο τους.  
Κείμενο 10 “Η Γιασμίν και ο Χνούδης”, σελ. 71-72  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο, συζητούν για τους ήρωες και εντοπίζουν συναισθήματα, τα  
περιγράφουν και τα αιτιολογούν. Στην άσκηση 3, σελ. 71, οι μαθητές/τριες ασκούνται στη  
δημιουργική γραφή. ΨΜΑ 12 και ΨΜΑ 13 σελ. 72.  
Στο ΤΕ στη σελ. 39 άσκηση 21 οι μαθητές/τριες μέσω βιωματικής μάθησης παράγουν προφορικό  
λόγο με θέμα το παιχνίδι και τον υγιή ανταγωνισμό. Συζητούν αν συμφωνούν ή διαφωνούν με τις  
προτάσεις που διαβάζει ο/η δάσκαλος/α. Στην άσκηση 22 καλούνται να γράψουν έναν διάλογο  
γνωριμίας μεταξύ δύο παιδιών με αφορμή το κείμενο της Γιασμίν.  
Λεξιλόγιο  
Περισσότερες ασκήσεις λεξιλογίου (οικογένειες λέξεων, αντίθετα, μεταφορικές εκφράσεις για τα  
συναισθήματα βρίσκονται στις σελ. 40-41 του ΤΕ  
Υποενότητα 2.4 Επανάληψη  
Στο ΒΜ στη σελ. 73 υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Στη σελ. 74 ελέγχουν τις γνώσεις τους.  
Στο Τετράδιο Εργασιών στις σελίδες 42-43 (άσκ. 28,29,30) γίνεται επανάληψη της διάκρισης των  
ρημάτων σε ενεργητική και παθητική φωνή. ΨΜΑ 8 και 9 σελ. 42, ΨΜΑ 10 σελ. 43 και ΨΜΑ 11 σελ.  
44. Στις ασκήσεις 31, 32, 33, 34 οι μαθητές/τριες εξασκούνται περισσότερο στη γραμματική της  
ενότητας. Για περισσότερη εμβάθυνση στα οριστικά και αόριστα άρθρα ΨΜΑ 12 σελ. 45 και για τα  
σημεία στίξης ΨΜΑ 13 σελ. 45 .  
Προτείνεται στην εβδομάδα της επανάληψης να υλοποιηθεί η ομαδική δραστηριότητα της σελ. 70  
“Ζωγραφίζουμε τον κήπο των συναισθημάτων”  
17  
Ενότητα 3: Δημιουργία και τέχνη  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται:  
Να γνωρίσουν διάφορες μορφές τέχνης και δημιουργίας.  
Να γράφουν οδηγίες και προσκλήσεις.  
Να εντοπίζουν τις ερωτηματικές αντωνυμίες.  
Να παράγουν τροπικά επιρρήματα από επίθετα.  
Να αναζητούν στο λεξικό λέξεις σχετικές με την ενότητα.  
Να κλίνουν και να χρησιμοποιούν σωστά θηλυκά ουσιαστικά σε -η και ουδέτερα ουσιαστικά σε -ο  
και -ι.  
Προοργανωτής σελ. 8-9 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν την εικόνα και διαβάζουν τα λόγια των παιδιών. Με αφορμή τον τίτλο  
της μίας αφίσας «Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου», συζητούν για τις παγκόσμιες ημέρες: ποιες άλλες  
ξέρουν, γιατί υπάρχουν, τι σημαίνει παγκόσμιες. Καταλήγουν σε συζήτηση σχετική με την τέχνη με  
ενδεικτικές ερωτήσεις: «Τι είναι τα μουσεία; Τι έχουν μέσα; Τι κάνουμε εκεί; Μα αρέσει να  
φτιάχνουμε κατασκευές, ζωγραφιές, χειροτεχνίες; Γιατί; Έχουμε πάει ποτέ θέατρο; Πώς νιώσαμε;  
Γιατί μας άρεσε;». Κάνουμε μια λίστα με ό,τι περιέχει προσωπική έκφραση και δημιουργία των  
μαθητών/τριών μας.  
Υποενότητα 3.1: «Παίζω και δημιουργώ…»  
Κείμενο 1 «Η ουρά του γαϊδάρου, σελ. 10-11  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και εξηγούν με δικά τους λόγια πώς παίζεται. «Πού μπορεί  
να παιχτεί αυτό και από πόσα παιδιά; Γνωρίζετε άλλα παρόμοια παιχνίδια που παίζονται από πολλά  
παιδιά;», ρωτάει.  
Εστιάζουν στα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού και τις δεξιότητες που αναπτύσσονται καθώς  
παίζουμε. «Ποια δεξιότητά σας εξασκείτε όταν παίζετε σκάκι, ποια όταν παίζετε κυνηγητό;».  
Συνειδητοποιούν ότι μέσα από το παιχνίδι μπορούμε να εξασκήσουμε κάποιες δεξιότητές μας,  
χρήσιμες για όλη μας τη ζωή.  
Εκφράζουν την προσωπική τους γνώμη τους ως προς το παιχνίδι αυτό. Όλες οι απαντήσεις είναι  
αποδεκτές, εφόσον είναι τεκμηριωμένες. Εστιάζουμε στους κοινούς στόχους και χαρακτηριστικά  
τους, στον τρόπο που οι οδηγίες εκφράζονται (στο παρόν κείμενο με β’ πληθυντικό πρόσωπο).  
Κείμενο 2 «Ένας σελιδοδείκτης “οριγκάμι”», σελ. 12  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Ο/Η εκπαιδευτικός εστιάζει αρχικά στη λέξη «οριγκάμι». Κάνει διερευνητικές ερωτήσεις για την  
ανάδειξη της σημασίας της λέξης όπως: «Τι σημαίνει; Μήπως είναι σύνθετη λέξη; Ναι είναι, από τις  
λέξεις “ορι” και “γκάμι”, που στα ιαπωνικά σημαίνει “δίπλωμα χαρτιού”.»  
18  
 
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τα έξι στάδια κατασκευής τους και συζητούν: «Πώς φτιάχνεται αυτή η  
κατασκευή; Τι υλικά χρειάζονται; Ποια είναι τα βήματα για την κατασκευή του; Μπορώ να  
προσπεράσω κάποια βήματα; Τι θα έκανα αν δεν υπήρχαν βήματα; Γιατί είναι χρήσιμα;»  
Έπειτα, μπορούν να ακολουθήσουν οι ίδιοι αυτές τις οδηγίες για να φτιάξουν έναν σελιδοδείκτη  
«οριγκάμι». Στο τέλος, τους εκθέτουμε όλους με τα αγαπημένα τους βιβλία, δείχνοντας πόσο  
διαφορετικοί και όμορφοι είναι.  
Περισσότερη εξάσκηση στο χωροχρονικό πλαίσιο στο ΤΕ άσκηση 2 και ΨΜΑ 2.  
Λεξιλόγιο σελ. 13  
Εστιάζουμε στη λέξη «γωνία», όπως έχει αναδειχθεί μέσω των παραγώγων του στο κείμενο, όπως  
επίσης και στα επίθετα σε -ινος που παράγονται από ουσιαστικά. Δίνεται έμφαση στη σημασιολογική  
σχέση των συγγενικών λέξεων, καθώς και στη χρήση τους μέσα σε προτάσεις.  
Για εμπέδωση γίνεται το ΨΜΑ 3, καθώς και η άσκηση 1-ΨΜΑ 1 από το ΤΕ.  
Γραμματική - σελ. 14-16  
Εισάγονται από γραμματικής σκοπιάς τα ζητήματα α) παροχής οδηγιών σε α΄-πληθυντικό πρόσωπο,  
β) έκφρασης ερωτηματικών προτάσεων με ερωτηματικές αντωνυμίες και γ) παραγωγής τροπικών  
επιρρημάτων από επίθετα. Για όλα τα παραπάνω δίνεται έμφαση στην αναγνώριση και στη σωστή  
τους χρήση μέσα σε προτάσεις. Στην ίδια κατεύθυνση και οι άσκ. 3-5 του ΤΕ.  
Με την άσκ. 6 του ΤΕ επισημαίνεται ο σωστός τονισμός λέξεων με διαλυτικά και διφθόγγους.  
Κείμενο 3 «Φρίντα Κάλο», Ακουστικό, σελ. 17  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Οι μαθητές/τριες ακροάζονται ένα κείμενο σχετικό με τη ζωή της Φρίντα Κάλο. Μετά την ακρόαση,  
οι μαθητές/τριες καλούνται να συζητήσουν διάφορα ζητήματα, επικεντρωνόμενοι/ες στην πορεία  
της, στις αξίες και νοοτροπίες ζωής που την καθόρισαν, καθώς και στην εικαστική απεικόνιση των  
έργων της.  
Υποενότητα 3.2 «Τόσα πολλά μουσεία!»  
«Μουσείο Παλαιοντολογίας και Γεωλογίας», «Παιδικό Μουσείο Θεσσαλονίκης»,  
σελ. 18-19  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τους τίτλους και μαντεύουν τι μπορεί να εκθέτει καθένα από τα  
μουσεία. Αναφέρουν και άλλα μουσεία που ξέρουν ή που έχουν επισκεφθεί.  
Προχωρούν στο περιεχόμενο των κειμένων. Αναρωτιούνται: «Πού ανήκουν αυτά τα αντικείμενα, στο  
παρόν, στο παρελθόν ή στο μέλλον;». Γίνεται συζήτηση η οποία ουσιαστικά τοποθετεί τα εκθέματα  
πάνω σε μια χρονογραμμή που ενώνει όλες τις χρονικές βαθμίδες αναδεικνύοντας την μεγάλη αξία  
τους για την ανθρωπότητα.  
Σε αυτήν την κατεύθυνση βοηθάει η φράση «Από τότε που υπήρχαν παιδιά, υπάρχουν και  
παιχνίδια». Μπορούν να γίνουν διερευνητικές ερωτήσεις όπως: «Από πότε υπάρχουν παιχνίδια;  
Είναι τα ίδια; Θα παίζατε εσείς με αυτά; Πώς πιστεύετε ότι θα ένιωθαν τα παιδιά εκείνης της εποχής;  
Τα δικά σας παιχνίδια πιστεύετε ότι θα μπουν ποτέ σε μουσεία; Αν ναι, πότε; Αν όχι, γιατί;».  
19  
Παραγωγή Γραπτού λόγου  
Ο/Η εκπαιδευτικός με την τεχνική 4Π-1Γ (ποιος, πότε, πού, πώς/τι, γιατί) δομεί τη σκέψη των παιδιών  
στην γραπτή τους έκφραση για το μουσείο που θα ήθελαν να επισκεφθούν. Μπορεί να γίνει σύντομη  
προφορική εξάσκηση, χρησιμοποιώντας τα δάχτυλα του χεριού για κάθε ερώτηση, ώστε να  
προοργανώσουν τις ιδέες τους.  
Περισσότερη εξάσκηση με την άσκ. 8 του ΤΕ και το ΨΜΑ 3.  
Λεξιλόγιο - Ορθογραφία σελ. 20  
Εστιάζουμε σε λέξεις που αναδεικνύονται από τα κείμενα και μπορούν να αναζητηθούν σε λεξικό,  
ώστε να ανακαλύψουν μόνα τους τη σημασία τους και τις πολλαπλές τους χρήσεις.  
Κείμενο 4 «Τι μπορούμε να κάνουμε σε ένα μουσείο;», σελ. 21-22  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Γίνεται συζήτηση για το τι μπορεί να κάνει κάποιος σε ένα μουσείο και τι δεν μπορεί, με γνώμονα  
τον σεβασμό στο χώρο και την αξία του, αλλά και την προσωπική συμμετοχή και ευρηματικότητα.  
Εισάγεται η έννοια της εικονικής περιήγησης σε ένα μουσείο. Μέσω της αφίσας, βρίσκουν βασικά  
χαρακτηριστικά και απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης, ανασύροντας πρότερες γνώσεις για τη  
γραφή ημερομηνιών και ωρών, εστιάζοντας σε καινούριες λέξεις και εκφράζοντας την προσωπική  
τους γνώμη.  
Γραμματική-σελ. 23 του ΒΜ και στις σελ. 51-54 του ΤΕ  
Παρουσιάζεται η κλίση των θηλυκών ουσιαστικών σε -η όπως και των ουδετέρων ουσιαστικών σε -ι  
και -ο. Δίνεται έμφαση στον καταληκτικό κανόνα για να μπορέσει να γενικευτεί και στην ελεύθερη  
γραπτή έκφραση. Αναδεικνύονται και πλαισιώνονται εικονογραφικά κάποιες εξαιρέσεις των  
ουδετέρων -ι για καλύτερη μνημονική εντύπωση. Σε όλα τα ουσιαστικά, δίνεται έμφαση στη χρήση  
τους μέσα στον γραπτό λόγο.  
Για περισσότερη εξάσκηση, προτείνονται τα ΨΜΑ που συνοδεύουν τις παραπάνω ασκήσεις.  
Παραγωγή Γραπτού Λόγου-σελ. 24 οι μαθητές/τριες καλούνται να γράψουν τις οδηγίες που θα  
έδιναν αν ήταν ο φύλακας του μουσείου. Παρατίθεται λεξιλόγιο για εμπλουτισμό των προτάσεων.  
Υπενθυμίζεται στα παιδιά σε ποιο πρόσωπο πρέπει να τις γράψουν (α’ πληθ. ή β’ πληθ.), ανάλογα με  
το ύφος που θέλουν να έχουν.  
Υποενότητα 3.3 «Στα θέατρα και στα μουσεία καλπάζει η φαντασία»  
Κείμενο 5 «Ώρα για θέατρο!», σελ. 25-26  
Κειμενικός τύπος πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες ερωτώνται με τι μοιάζει οπτικά αυτό το είδος κειμένου. Αναλαμβάνουν ρόλους και  
κάνουν ψιθυριστή ανάγνωση σε ζευγάρια. Έπειτα παρουσιάζουν τους αγαπημένους τους διαλόγους  
στην ολομέλεια της τάξης, κάνοντας χρήση αυτοσχέδιων θεατρικών αντικειμένων, σωματικών  
κινήσεων και επιτονισμού φωνής.  
Καταλήγουν ότι πρόκειται για ένα θεατρικό κείμενο, γραμμένο για παιδιά από τους συγγραφείς που  
αναφέρονται.  
Γίνεται συζήτηση για την αλήθεια και τα ψέματα που αναφέρονται μέσα στο κείμενο και πώς αυτό  
θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί.  
Κείμενο 6 «Πάμε θέατρο!», σελ. 26-27  
20  
Κειμενικός τύπος πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά μιας πρόσκλησης και παράγουν γραπτά σε  
ζευγάρια μία νέα πρόσκληση.  
Κείμενο 7 «Το μυστήριο στο μουσείο», σελ. 28-29  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το απόσπασμα του λογοτεχνικού κειμένου, συζητούν τι συνέβη και  
αναλογίζονται πώς μπορεί να συνεχιστεί η ιστορία. Κάνουν υποθέσεις για το πού μπορεί να πήγε η  
μάσκα και πώς.  
Δεδομένου ότι η συγγραφέας του γράφει στα γαλλικά, τα παιδιά αναλογίζονται πώς έχει φτάσει αυτό  
το κείμενο σε εμάς -αφού πρώτα μεταφράστηκε- και πόσα άλλα παιδιά που μπορεί να μην μιλούν  
την ίδια γλώσσα με εκείνα, όμως γνωρίζουν την ιστορία αυτή. Καταλήγουν ότι τα βιβλία μας  
ταξιδεύουν και μας ενώνουν με κόσμους και με ανθρώπους που δεν έχουμε γνωρίσει ποτέ.  
Στο ΤΕ σελ. 55-57 υπάρχουν ασκήσεις και ΨΜΑ που μπορούν να γνωρίσουν περισσότερα σχετικά με  
τα μουσεία και να δημιουργήσουν και οι ίδιοι εκθέματα.  
Υποενότητα 3.4 Επανάληψη, σελ. 30-31  
Στη σελ. 30 υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Περιέχει την κλίση θηλυκών ουσιαστικών σε -η και ουδέτερων  
ουσιαστικών σε -ο και -ι. Επίσης, περιέχει αναφορά από το επίθετο στο επίρρημα, καθώς και  
ερωτηματικές αντωνυμίες με τις οποίες ρωτάμε. Όσον αφορά το λεξιλόγιο, παρατίθενται λέξεις  
σχετικές με την τέχνη, οι οποίες έχουν επισημανθεί και διδαχθεί μέσα στην Ενότητα. Επιπλέον,  
υπάρχει η οικογένεια λέξεων «γωνία» και «συλλέγω», όπως επίσης και επίθετα σε -ινός. Τέλος,  
αναφέρονται οι οδηγίες και ο τρόπος που τις αναπτύσσουμε.  
Την εβδομάδα αυτή μπορεί να γίνει η αξιολόγηση της παραγωγής του γραπτού λόγου της σελ. 29,  
σχετικά με τον διάλογο από το μουσείο. Επίσης, μπορούν να γίνουν οι ομαδικές δραστηριότητες του  
ΤΕ της σελ. 57 και το ΨΜΑ 11 από το Β.Μ.. Η ενότητα κλείνει στην επόμενη σελίδα με το φύλλο  
αυτοαξιολόγησης.  
Στο ΤΕ υπάρχουν επιπλέον ασκήσεις λεξιλογίου (άσκ. 21-26), ερωτηματικών αντωνυμιών (άσκ. 27),  
ουσιαστικών (άσκ. 28, 30), επιρρημάτων (άσκ. 29), οδηγιών (άσκ. 31), καθώς και επαναληπτικές ή  
δημιουργικές ασκήσεις βάσει της Ενότητας. Τα ΨΜΑ των αντίστοιχων αναφέρονται στις ίδιες  
θεματικές.  
Ενότητα 4: Το σώμα μας: Η δύναμή μας! σελ. 32  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Αναγνωρίζουν και να κατανοούν τη σημασία της υγιεινής διατροφής και της άσκησης  
Γνωρίζουν την πυραμίδα της διατροφής και τις κατηγορίες τροφών που την αποτελούν.  
Να κλίνουν ρήματα σε παρελθόν διαρκείας και ουδέτερα ουσιαστικά σε -ας  
Μάθουν τα ρήματα είμαι και έχω στο παρελθόν διαρκείας  
21  
 
Δημιουργούν επίθετα από ουσιαστικά  
Συνθέτουν αρνητικές προτάσεις με «δε(ν), μη(ν)»  
Γνωρίσουν τον πληθυντικό ευγενείας και τη συνθήκη που χρησιμοποιείται  
Διακρίνουν τα αινίγματα και τους γλωσσοδέτες  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και οικογένειες λέξεων σχετικές με τη διατροφή, την  
άσκηση και την προσωπική υγιεινή.  
Γράφουν μικρή ιστορία με τα βασικά στοιχεία της αφήγησης και τη διαδοχή των γεγονότων  
Γράφουν τα υλικά συνταγής και να λένε προφορικά τον τρόπο παρασκευής  
Προοργανωτής σελ. 32-33 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες και διαβάζουν τα λόγια των παιδιών. Συζητούν για τα  
καθημερινά τους γεύματα, αναφέρουν τα αγαπημένα τους, την ποσότητα και τη συχνότητα που τα  
καταναλώνουν. Ενδεικτικές ερωτήσεις: “Τρώτε πρωινό πριν το σχολείο; Τι περιλαμβάνει; Τι έχεις για  
δεκατιανό; Ποιο το αγαπημένο σου φαγητό; Τι δε σου αρέσει να τρως; Πιστεύεις ότι οι τροφές που  
καταναλώνεις είναι ωφέλιμες και υγιεινές;” Η επόμενη αφορά τη σωματική άσκηση και τις συνήθειες  
προσωπικής υγιεινής. “Σου αρέσει να αθλείσαι; Πόσο συχνά το κάνεις; Θα ήθελες να δοκιμάσεις και  
κάποιον άλλο τρόπο άθλησης/άθλημα; Πόσο συχνά πλένεις τα χέρια σου; Βουρτσίζεις καθημερινά  
τα δόντια σου; Πόσο συχνά επισκέπτεστε τον οδοντίατρο;”  
Υποενότητα 4.1 “1 Το πολύχρωμο πιάτο μου σελ. 34”  
Κείμενο 1 “Πώς να καταβροχθίσετε ένα ουράνιο τόξο”, σελ. 34  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες συζητούν με αφορμή το ουράνιο τόξο, τα χρώματά του και τον τρόπο που μπορεί  
να συνδέονται με τη διατροφή.  
Αναφέρουν  
ομάδες  
τροφίμων  
για  
κάθε  
χρώμα  
(π.χ.  
πράσινο  
–λαχανικά,  
κόκκινο-  
ντομάτες, πορτοκαλί-εσπεριδοειδή) Παρατηρούν και συζητούν τι είναι «το τσουκάλι γεμάτο  
χρυσάφι». Μαθαίνουν τη σημασία των λέξεων «τσουκάλι» «περβάζι», «καλούδια», «διάπλατα».  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν το κείμενο και αναφέρουν την πιθανή συνέχεια της αφήγησης. Γίνεται  
αναφορά για το τι είναι μύθος και σε τι μπορεί να μοιάζει και να διαφέρει από την ιστορία, π.χ. κύρια  
ομοιότητα: μύθος και η ιστορία είναι δύο διαφορετικοί τρόποι αφήγησης και ερμηνείας ενός  
περιστατικού-φαινομένου, διαφορά: ο μύθος περιλαμβάνει υπερφυσικά όντα (θεούς, δαίμονες) ή  
γεγονότα που αντιβαίνουν στους νόμους της φύσης, ενώ η ιστορία βασίζεται σε επαληθεύσιμα  
γεγονότα και ανθρώπινες πράξεις στο πλαίσιο της φυσικής τάξης.σελ.34 (ΨΜΑ 1)  
Κείμενο 2 «Μια γιορτή στη λαϊκή αγορά», σελ.35  
Οι μαθητές /τριες διαβάζουν το κείμενο. Συζητούν αν είναι μύθος ή ιστορία. Εντοπίζουν τα  
αφηγηματικά στοιχεία του κειμένου (τους ήρωες, το πρόβλημα και τη λύση). Απαντούν προφορικά  
στις ερωτήσεις της άσκ. 1, σελ.35.Γίνεται προφορική περιγραφή της εικόνας και αναπαράσταση των  
διαλόγων ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της ιστορίας άσκ.2, σελ.35. ΤΕ άσκ 1,2, σελ.66 εμπέδωση  
του λεξιλογίου του κειμένου.  
Λεξιλόγιο - σελ. 36  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν την πυραμίδα της διατροφής Αντιλαμβάνονται τις ομάδες τροφίμων  
που την αποτελούν. Αναφέρουν την αγαπημένη τους υποομάδα και το αγαπημένο τους τρόφιμο.  
22  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και φράσεις που αφορούν στη διατροφή και στην ονομασία  
των γευμάτων. Αναλύεται η έννοια και η σημασία της της υγιεινής διατροφής. ΤΕ άσκ. 3,4,5,6  
(σελ.67-68) στοχεύουν σε συνώνυμα επίθετα και στη σύνθεση λέξεων της οικογένειας «υγεία. ΤΕ  
άσκ.7,8,,9,10,11 σελ.69-71 αφορούν: στα χαρακτηριστικά των επιθέτων, στη χρησιμότητά τους, στην  
παραγωγή τους από ουσιαστικά. (ΨΜΑ 1,2,3)  
Γραμματική - σελ. 37  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν στο απόσπασμα του κειμένου τα ρήματα και αντιλαμβάνονται την  
παρελθοντική αναφορά μεγάλης διάρκειας. Ο δάσκαλος εξηγεί τον τρόπο σχηματισμού και τις  
καταλήξεις. σελ.37 ΨΜΑ 2. Εφαρμόζουν τον κανόνα στο ΤΕ, σελ.71-72 άσκ.12,13,14. κλίση  
βοηθητικών ρημάτων είμαι, έχω στο παρελθόν διαρκείας (ΨΜΑ 4), σελ.72-73. άσκ.  
15,16,17,18 εξάσκηση στο παρελθόν διαρκείας. σελ.73 ΨΜΑ 5  
Παραγωγή γραπτού λόγου - σελ. 38  
Στην παραγωγή γραπτού λόγου , ο/η εκπαιδευτικός υπενθυμίζει τα 4 βασικά ερωτήματα μιας  
αφήγησης: ποιος, πού, πότε, γιατί. Αφού εντοπίσουν τα δομικά στοιχεία του κειμένου, επιδιώκεται  
να οργανώσουν μια δική τους ιστορία. σελ.38 ΨΜΑ 3,4  
Κείμενο 3 «Οι καλές μας συνήθειες», σελ. 39  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τον τίτλο και κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του κειμένου.  
Εντοπίζουν τις καλές συνήθειες στη διατροφή, στην ατομική υγιεινή και στον ύπνο. Αναφέρουν τι  
ακολουθούν στην καθημερινότητά τους.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Το κείμενο δίνει οδηγίες για την καθημερινή ρουτίνα παιδιών αναφορικά με τη διατροφή, την  
ατομική υγιεινή και τη ρουτίνα του ύπνου. Ταυτόχρονα περιλαμβάνει: Περιγραφή/Αφήγηση:  
περιγράφεται μια ρουτίνα (π.χ., τη σειρά των γευμάτων) ή να αφηγείται μια σειρά ενεργειών (π.χ.,  
«πρώτα τρώω πρωινό, μετά δεκατιανό, μετά μεσημεριανό...»). Χρήση Επιχειρημάτων (απλή  
μορφή): αιτιολογούνται οι ενέργειες: «Τρώμε λιγότερο στο βραδινό για να κοιμηθούμε καλά». σελ.39  
ΨΜΑ 5,6  
Κείμενο 4 «Ο Μάκης Ενζυμάκης και η μάχη στο στομάχι», Ακουστικό σελ. 40  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου - σελ. 40  
Το ΨΜΑ 7 στην περιέχει ένα ακουστικό κείμενο. Αφού το ακούσουν τα παιδιά καλούνται να  
απαντήσουν στις δραστηριότητες: τοποθέτηση προτάσεων στη σωστή σειρά, αντιστοίχιση λέξεων με  
τον ορισμό τους και ερωτήσεις κατανόησης.  
Κείμενο 5 «Αινίγματα και γλωσσοδέτες», σελ. 41  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Με τα αινίγματα οι μαθητές/τριες εξασκούν την ικανότητα να αποκωδικοποιούν και να συγκρίνουν  
λεκτικές περιγραφές με τις γνώσεις τους για τον κόσμο. Επισημαίνεται η δομή του αινίγματος  
(περιγραφή + ερώτηση) με τη μεταφορική περιγραφή του αντικειμένου π.χ., αντί "κόκκινο μήλο",  
λένε "τόπι κόκκινο". Μπορεί επιπρόσθετα να ζητηθεί η δημιουργία απλών αινιγμάτων από τους  
μαθητές.  
Οι γλωσσοδέτες εξασκούν την καθαρή εκφορά λόγου. Η ταχύτητα βοηθά στην καλλιέργεια του  
ρυθμού στην ομιλία και του σωστού τονισμού των λέξεων. σελ.41 ΨΜΑ 8  
Υποενότητα 4.2 «Από την κορφή ως τα νύχια»  
23  
Κείμενο 6 «Ένα τέρας στην μπανιέρα», σελ. 42  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τον τίτλο και κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του κειμένου.  
Εντοπίζουν βασικές πληροφορίες Στη σελ. 43 άσκ.1 βάζουν Σωστό ή λάθος, άσκ.2 απαντούν στις  
ερωτήσεις και άσκ.3 συμπληρώνουν τις προτάσεις κατανοώντας ταυτόχρονα και τις σωστές  
ενέργειες για γερά δόντια.  
Το κείμενο είναι αφήγηση που ξεκινά με ένα διάλογο και τελειώνει με οδηγίες για γερά δόντια.  
Εντοπίζουν τις σαφείς οδηγίες για την πρόληψη (ενέργειες, κατάλληλες–ακατάλληλες τροφές,  
οδοντίατρος). Κατανοούν τη σοβαρότητα του θέματος από λέξεις με ισχυρό αρνητικό φορτίο  
(φρικαλέα, τρομερά σημαντικό, απαίσιο).  
Κείμενο 7 « Χέρια καθαρά», σελ. 44  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες μαθαίνουν να εντοπίζουν και να εφαρμόζουν τη σωστή σειρά των βημάτων για το  
πλύσιμο των χεριών, να αντιλαμβάνονται τη διάρκεια του τριψίματος των χεριών και να διακρίνουν  
τις απαραίτητες στιγμές για το πλύσιμό τους. Συζητούν με αφορμή το κείμενο «Πώς γίνεται το σωστό  
πλύσιμο χεριών; Πότε πλένουμε οπωσδήποτε τα χέρια μας;»  
Το κείμενο με τη μορφή διαλόγου περιέχει οδηγίες για την υγιεινή των χεριών αλλά  
ταυτόχρονα αιτιολογείται η πράξη: «Πλένουμε τα χέρια μας, αφού ιοί και μικρόβια...». Άσκ.1,2  
προφορική και γραπτή εξάσκηση των παραπάνω. σελ.44 ΨΜΑ 9  
Λεξιλόγιο-σελ. 45  
Οι μαθητές/τριες με αφετηρία τη λέξη «οδοντόβουρτσα» κατανοούν τον μηχανισμό παραγωγής  
σύνθετων λέξεων με επισήμανση το συνδετικό «ο». ΤΕ σελ. 14-15 άσκ. 20,21 βοηθούν στην  
εμπέδωση-επέκταση της οικογένειας της λέξης «δόντι» Οι δραστηριότητες στοχεύουν στην  
εμπέδωση της απαραίτητης υγιεινής, στην παραγωγή σύνθετων λέξεων με συνθετικό τη λέξη  
«δόντι».σελ.45 ΨΜΑ 10 Στο ΤΕ σελ.75 άσκ. 22,23,24 δημιουργούν αντίθετες λέξεις με τα μόρια ξε-  
και α(ν). Στο ΤΕσελ. 74-75 ΨΜΑ 6,7  
Γραμματική-σελ. 46  
Οι μαθητές/τριες συμπληρώνουν προτάσεις με τα ουσιαστικά που λείπουν, παρατηρώντας την  
αλλαγή κατάληξης ανάλογα με την πτώση και τον αριθμό. Ο δάσκαλος επισημαίνει ότι τα ουδέτερα  
ουσιαστικά σε -ας έχουν μια επιπλέον συλλαβή στον πληθυντικό αριθμό.  
Κείμενο 8 «Μια ζεστή αγκαλιά», σελ. 47  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες κατανοούν έννοιες σχετικές με τα προσωπικά όρια και τα συναισθήματα,  
αναγνωρίζουν τα θετικά συναισθήματα όταν αισθάνονται ασφάλεια (να χαμογελώ, να ηρεμώ, να  
μην αγχώνομαι), και τα αρνητικά όταν δέχονται ανεπιθύμητη επαφή (να ντρέπομαι, να μην πονάω,  
να μην πιέζομαι). Μαθαίνουν ότι το σώμα τους ανήκει μόνο στους ίδιους και η άρνηση επαφής είναι  
δικαίωμα τους. Στόχος να κατανοήσουν ότι πρέπει να απευθύνονται σε πρόσωπα εμπιστοσύνης  
προκειμένου να αυτοπροστατευτούν.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Παραγωγή προφορικού λόγου άσκ.1,2 σελ.48, φράσεις που επιτρέπουν να τεθούν όρια με σαφήνεια  
και θάρρος. Εκφράσεις αρνητικού βιώματος άσκ.3,4 σελ.48, ενίσχυση δεξιότητας να απευθύνεται  
σε ενήλικες εμπιστοσύνης. Ο εκπαιδευτικός παρέχει σαφείς οδηγίες και παραδείγματα φράσεων (τι  
24  
να πω, σε ποιους να μιλήσω) με σκοπό την υιοθέτηση της συγκεκριμένης συμπεριφοράς. σελ.48  
ΨΜΑ 11  
Υποενότητα 4.3 «Στην υγειά μας παιδιά»  
Κείμενο 9 «Η μαγική χύτρα », σελ. 49  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες εξασκούνται στην κατανόηση του αφηγηματικού λόγου, εντοπίζοντας τα δομικά  
χαρακτηριστικά του είδους (πρόσωπα, χώρος, χρόνος ) και τη χρονική σειρά των γεγονότων  
(Φεύγουμε για την εξοχή - Μένουμε με τα ξαδέρφια - Μοιραζόμαστε - Οι Κυριακές με το κελαηδί.)  
Κατανοούν κοινωνικές αξίες (μοίρασμα, συνεργασία) των συγγενικών σχέσεων και απαντούν στην  
άσκ.1 σελ.49 ,άσκ.2 σελ.50. Στην άσκ.3 σελ.50 γράφουν τα υλικά από μια συνταγή που χαρακτηρίζει  
τα οικογενειακά τους τραπέζια. Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν ότι το κείμενο είναι αφήγηση που  
εμπλουτίζεται με στοιχεία διαλόγου και περιγραφής, αντιλαμβάνονται τη μεταφορική χρήση του  
«κελαηδίσματος»: «κελαηδί» αγαπημένο φαγητό, «κελαηδάνε ιστορίες» άνθρωποι που μιλούν  
πολύ και διηγούνται ιστορίες.  
Κείμενο 10 «Η νεράιδα και τα λουλούδια της πορτοκαλιάς», σελ. 51  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες αναδιηγούνται τα γεγονότα του κειμένου και εντοπίζουν τις εικόνες, μαθαίνουν  
λέξεις σχετικές με την παραγωγή και την εποχικότητα: κτηματίας, πορτοκαλιές, μανταρινιές, μηλιές,  
αχλαδιές, φράουλες, καφάσια, λαϊκές αγορές. Οι άσκ.1 και άσκ.2 σελ.51 στοχεύουν στην κατανόηση  
του κειμένου. Η άσκ.3 στοχεύει στη χρήση του πληθυντικού ευγένειας.σελ.53 ΨΜΑ 13 Στο ΤΕ άσκ.25  
σελ. 76 επισημαίνεται η σημασία του τόνου που διαφοροποιεί τη σημασία της λέξης. Η άσκ.26  
παραγωγή γραπτού λόγου με περιγραφή της εμφάνισης της κοπέλας, του άντρα και του κτήματος  
με τη χρήση επιθέτων. Στο ΤΕ σελ.76, ΨΜΑ 8  
Κείμενο 11 «Ώρα για ύπνο ή... για παιχνίδι; », σελ. 52-53  
Υποενότητα 4.4 Επανάληψη  
Στη σελ. 54 του Β.Μ. υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Οι μαθητές/τριες εξασκούνται στην κλίση των ρημάτων σε παρελθόν  
διαρκείας, καθώς και στα βοηθητικά ρήματα έχω και είμαι, στην κλίση των ουδετέρων σε –ας. Το  
λεξιλόγιο περιλαμβάνει λέξεις για τα γεύματα, τις ομάδες τροφίμων, σύνθετες λέξεις και αντίθετες  
λέξεις με το ξε- και το α(ν). Βασίζονται στα δομικά στοιχεία της αφήγησης και γράφουν ιστορία. Στη  
σελ. 55 ελέγχουν τις γνώσεις τους. Στο ΤΕ οι ασκήσεις 28,29,30,31(σελ. 77-78) επικεντρώνονται στην  
εμπέδωση του λεξιλογίου, στη χρήση επιθέτων, στη λύση αινιγμάτων και στην αντιστοίχιση  
κεφαλαίων–πεζών γραμμάτων. Στο ΤΕ σελ. 77 ΨΜΑ 9,σελ.79 ΨΜΑ 10. Στις σελ.80-81 οι άσκ.36,37,39  
αναφέρονται στα ρήματα στο παρελθόν διαρκείας και στον σχηματισμό του σωστού τύπου των  
ουδέτερων ουσιαστικών σε -ας. Άσκ.38 σελ.81 εξάσκηση σε αρνητικές προτάσεις. ΨΜΑ 11 σελ.80,  
12 σελ.81  
Ενότητα 5: Ο πλανήτης Γη, το σπίτι μας  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
25  
 
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Αναγνωρίζουν και να κατανοούν τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος.  
Γνωρίζουν τις εποχές και τους μήνες του έτους καθώς και τις αλλαγές που επιφέρουν στη φύση και  
τη ζωή των ανθρώπων.  
Εντοπίζουν στα κείμενα και να κλίνουν αρσενικά ουσιαστικά σε -ας και -ης και ουδέτερα ουσιαστικά  
σε -μα.  
Διακρίνουν τα ουσιαστικά σε κύρια και κοινά.  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και οικογένειες λέξεων σχετικές με τη φύση, το περιβάλλον,  
τα φυσικά φαινόμενα και την οικολογία.  
Περιγράφουν τον τόπο τους βασισμένοι/ες στις πέντε αισθήσεις.  
Γνωρίζουν πληροφορίες για τη ζωή των δεινοσαύρων στον πλανήτη μας.  
Προοργανωτής σελ. 56-57 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες και διαβάζουν τα λόγια των παιδιών. Συζητούν: «Γιατί ο  
πλανήτης Γη είναι το σπίτι μας; Ποιοι οργανισμοί ζουν στη γη; Ποιες είναι οι εποχές; Πώς αλλάζει η  
φύση;» Βλέπουν πίνακες ζωγραφικής σχετικούς με τις τέσσερις εποχές και ακούν αντίστοιχες  
μουσικές συνθέσεις (ΨΜΑ 1, σελ. 56)  
Υποενότητα 5.1 “Οι εποχές στήνουν χορό”  
Κείμενο 1 “Βροντές και αστραπές”, σελ. 58  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες συζητούν με αφορμή τις εκφράσεις: «βρέχει καρέκλες» και «φυσικά φαινόμενα»  
Αναφέρουν τρόπους προστασίας από τις καταιγίδες και τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Παρατηρούν  
και συζητούν για τις καιρικές συνθήκες της ημέρας. Γράφουν τα φυσικά φαινόμενα που γνωρίζουν.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν το κείμενο με τις οδηγίες. Αναφέρουν κι άλλους τρόπους προστασίας  
από τις καταιγίδες.  
Συνδέουν τη γλώσσα (μικρές προτάσεις που ξεκινούν με ρήματα) και το ύφος του κειμένου με το  
είδος του (οδηγίες).  
Κατανοούν πως το κείμενο και η εικόνα με τα σύμβολα συνεργάζονται για να αποδώσουν καλύτερα  
το νόημα και το μήνυμα. ΨΜΑ 2 σελ. 59  
Κείμενο 2 «Ο μύθος της Περσεφόνης», σελ. 59  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές /ριες διαβάζουν το κείμενο. Συζητούν γιατί είναι μύθος. Αναφέρουν κι άλλους μύθους.  
Αναδιηγούνται τον μύθο της Περσεφόνης με δικά τους λόγια. Εντοπίζουν τα αφηγηματικά στοιχεία  
του κειμένου (τους ήρωες, το πρόβλημα και τη λύση). Απαντούν προφορικά στις ερωτήσεις της  
άσκησης 1, σελ. 59.  
Λεξιλόγιο - Σελ. 60-61  
Οι μαθητές/τριες ονομάζουν και αντιστοιχούν τις εποχές με τους μήνες. Διαβάζουν τον κύκλο του  
χρόνου. Αντιλαμβάνονται την επανάληψη των εποχών και των μηνών. Αναφέρουν την αγαπημένη  
τους εποχή και τον αγαπημένο τους μήνα. Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και φράσεις που  
26  
ταιριάζουν σε κάθε εποχή. Παρουσιάζουν σε ομάδες χαρακτηριστικά της κάθε εποχής στον τόπο  
τους. ΨΜΑ 3 στη σελ. 61 Στο ΤΕ οι ασκήσεις 1,2,3,4,5 και 6 (σελ. 8-11)στοχεύουν στον εμπλουτισμό  
του λεξιλογίου, στο σχηματισμό σύνθετων λέξεων με θέμα τα καιρικά φαινόμενα, στη δημιουργία  
οικογένειας λέξεων, στην εκμάθηση εποχών και μηνών. ΨΜΑ 1 στο ΤΕ στη σελ.8  
Γραμματική - σελ. 62  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν τις λέξεις που αρχίζουν με κεφαλαίο στο κείμενο 2, σελ. 59. Ο δάσκαλος  
εξηγεί γιατί κάποιες λέξεις έχουν κεφαλαίο το αρχικό τους γράμμα. Οι μαθητές/τριες διακρίνουν τα  
ουσιαστικά σε κύρια και κοινά. Εφαρμόζουν τον κανόνα στην άσκηση της σελ. 61. Στο ΤΕ, στις  
ασκήσεις 10 και 11 σελ.13 οι μαθητές/τριες διακρίνουν τα ουσιαστικά σε κύρια και κοινά και  
συμπληρώνουν τα επιρρήματα που λείπουν για να ολοκληρωθεί το νόημα των προτάσεων.  
Κείμενο 3 «Τα φύλλα των δέντρων», σελ. 63  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τον τίτλο και κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του κειμένου. Ο  
δάσκαλος εξηγεί ότι πρόκειται για έναν μύθο. Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν (μετά την ανάγνωση) τους  
ήρωες και τι κάνει ο καθένας.  
Συζητούν: « Γιατί η λεύκα χάνει τα φύλλα της; Τι μας μαθαίνει ο μύθος;» Παίζουν παιχνίδι ρόλων (Οι  
μαθητές/τριες προτείνουν εναλλακτικές αντιδράσεις της λεύκας.) Στο ΤΕ η άσκηση 7 αναφέρεται στις  
σημασίες της λέξης «φύλλο».  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν τα μυθικά στοιχεία (προσωποποίηση των δέντρων και του βοριά).  
Συζητούν για τα συναισθήματα και τον χαρακτήρα των ηρώων μέσα από την αφήγηση και τα  
διαλογικά μέρη του κειμένου.  
Κείμενο 4 «Χειμώνας στην Ξάνθη», σελ. 64  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν πληροφορίες σχετικές με τη θερμοκρασία, τα καιρικά φαινόμενα και τη  
ζωή στην πόλη. Απαντούν στις ερωτήσεις προφορικά. Στο ΤΕ στις ασκήσεις 8 και 9 (σελ. 12-13) Οι  
μαθητές/τριες βρίσκουν τη λέξη με την αντίθετη σημασία και συμπληρώνουν το νόημα προτάσεων.  
ΨΜΑ 2 στο ΤΕ στη σελ. 12 ΨΜΑ 4 και 5 στη σελ. 64  
Παραγωγή γραπτού λόγου - σελ. 65  
Οι μαθητές/τριες κρατούν σημειώσεις που αφορούν στην περιγραφή του καιρού στον τόπο τους.  
Ενθαρρύνονται να γράφουν λέξεις-κλειδιά (όχι μεγάλες προτάσεις) που θα βοηθήσουν στην  
οργάνωση των ιδεών τους πριν τη σύνταξη του κειμένου τους. Ο δάσκαλος υπενθυμίζει ότι η  
περιγραφή πρέπει να στηρίζεται στις αισθήσεις τους. (τι βλέπουν, τι ακούν κλπ.)  
Κείμενο 5 «Η κυρά-Καλή και οι 12 μήνες», ακουστικό, σελ. 66  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Το ΨΜΑ 6 στην σελ. 66 περιέχει ένα ακουστικό κείμενο. Αφού το ακούσουν τα παιδιά καλούνται να  
απαντήσουν στις δραστηριότητες: Σωστό/Λάθος, αντιστοίχιση προσώπου με ενέργεια, παραγωγή  
προφορικού λόγου και δραματοποίηση.  
Υποενότητα 5.2 «Σκεφτόμαστε οικο-λογικά»  
Κείμενο 6 «Μαθαίνω για την κλιματική αλλαγή», σελ. 67  
27  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τον τίτλο και κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του κειμένου.  
Εντοπίζουν βασικές πληροφορίες για την κλιματική αλλαγή: αιτίες, συνέπειες και προβλήματα που  
προκαλεί στον πλανήτη, στους ανθρώπους, στα ζώα και στα φυτά. Απαντούν προφορικά σε  
ερωτήσεις κατανόησης: «Τι εννοούμε με τον όρο “κλιματική αλλαγή”;», «Ποιες είναι οι κύριες αιτίες  
της;» «Ποιες είναι οι συνέπειες;» Προτείνουν τρόπους να βοηθήσουν τη Γη και συζητούν πώς οι  
καθημερινές τους συνήθειες επηρεάζουν το περιβάλλον. Στη σελ. 68 κυκλώνουν τη σωστή φράση και  
απαντούν στις ερωτήσεις. ΨΜΑ 7, 8 και 9 στις σελ. 67-68  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν ότι το κείμενο έχει ενημερωτικό και επιστημονικό χαρακτήρα.  
Συνδέουν το κείμενο με τις εικόνες.  
Κείμενο 7 « Μια όμορφη πόλη», σελ. 69  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του κειμένου, συζητούν για την Πλαστικούρα  
και εντοπίζουν στοιχεία που δείχνουν μια πόλη φιλική προς το περιβάλλον. ΨΜΑ 10 στη σελ. 69 Οι  
ασκήσεις στη σελ. 70 αφορούν στην κατανόηση λέξεων – φράσεων του κειμένου 7. Φτιάχνουν το  
σήμα της προστασίας του περιβάλλοντος. ΨΜΑ 11 στη σελ. 70  
Λεξιλόγιο – σελ. 71  
Οι μαθητές/τριες βρίσκουν τη σημασία της λέξης «περιβάλλον» στο Λεξικό. Συζητούν με αφορμή το  
κείμενο 7  
«Ποια προβλήματα στο περιβάλλον παρατηρούνται; Ποιες λύσεις μπορούν να  
προτείνουν;» Οι δραστηριότητες στοχεύουν στην εμπέδωση οικολογικών εννοιών, στην ανάπτυξη  
λεξιλογίου σχετικού με το περιβάλλον και στην καλλιέργεια υπεύθυνης στάσης απέναντι στη φύση.  
Στο ΤΕ (σελ. 14-15) στην άσκηση 12 Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν τη λέξη που δεν ανήκει στην ίδια  
οικογένεια, στην άσκηση 13 συμπληρώνουν το επίθετο που ταιριάζει, στην άσκηση 14  
συμπληρώνουν τον οδηγό ανακύκλωσης και στην άσκηση 15 περιγράφουν την Πλαστικούρα κι  
έπειτα τη ζωγραφίζουν. ΨΜΑ 3,4,5 στο ΤΕ(σελ. 14-15)  
Γραμματική – σελ. 72  
Οι μαθητές/τριες συμπληρώνουν προτάσεις με τα ουσιαστικά που λείπουν, παρατηρώντας την  
αλλαγή κατάληξης ανάλογα με την πτώση και τον αριθμό. Ο δάσκαλος επισημαίνει ότι τα ουσιαστικά  
σε -ης γράφονται με ήτα. Δίνεται έμφαση στη σύνδεση της γραμματικής με το περιεχόμενο της  
ενότητας. Στο ΤΕ οι ασκήσεις 16 και 17 (σελ. 16-17) αφορούν στην κλίση ουδετέρων σε -μα. Η άσκηση  
18 αποτελεί μικρή παραγωγή γραπτού λόγου με συγκεκριμένο λεξιλόγιο. ΨΜΑ 6 και 7 (σελ. 16-17)  
Υποενότητα 5.3 «Στην εποχή των δεινοσαύρων»  
Κείμενο 8 «Ο κόσμος των δεινοσαύρων», σελ. 73  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν βασικά στοιχεία: είδη δεινοσαύρων, διατροφικές συνήθειες  
(φυτοφάγοι – σαρκοφάγοι), μέγεθος και χαρακτηριστικά. Συζητούν γιατί οι δεινόσαυροι  
εξαφανίστηκαν και προτείνουν δικές τους υποθέσεις.  
28  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν ότι το κείμενο είναι πληροφοριακό/επιστημονικό. Εντοπίζουν  
πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά των δεινοσαύρων. Συζητούν πώς τα δεδομένα (απολιθώματα,  
επιστήμονες, παρατηρήσεις) μας βοηθούν να κατανοήσουμε τη ζωή στη Γη πριν από εκατομμύρια  
χρόνια. Στο ΤΕ (σελ.18) Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο «Ο Ιάκωβος συναντά έναν  
δεινόσαυρο» και απαντούν στις ασκήσεις 19 και 20 (σελ.18-19). Στη σελ. 20, άσκηση 22, εντοπίζουν  
λέξεις στο κρυπτόλεξο. ΨΜΑ 8 (σελ.19) στο ΤΕ Στην άσκηση 23 (σελ.20) συμπληρώνουν τις λέξεις που  
λείπουν(δίνεται το αρχικό γράμμα). ΨΜΑ 10 (σελ.22)  
Κείμενο 9 «Ένας δεινόσαυρος στην πόλη», σελ. 74  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες συζητούν τις διαφορές ανάμεσα στην πραγματική ζωή της πόλης και στη φαντασία  
των παιδιών. Αναδιηγούνται τα γεγονότα του κειμένου και τις φανταστικές εικόνες. Απαντούν  
προφορικά σε ερωτήσεις κατανόησης. Στη σελ. 75 οι μαθητές/τριες εξασκούνται στη δημιουργική  
γραφή. Στο ΤΕ (σελ. 19) η άσκηση 21 στοχεύει στη δημιουργική γραφή. ΨΜΑ 9 (σελ. 19) στο ΤΕ  
Υποενότητα 5.4 - Επανάληψη  
Στη σελ. 76 του Β.Μ. υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Οι μαθητές/τριες παρατηρούν αρσενικά σε -ας και -ης και ουδέτερα σε -  
μα. Διακρίνουν τα κύρια από τα κοινά ονόματα. Το λεξιλόγιο περιλαμβάνει λέξεις για τα φυσικά  
φαινόμενα, τις εποχές και τους μήνες, τα ζώα και την οικολογία. Βασίζονται στις αισθήσεις τους για  
να περιγράψουν τον τόπο τους σε μια συγκεκριμένη εποχή του χρόνου. Στη σελ. 77 ελέγχουν τις  
γνώσεις τους. Στο ΤΕ οι ασκήσεις 24,25,26 και 27 (σελ. 21-22) επικεντρώνονται στην εμπέδωση του  
λεξιλογίου της ενότητας. ΨΜΑ 11 και 12 (σελ 22) Στη σελ. 23 οι ασκήσεις 28,29 και 30 αναφέρονται  
στη γραφή των κύριων ουσιαστικών και στον σχηματισμό του σωστού τύπου των αρσενικών  
ουσιαστικών σε -ας και -ης. ΨΜΑ 13 (σελ.23)  
Ενότητα 6: Οδηγούμε- Περπατούμε-Ασφαλώς κυκλοφορούμε.  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Αναγνωρίζουν και να κατανοούν τη σημασία των κανόνων οδικής κυκλοφορίας.  
Γνωρίζουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς καθώς και γενικότερα τους τρόπους μετακίνησης παλιότερα  
και σήμερα.  
Εντοπίζουν στα κείμενα τα τοπικά επιρρήματα καθώς και τα επιφωνήματα.  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με υποκοριστικά και μεγεθυντικά και σύνθετες λέξεις.  
Συγκρίνουν την ορθογραφία των λέξεων παίρνω/περνώ.  
Αναγνωρίζουν τα αρκτικόλεξα και εξηγούν τη σημασία τους.  
Χρησιμοποιούν το λεξικό για να παράξουν οικογένειες λέξεων (διάβαση, δρόμος, αέρας)  
Γράφουν οδηγίες μετακίνησης.  
29  
 
Προοργανωτής Σελ. 56-57 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες και διαβάζουν τα λόγια των παιδιών. Συζητούν: «Πώς  
μετακινούμαστε καθημερινά; Πώς μπορούμε να είμαστε ασφαλείς όταν μετακινούμαστε; Ποιο  
μεταφορικό μέσο διαλέγουμε για μακρινά ταξίδια;» Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις πινακίδες της  
εικόνας και τη σημασία τους.  
Υποενότητα 6.1 “Κυκλοφορώ με ασφάλεια”  
Κείμενο 1 “Από το σπίτι το σχολείο”, σελ. 10-11  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Στη σελ. 10 οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και στη σελ. 11 συμπληρώνουν την ερώτηση  
κατανόησης (σωστό/λάθος). Στη συνέχεια συζητούν μεταξύ τους για το πώς έρχονται οι ίδιοι/ες στο  
σχολείο καθώς και τους κανόνες ασφαλείας που τηρούν. Στο τέλος χρησιμοποιούν το λεξικό για να  
εξηγήσουν τη λέξη «διάβαση» και να βρουν άλλες λέξεις της ίδιας οικογένειας. ΨΜΑ 1 σελ. 11  
Λεξιλόγιο - ΤΕ σελ. 24-25  
Οι μαθητές/τριες βάζουν τις λέξεις στη σειρά για να δημιουργήσουν κανόνες οδικής κυκλοφορίας,  
λύνουν την μεσοστοιχίδα της λέξης «ΚΥΚΛΟΦΟΡΩ» και εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους φτιάχνοντας  
σύνθετες λέξεις με τη λέξη «δρόμος» και συμπληρώνοντας με αυτές προτάσεις (άσκ. 4 σελ. 26). ΨΜΑ  
1 σελ. 25 .  
Κείμενο 2 «Παίζουμε μπάλα; Προσοχή στον δρόμο», σελ. 12  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Στη σελ. 12 οι μαθητές /τριες διαβάζουν το κείμενο. Συζητούν για τους χώρους παιχνιδιού στη  
γειτονιά τους και το πόσο ασφαλείς είναι. Απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης πολλαπλής επιλογής  
και συζητούν για τους κανόνες παιχνιδιού σε εξωτερικούς χώρους.  
Λεξιλόγιο - σελ. 13-14  
Μέσα από παραδείγματα οι μαθητές/τριες καλούνται να αναγνωρίσουν πώς σχηματίζονται  
υποκοριστικά και μεγεθυντικά. ΨΜΑ 2 σελ. 14. Στο ΤΕ στην άσκηση 5 σελ. 26 συμπληρώνουν τις  
προτάσεις με το κατάλληλο υποκοριστικό ή μεγεθυντικό. Στο ΨΜΑ 2 σελ. 26. Στο ΤΕ στην άσκηση 6  
σελ. 27 παρατηρούν τη διαφορά των ρημάτων παίρνω/περνώ και συμπληρώνουν τα κενά προτάσεων  
με το σωστό ρήμα. ΨΜΑ 3 σελ. 27.  
Κείμενο 3 «Παιχνίδι στη νέα παιδική χαρά. Πηγαίνουμε με το ποδήλατό μας!» σελ. 15  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Στη σελ. 15 Οι μαθητές/τριες παρατηρούν την εικόνα και ακολουθούν τις οδηγίες των ηρώων. Στη  
συνέχεια προφορικά χρησιμοποιούν την εικόνα για να δώσουν τις δικές τους οδηγίες. ΨΜΑ 3 σελ.  
15.  
Γραμματική - σελ. 16  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν τις λέξεις με τα έντονα γράμματα στο κείμενο. Ο/η δάσκαλος/α εξηγεί  
ότι αυτές ονομάζονται τοπικά επιρρήματα αναλύει τη σημασία τους.  
Οι μαθητές/τριες  
χρησιμοποιούν τοπικά επιρρήματα για να συμπληρώσουν προτάσεις και παράγουν προφορικά  
κείμενα χρησιμοποιώντας και άλλους τοπικούς προσδιορισμούς. Στο ΨΜΑ 4 σελ. 16. Στο ΤΕ στις  
ασκήσεις 7 και 8 σελ.28 Οι μαθητές/τριες εξασκούνται περισσότερο με τη χρήση τοπικών  
επιρρημάτων.  
30  
Παραγωγή Γραπτού λόγου - σελ. 17-18  
Οι μαθητές/τριες επανέρχονται στο κείμενο 3 και παρατηρούν τα ρήματα με τα οποία δίνονται οι  
οδηγίες. Στη συνέχεια ο δάσκαλος εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο δίνουμε οδηγίες τόσο όσο προς το  
περιεχόμενο όσο και ως προς τη γραμματική ΨΜΑ 5 σελ. 18.  
Στο ΤΕ σελ. 29 οι μαθητές/τριες εξασκούνται με τον τύπο των ρημάτων (β ενικό Ενεστώτας) που  
πρέπει να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή οδηγιών.  
Κείμενο 4 «Η ιστορία του Σταμάτη και του Γρηγόρη», ακουστικό, σελ. 19  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Το ΨΜΑ 6 στη σελ. 19 περιέχει ένα ακουστικό κείμενο. Αφού το ακούσουν τα παιδιά καλούνται να  
απαντήσουν στις δραστηριότητες: αντιστοίχιση προσώπου με ενέργεια, σωστό/λάθος, παραγωγή  
προφορικού λόγου και δραματοποίηση. ΨΜΑ 7 στη σελ. 19.  
Στο ΤΕ σελ. 30-31 υπάρχει ένα ακόμα κείμενο σχετικό με τον ΚΟΚ με το οποίο οι μαθητές/τριες  
συστηματοποιούν τις γνώσεις για τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας απαντώντας σε ερωτήσεις  
σωστού/λάθους και συμπληρώνοντας προτάσεις με το σωστό ζευγάρι λέξεων. ΨΜΑ 4 σελ. 30 .  
Γραμματική - ΤΕ σελ. 31-32  
Μέσα από το κείμενο «Ας παίξουμε επιτραπέζιο» οι μαθητές/τριες παρατηρούν τη χρήση των  
επιφωνημάτων καθώς και τον ρόλο τους στο κείμενο. Στη συνέχεια εξασκούνται με τα επιφωνήματα  
συμπληρώνοντας προτάσεις με το σωστό επιφώνημα. ΨΜΑ 5 σελ. 32.  
Στην άσκ. 13 σελ. 32 του ΤΕ οι μαθητές/τριες επανέρχονται στον χάρτη του ΒΜ σελ. 18 και παίζουν  
ένα παιχνίδι παραγωγής προφορικού και γραπτού λόγου: Βάζουν τα πιόνια τους στον χάρτη και  
σχεδιάζουν διαδρομές ώστε να συναντηθούν.  
Υποενότητα 6.2 «Ένας κόσμος που κινείται»  
Κείμενο 5 «Μέσα Μαζικής Μεταφοράς στην πόλη», σελ. 20  
Λεξιλόγιο - σελ. 20  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και εντοπίζουν το αρκτικόλεξο Μ.Μ.Μ. Ο/η δάσκαλος/α  
εξηγεί τη σημασία του. Στη συνέχεια συμπληρώνουν τις ασκήσεις 1 και 2 σελ. 21 με λέξεις από το  
κείμενο. Στην άσκηση 3 παράγουν προφορικό λόγο για τα ΜΜΜ με βάση το λεξιλόγιο που έχουν  
μάθει. ΨΜΑ 8 σελ. 21  
Στο ΤΕ σελ. 33 οι μαθητές/τριες αντιστοιχίζουν πραγματικά αρκτικόλεξα με τη σημασία τους τόσο  
στην άσκηση 14 όσο και στο ΨΜΑ 6 σελ. 14. Στην άσκηση 15 γράφουν μια πρόταση με τη λέξη  
«διαδρομή» και βρίσκουν και άλλες λέξεις της οικογένειας «δρόμος».  
Κείμενο 6 «Μέσα Μαζικής Μεταφοράς σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας», σελ. 22-23  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τα κείμενα και παρατηρούν τις εικόνες. Στη συνέχεια απαντούν σε  
ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής κατανόησης κειμένου. Οι μαθητές/τριες μπορούν να συζητήσουν  
στην τάξη για τα μέσα μαζικής μεταφοράς που υπάρχουν στη δική τους περιοχή και να φτιάξουν μια  
αφίσα. ΨΜΑ 9 σελ. 23.  
31  
Λεξιλόγιο – σελ. 24  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις σύνθετες λέξεις με τη λέξη «αέρας» και δημιουργούν δικές τους  
για να συμπληρώσουν προτάσεις. ΨΜΑ 10 σελ. 24. Στο ΤΕ, σελ. 34, άσκ. 16 και στο ΨΜΑ 7 στην ίδια  
σελίδα εξασκούνται περισσότερο με την παραγωγή και τη χρήση σύνθετων λέξεων με τη λέξη  
«αέρας». Στην άσκ. 17 σελ. 34 οι μαθητές/τριες παράγουν γραπτό λόγο με αφορμή το κείμενο του  
ΒΜ σελ. 22-23 και εκφράζουν και τις δικές τους απόψεις.  
Ομαδική δραστηριότητα - σελ. 24  
Η άσκ. 3 είναι η διαθεματική άσκηση της ενότητας. Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε ομάδες και  
δραματοποιούν σκηνές αναχώρησης σε λιμάνια, αεροδρόμια, σταθμούς λεωφορείων και τρένων.  
Ετοιμάζουν εισιτήρια, βαλίτσες, διαβατήρια και μοιράζονται διάφορους ρόλους (ταξιδιώτης, οδηγοί,  
πιλότοι, λιμενικοί, συγγενείς).  
Κείμενο 7 «Διαφορετικά Μέσα Μεταφοράς», σελ. 25-26  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν τα κείμενα και συμπληρώνουν τα κενά με τη σωστή λέξη. ΨΜΑ 11 σελ.  
26  
Γραμματική - σελ. 27  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις προτάσεις του κειμένου και αναγνωρίζουν ότι αναφέρονται στο  
παρελθόν. Μαζί με τον/τη δάσκαλο/α επεξεργάζονται τον πίνακα με το κλιτικό παράδειγμα ρημάτων  
παθητικής φωνής στο παρελθόν διαρκείας. Συμπληρώνουν προτάσεις με ρήματα παθητικής φωνής  
στο παρελθόν. ΨΜΑ 12 σελ. 27 παρελθόν διαρκείας του ρήματος «βάφομαι». Στο ΤΕ στην σελ. 35,  
ασκ. 18, 19, 20 και στο ΨΜΑ 8 οι μαθητές/τριες εξασκούνται στα ρήματα στο παρελθόν διαρκείας.  
Υποενότητα 6.3 «Μετακίνηση με φαντασία και συναίσθημα»  
Κείμενο 8 «Τα απίθανα ταξίδια του Λάκη», σελ. 28  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης τόσο παραγωγής  
προφορικού λόγου όσο σωστού/λάθους. Στην άσκ. 3 συμπληρώνουν το ποίημα με τις σωστές λέξεις  
ώστε να βγάζει νόημα και στη συνέχεια καλούνται να φτιάξουν το δικό τους ποίημα με δύο περιοχές  
και ένα ζωάκι. ΨΜΑ 13 σελ. 19 . Στο ΤΕ στην άσκ. 21, σελ. 36 οι μαθητές/τριες αντιστοιχίζουν  
μεταφορικά μέσα με τα χαρακτηριστικά τους.  
Κείμενο 9 «Απέναντι», σελ. 30-31  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και εντοπίζουν τα βασικά σημεία της αφήγησης: ήρωας,  
πρόβλημα. Οι ασκήσεις 2 , 3, και 4 σελ. 31 είναι ασκήσεις κατανόησης του κειμένου, λεξιλογίου και  
εύρεσης των κατάλληλων λέξεων από το κείμενο. ΨΜΑ 14 σελ. 31. Στο ΤΕ στην άσκ. 22α σελ. 36 οι  
μαθητές/τριες αφηγούνται προφορικά την ιστορία του Μέλιου με δικά τους λόγια και μετά τη  
γράφουν χρησιμοποιώντας μόνο 3 προτάσεις (εισαγωγή στην περίληψη).  
Στην άσκ. 22β οι  
μαθητές/τριες καλούνται να απαντήσουν σε δύο ερωτήσεις ανοιχτού τύπου εκφράζοντας τις δικές  
τους σκέψεις για το κείμενο που διάβασαν.  
Κείμενο 10 «Η τελευταία βόλτα», σελ. 32.  
32  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες αρχικά παρατηρούν την εικόνα και κάνουν υποθέσεις για το κείμενο που θα  
διαβάσουν. Στη συνέχεια διαβάζουν το κείμενο και απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης πολλαπλής  
επιλογής (άσκ. 1 σελ. 33). . Παράγουν προφορικό λόγο με αφορμή το κείμενο (άσκ. 2 σελ. 33). Στην  
άσκ. 3 σελ. 33 οι μαθητές/τριες χρησιμοποιούν τους ήρωες του κειμένου για να αφηγηθούν μια  
φανταστική περιπέτεια των ηρώων. ΨΜΑ 15 σελ. 33  
Στο ΤΕ στην άσκ. 23 σελ. 37 οι μαθητές/τριες πρέπει να αντιστοιχίσουν τις εκφράσεις του κειμένου  
με τη σημασία τους. ΨΜΑ 9 σελ. 37.  
Υποενότητα 6.4 Επανάληψη  
Στη σελ. 34 του Β.Μ. υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Στη σελ. 35 ελέγχουν τις γνώσεις τους. Στο ΤΕ στην άσκ. 24 σελ. 38  
παράγουν γραπτό λόγο - οδηγίες αποφυγής σύγκρουσης. Η άσκ. 25 σελ. 38 είναι μια άσκηση για τα  
αρκτικόλεξα όπως και το ΨΜΑ 10 σελ. 38. Οι ασκήσεις 26-34 σελ. 38-42 είναι επαναληπτικές  
ασκήσεις λεξιλογίου της ενότητας ενώ οι ασκήσεις 35-37 σελ. 42-43 είναι επαναληπτικές ασκήσεις  
γραμματικής της ενότητας.  
Ενότητα 7: Βιβλιοταξίδια  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Να γνωρίσουν τα βασικά στάδια δημιουργίας ενός βιβλίου: ιδέα, συγγραφή, εικονογράφηση,  
έκδοση, τυπογραφείο.  
Να αναγνωρίζουν και να χρησιμοποιούν βασικό λεξιλόγιο σχετικό με το βιβλίο και τη βιβλιοθήκη.  
Να κατανοούν και να χρησιμοποιούν τους αδύνατους τύπους των προσωπικών αντωνυμιών.  
Να εντοπίζουν σύνθετες λέξεις και να αναλύουν τα μέρη τους.  
Να κλίνουν τα θηλυκά ουσιαστικά σε -α .  
Να παρουσιάζουν ένα αγαπημένο βιβλίο σύμφωνα με τα στοιχεία βιβλιοπαρουσίασης.  
Να γνωρίσουν τη λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης και τους κανόνες χρήσης της.  
Να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στην ανάγνωση.  
Προοργανωτής σελ. 36-77 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες και συζητούν: «Πώς γράφεται ένα βιβλίο;», «Ποιο βιβλίο  
θα διάλεγες και γιατί;», «Πόσοι άνθρωποι δουλεύουν για να γίνει ένα βιβλίο;». Ο/Η εκπαιδευτικός  
ενθαρρύνει τα παιδιά να μοιραστούν προσωπικές εμπειρίες ανάγνωσης. Γίνεται υποθετικός  
διάλογος για το πώς μπορεί ένα βιβλίο να “γεννηθεί” από μια ιδέα.  
Υποενότητα 7.1 “Πώς δημιουργείται ένα βιβλίο!”  
33  
 
Κείμενο 1 “Μια συγγραφέας στην τάξη μας”, σελ. 38  
Κείμενο 2 “Μια συγγραφέας στην τάξη μας”-συνέχεια, σελ. 40  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες συζητούν για τον ρόλο του/της συγγραφέα, την έννοια της ιδέας και της φαντασίας,  
εντοπίζουν στο κείμενο τα στάδια συγγραφής και βελτίωσης ενός βιβλίου, αναγνωρίζουν το  
επάγγελμα του/της εικονογράφου και τη συμβολή του στο βιβλίο, απαντούν στις ασκήσεις  
κατανόησης και εντοπίζουν λέξεις-κλειδιά στο κείμενο·, συμπληρώνουν τις λέξεις που περιγράφουν  
τη διαδικασία δημιουργίας ενός βιβλίου (ΨΜΑ 1- 2-3, σελ.38-39). (ΨΜΑ 4 σελ.40).  
Ο/η εκπαιδευτικός έχει την επιλογή να ξεκινήσει την ενότητα από το ΤΕ σελ. 44-45. Εκεί  
συμπληρώνεται νοηματικά η πορεία δημιουργίας των βιβλίων με το κείμενο για την ιστορία του  
χαρτιού, καθώς και την αντίστοιχη νοηματική επεξεργασία.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Οι μαθητές/τριες συνδέουν εικόνες, διαλόγους και αφήγηση. Επισημαίνουν ότι η γλώσσα που  
χρησιμοποιεί η συγγραφέας είναι άμεση, προφορική και φιλική, ταιριάζοντας στο πλαίσιο της  
επίσκεψης στην τάξη. ΤΕ ασκήσεις 3, 4, 7.  
Κείμενο 3 «Παρουσιάζουμε τα αγαπημένα μας βιβλία», σελ. 41-42  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι ήρωες του βιβλίου διαβάζουν σύντομα αποσπάσματα από τα αγαπημένα τους βιβλία. Στη  
συνέχεια συζητούν τι είναι αυτό που κάνει ένα βιβλίο ενδιαφέρον. Το κείμενο αυτό αποτελεί τη βάση  
επεξεργασίας τόσο του λεξιλογίου όσο και της παραγωγής γραπτού λόγου που ακολουθεί.  
Προτείνεται να γίνει σύντομη παρουσίαση των προτεινόμενων βιβλίων στην τάξη, ώστε να  
εντοπιστούν τα αναφερόμενα στοιχεία στο εξώφυλλο και στο περιεχόμενο. Εναλλακτικά  
παρουσιάζονται και άλλα βιβλία που προτείνουν οι μαθητές/τριες. ΤΕ ασκήσεις 8,9, ΨΜΑ 5.  
Λεξιλόγιο - Σελ. 43  
Στην αρχή της σελίδας βρίσκεται συγκεντρωμένο προς αξιοποίηση το λεξιλόγιο της ενότητας όπου  
φαίνεται η διάκριση ανάμεσα σε πρόσωπα και πράξεις συσχετιζόμενα με την έννοια του βιβλίου. Οι  
μαθητές/τριες αναγνωρίζουν σύνθετες λέξεις σχετικές με τα βιβλία (βιβλιοθήκη, βιβλιοπώλης,  
βιβλιοφάγος κ.ά.), μαθαίνουν να εντοπίζουν τις δύο λέξεις που ενώθηκαν με το «ενωτικό» γράμμα.  
Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να δημιουργήσει ανάλογες νέες λέξεις μαζί με τα παιδιά. Για περισσότερη  
εξάσκηση στο ΤΕ, ασκήσεις 5 και 6.  
Γραμματική Σελ. 44  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν φράσεις με προσωπικές αντωνυμίες στα κείμενα 1 και 2, σελ. 38 και 40  
αντίστοιχα. Μαθαίνουν την κλίση των προσωπικών αντωνυμιών και εφαρμόζουν μετασχηματίζοντας  
προτάσεις από δυνατούς σε αδύνατους τύπους. Οι δραστηριότητες 11 και 12 του ΤΕ αποσκοπούν  
στην καθημερινή, λειτουργική χρήση της γραμματικής. Επίσης, οι μαθητές/τριες ενθαρρύνονται να  
χρησιμοποιούν μικρές προτάσεις της καθημερινότητας. Επέκταση-εμπέδωση με το ΨΜΑ 6-7 στο ΒΜ  
και ΨΜΑ 6 στο ΤΕ.  
Παραγωγή γραπτού λόγου - σελ. 45  
Στην παραγωγή γραπτού λόγου (σελ. 45), ο/η εκπαιδευτικός υπενθυμίζει τα 3 βήματα της  
βιβλιοπαρουσίασης: εξώφυλλο-περιεχόμενο-άποψη. Με οδηγό την πρότυπη παρουσίαση  
λογοτεχνικού βιβλίου επιδιώκεται να οργανώσουν οι μαθητές/τριες τη δική τους βιβλιοπαρουσίαση  
μέσω λέξεων κλειδιών. Στο ΤΕ γίνεται εφαρμογή με τη δραστηριότητα 10.  
34  
Υποενότητα 7.2 «Στη βιβλιοθήκη…»  
Κείμενο 4 «Ξενάγηση στη βιβλιοθήκη του σχολείου μας», σελ. 46  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Ο/Η εκπαιδευτικός αξιοποιεί το κείμενο σε συνδυασμό με τις δραστηριότητες 13 και 14 από το ΤΕ  
ώστε οι μαθητές/τριες να γνωρίζουν τη λειτουργία της βιβλιοθήκης, τις κατηγορίες των βιβλίων και  
τη σημασία της οργάνωσης των βιβλίων σε θεματικές ομάδες. Επίσης συζητούν κανόνες σωστής  
χρήσης της βιβλιοθήκης. Για την ενότητα αυτή αξιοποείται η σχολική βιβλιοθήκη. Μπορεί να  
αξιοποιηθεί η άσκηση 19 από το ΤΕ για εξοικείωση με την έννοια της δανειστικής βιβλιοθήκης.  
Προτείνεται ο/η εκπαιδευτικός να μετατρέψει τον χώρο της βιβλιοθήκης σε μικρό εργαστήρι  
ανάγνωσης. ΨΜΑ 8.  
Κείμενο 5 «Χαριστική βιβλιοθήκη», ακουστικό, σελ. 47  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Το ΨΜΑ 9 περιέχει ένα ακουστικό κείμενο. Οι προσληπτικές και παραγωγικές δραστηριότητες  
προφορικού λόγου καλλιεργούνται σε τρία επίπεδα. Πριν την ακρόαση, κατά τη διάρκεια και μετά  
την ακρόαση. Οι μαθητές/τριες κάνουν προβλέψεις για την ιστορία που θα ακούσουν και στη  
συνέχεια μετά την ακρόαση, πρώτη και δεύτερη φορά, ασκούνται στη χρονολογική σειρά γεγονότων  
και στην κατανόηση ενεργειών του ήρωα. Τέλος με την δραστηριότητα 4 εστιάζεται η προσοχή στην  
έννοια του «χαρίζω» και στη χαρά της ανταλλαγής.  
Κείμενο 4 «Παράξενες βιβλιοθήκες: Το ταξίδι των βιβλίων», σελ. 48  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Το κείμενο παρουσιάζει διαφορετικές βιβλιοθήκες από όλο τον κόσμο με στόχο να ενεργοποιήσει τη  
φυσική περιέργεια των μαθητών/τριών για την ανάγκη να υπάρχουν βιβλία παντού.  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Ο/Η εκπαιδευτικός έχει την ευχέρεια να αξιοποιήσει το κείμενο για ευρύτερη αναζήτηση στο  
διαδίκτυο μαζί με τους μαθητές/τριες και παρουσίαση ανάλογων μορφών-τύπων βιβλιοθηκών.  
Λεξιλόγιο - Σελ. 49  
Οι μαθητές/τριες καλούνται να ανακαλύψουν τις τρεις διαφορετικές σημασίες της λέξης  
«βιβλιοθήκη» και να τις εφαρμόσουν δημιουργικά σε εκφράσεις. Στη συνέχεια, έχοντας ως σημείο  
αναφοράς το κείμενο 6 ο/η εκπαιδευτικός αξιοποιεί το σχολικό λεξικό για τη λέξη «απομακρύνω».  
Με τη δραστηριότητα 3 επιδιώκουμε να διεγείρουμε τη φαντασία των μαθητών/τριών για μια  
«μαγική βιβλιοθήκη». Με τα ΨΜΑ 10 και 11 ανακαλύπτουμε κι άλλες παράξενες βιβλιοθήκες.  
Γραμματική - Σελ. 50-51  
Θηλυκά ουσιαστικά σε -α. Οι μαθητές/τριες ασκούνται στην ορθή κλίση και ταυτόχρονα εντοπίζουν  
τη μεταβολή της κατάληξης και του τόνου στα θηλυκά ουσιαστικά σε -α. Συνδέουν τις μορφές των  
ουσιαστικών με πραγματικά παραδείγματα από το κείμενο. Το ΨΜΑ 12 προσφέρει εμπέδωση του  
γραμματικού φαινομένου. Από το ΤΕ αξιοποιούνται για το φαινόμενο οι ασκήσεις 17, 18, 20. Οι  
ασκήσεις 15 (αλφαβητική σειρά), 16 (σχηματισμός προτάσεων) προσφέρονται για περαιτέρω  
εξάσκηση στο θέμα των βιβλιοθηκών.  
Υποενότητα 7.3 «Διαφορετικές, παράξενες βιβλιοθήκες του κόσμου»  
Κείμενο 7 «Η φωλιά των βιβλίων», σελ. 52  
35  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες συζητούν για την αξία των βιβλίων σε δύσκολες συνθήκες, εντοπίζουν μεταφορές  
και παρομοιώσεις («χάρτινη φωλιά», «γαλαξίας γεμάτος αστέρια»), εκφράζουν συναισθήματα και  
αναστοχάζονται για τη δύναμη της γνώσης. Περισσότερη ενασχόληση και ανάλυση του κειμένου  
προσφέρεται με τις δραστηριότητες 21 και 22 στο ΤΕ. ΨΜΑ 13.  
Κείμενο 8 «Η μέλισσα των βιβλίων», σελ. 53  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες γνωρίζουν την έννοια της κινητής βιβλιοθήκης μέσα από το λογοτεχνικό κείμενο.  
Υπάρχουν ερωτήσεις κατανόησης και δημιουργικής αφήγησης της συνέχειας της ιστορίας.  
Φαντάζονται και σχεδιάζουν τη δική τους πρωτότυπη βιβλιοθήκη. Στο ΤΕ η δραστηριότητα 24 είναι  
ευχάριστη και φιλική προς τους μαθητές/τριες, ώστε να αναλύσουν βαθύτερα τον ήρωα του βιβλίου.  
Με το ΨΜΑ 14 οι μαθητές/τριες επιλέγουν αυτό που εκφράζει καλύτερα την άποψή τους για τα  
βιβλία, χωρίς σωστό ή λάθος.  
Ομαδική δραστηριότητα  
Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε ομάδες και ασκούνται στη δημιουργική γραφή. Στην άσκηση 23 του  
ΤΕ γράφουν ομαδικά τη συνέχεια της ιστορίας “Η μέλισσα των βιβλίων”. Ως επέκταση, μπορούν να  
δραματοποιήσουν την ιστορία, να κάνουν παντομίμα με τους θορύβους και να αναπαραστήσουν το  
τέλος που επέλεξαν. Συνεργάζονται και δημιουργούν τη φιγούρα του Οράτιου με ζωγραφική ή σε  
χαρτόνι, αποτυπώνοντας τα χαρακτηριστικά του.  
Κείμενο 9 «Το μυστήριο βιβλίο», σελ. 54-55  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες έρχονται σε επαφή με τον ανθρωπομορφισμό στο λογοτεχνικό κείμενο. Ένα βιβλίο  
παίρνει ανθρώπινη μορφή και εκφράζει τις αγωνίες του. Ασκούνται σε ερωτήσεις κατανόησης και  
δημιουργικής συνέχεια της ιστορίας και συζητούν τη σχέση αναγνώστη–βιβλίου και την αξία της  
ανάγνωσης. ΨΜΑ 15: Ακούμε το τραγούδι και συμπληρώνουμε τις ασκήσεις.  
Υποενότητα 7.4 Επανάληψη  
Στη σελ. 56 του Β.Μ. υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Η ενότητα κλείνει με το φύλλο αυτοαξιολόγησης. Στο τετράδιο εργασιών  
σελ. 57 υπάρχει πίνακας αυτοελέγχου του βασικού φαινομένου παραγωγής λόγου, που αξιοποιείται  
στην εβδομάδα επανάληψης. Οι ασκήσεις 25-29 και το ΨΜΑ9 αφορούν στο λεξιλόγιο και οι ασκήσεις  
30-34 και το ΨΜΑ 10 στη γραμματική.  
Ενότητα 8: Από την Ελλάδα…παντού  
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ)  
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:  
Να κατανοούν και να αντλούν πληροφορίες από διαφορετικά κειμενικά είδη σχετικά με ταξίδια,  
τόπους και το φυσικό περιβάλλον.  
Χρησιμοποιούν σε προτάσεις τα αρσενικά ουσιαστικά σε –ας και - ους (πληθ. σε -δες)  
36  
 
Σχηματίζουν και να χρησιμοποιούν σωστά το Παρελθόν και το Μέλλον των ρημάτων.  
Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους με λέξεις και οικογένειες λέξεων σχετικές με ταξίδια, μετακινήσεις,  
τόπους και κατοικίες.  
Ερμηνεύουν λέξεις από άλλες γλώσσες και να τις χρησιμοποιούν στον προφορικό και γραπτό λόγο.  
Εντοπίζουν τα χαρακτηριστικά (δομή και  
μήνυμα(email).  
οργάνωση)  
και να συντάσσουν  
ηλεκτρονικό  
Προοργανωτής - σελ. 58-59 (ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης του προοργανωτή)  
Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις εικόνες, διαβάζουν τις φράσεις και συζητούν. Ανταλλάσσουν  
εμπειρίες από διακοπές ή ταξίδια που έχουν κάνει. Εντοπίζουν στον χάρτη την πόλη/χωριό τους και  
τα μέρη που αναφέρονται (Γιάννενα, Παρίσι, Αυστραλία). Ο δάσκαλος ενθαρρύνει τους/τις  
μαθητές/ριες να περιγράψουν εικόνες, να μιλήσουν για τοπία, μνημεία και χώρες που θα ήθελαν να  
γνωρίσουν.  
Υποενότητα 8.1 “Η ζωή στην πόλη και το χωριό”  
Κείμενο 1 “Η ζωή σε διαφορετικά μέρη”, σελ. 60  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες: συζητούν για τη ζωή στην πόλη και στο χωριό, με αφορμή τα τρία παραδείγματα  
του κειμένου. Εντοπίζουν βασικές πληροφορίες: πού ζει κάθε παιδί, πώς είναι η καθημερινότητά του.  
Συγκρίνουν τις τρεις περιοχές (Κυψέλη – Ανθηρό – Ιωάννινα). Απαντούν στις ερωτήσεις κατανόησης,  
στη δραστηριότητα «Σωστό/Λάθος». Περιγράφουν τη δική τους γειτονιά: «Τι υπάρχει γύρω από το  
σπίτι μου; Πού παίζω; Πού πηγαίνω συχνά;». Στη σελ. 61 Οι μαθητές/τριες συνδέουν το κείμενο με  
τις εικόνες (γειτονιά πόλης – χωριό – λίμνη στα Ιωάννινα), εντοπίζουν διαφορές ανάμεσα στις 3  
περιοχές και γράφουν για την δική τους γειτονιά. ΨΜΑ 1 (ΒΜ, σελ.61)  
Κείμενο 2 «Από την πόλη στο χωριό», σελ. 62  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες: διαβάζουν τον τίτλο και κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο (ταξίδι, αλλαγή  
τόπου, διακοπές στο χωριό). Εντοπίζουν στο κείμενο βασικές πληροφορίες: τη διαδρομή, τα  
συναισθήματα και τις πρώτες ενέργειες του Παύλου. Δημιουργούν διάλογο μεταξύ Παύλου και  
φίλου. Ζωγραφίζουν μια σκηνή από την ιστορία συνδέοντας εικόνα και αφήγηση.  
Λεξιλόγιο - σελ. 66  
Οι μαθητές/τριες: εντοπίζουν στα κείμενα 1 και 2 λέξεις και φράσεις που περιγράφουν τη ζωή στην  
πόλη και στο χωριό. Συμπληρώνουν τον πίνακα συγκρίνοντας χαρακτηριστικά Συζητούν ομοιότητες-  
διαφορές και αξιοποιούν το λεξιλόγιο σε προφορικές περιγραφές. Βρίσκουν τη σημασία των λέξεων  
πολυκατοικία και πολύχρωμος στο σχολικό λεξικό. Φτιάχνουν σύνθετες λέξεις με πολυ- και μονο-.  
ΨΜΑ 2 σελ. 63. ΨΜΑ 3 σελ. 64 Στο ΤΕ άσκ.2(σελ. 62) οι μαθητές/τριες γράφουν πρόταση με τη λέξη  
«κατεύθυνση», δημιουργούν την οικογένεια της λέξης «ταξίδι» και γράφουν προτάσεις με τις λέξεις  
«ταξιδιώτισσα», «ταξιδάκι», «ταξιδεύω».  
Κείμενο 3 «Καλοκαίρι στην πόλη», σελ. 65  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες κατανοούν το πρόβλημα των παιδιών (έλλειψη πάρκου στην πόλη) και την  
πρωτοβουλία τους. Συζητούν γιατί τα πάρκα και οι χώροι πρασίνου είναι σημαντικοί στην πόλη.  
Περιγράφουν δράσεις για να βελτιώσουν τη γειτονιά τους.  
37  
Γραμματική σελ. 66  
Τα κείμενα 2 και 3 χρησιμοποιούνται ως παράδειγμα χρήσης ρημάτων σε παρελθόν και μέλλον. Οι  
μαθητές/τριες παρατηρούν τα ρήματα με την έντονη γραφή. Κατανοούν τον σχηματισμό (θα) +βάση  
+ κατάληξη) και εφαρμόζουν τη γνώση στη σύνταξη προτάσεων. ΨΜΑ 4 και 5 (σελ.66,Β.Μ.) Στο ΤΕ  
στις άσκ. 3,4,5α,8 (σελ.63-64-66) σχηματίζουν το παρελθόν των ρημάτων, στην 5β εξασκούνται στη  
χρήση τους με παραγωγή αφηγηματικού κειμένου. ΨΜΑ 1 (σελ 64,ΤΕ). Στις άσκ. 6,7 (σελ. 65)  
σχηματίζουν τον Μέλλοντα των ρημάτων. ΨΜΑ 2 (σελ.65, ΤΕ) και ΨΜΑ 3 (σελ.66,ΤΕ)  
Κείμενο 4 «Τήλος, μικρή κιβωτός (2020) - Δημοτικό Σχολείο Τήλου», σελ. 67  
Ακρόαση και παραγωγή προφορικού λόγου  
Στο ΨΜΑ 6 σελ. 67 οι μαθητές/τριες ακούν προσεκτικά το κείμενο και εντοπίζουν βασικές  
πληροφορίες. Απαντούν στις ερωτήσεις σωστό/λάθος αξιοποιώντας στοιχεία που άκουσαν.  
Συμπληρώνουν τα κενά. Συζητούν για τα νησιά, τα ταξίδια με καράβι και τον τρόπο ζωής των παιδιών  
σε μικρούς τόπους. «Τι θα ήθελα να δω στην Τήλο; Πώς φαντάζομαι το σχολείο εκεί;» Δημιουργούν  
ζωγραφιά βασισμένη σε πληροφορίες που άκουσαν (δεξιότητα αναπαράστασης από ακρόαση).  
Υποενότητα 8.2 «Ταξίδια ονειρεμένα!»  
Κείμενο 5 «Πού ταξιδεύει το μυαλό σου;», σελ.68  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Το κείμενο είναι αφήγηση πρώτου προσώπου. Οι μαθητές/τριες συνδυάζουν το κείμενο με την  
εικόνα και ερμηνεύουν τη φράση «ταξίδια του νου». Ο δάσκαλος δίνει έμφαση στη φαντασία ως  
μέσο εξερεύνησης του κόσμου. Οι μαθητές/τριες επιλέγουν τη σωστή σημασία μεταφορικών  
εκφράσεων. Συζητούν για τις δικές τους φανταστικές περιπλανήσεις: «Πού πηγαίνουμε με τη  
φαντασία μας; Τι βλέπουμε; Ποιους συναντάμε;»  
Κείμενο 6 « Ταξίδι στο Παρίσι», σελ. 69  
Προσληπτικές και παραγωγικές δεξιότητες  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν βασικές πληροφορίες για το ταξίδι (προορισμός, δραστηριότητες,  
αξιοθέατα, τοπικά φαγητά). Απαντούν σε ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής σχετικά με το κείμενο.  
ΨΜΑ 7 (σελ.69, ΒΜ)  
Λεξιλόγιο – σελ. 71  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν λέξεις από άλλες γλώσσες, αναφέρουν δικές τους σχετικές με  
αθλήματα, φαγητά και ταξίδια. ΨΜΑ 8 (σελ.71,ΒΜ) Στο ΤΕ στην άσκ. 9 (σελ.67) Οι μαθητές/τριες  
βρίσκουν τη λέξη που δεν ανήκει στην ίδια οικογένεια. Στις άσκ. 10,11 ερμηνεύουν λέξεις από άλλες  
γλώσσες και τις χρησιμοποιούν σε προτάσεις. ΨΜΑ 4 (σελ.67,ΤΕ)  
Γραμματική – σελ. 72  
Οι μαθητές/τριες εντοπίζουν και σχηματίζουν τον πληθυντικό των αρσενικών ουσιαστικών σε -ας  
παρατηρώντας τις αλλαγές στις συλλαβές (πληθ. σε -δες) (σελ.71-72 ) ΨΜΑ 9 (σελ.72, ΒΜ) Στο ΤΕ (  
σελ.70-71) άσκ. 15,16,17 σχηματίζουν τους διάφορους τύπους αρσενικών ουσιαστικών σε -ους και -  
ας, στις άσκ.18,19 (σελ.71). ΨΜΑ 5, σελ. 71 ΤΕ  
Κείμενο 7 «E-mail από την Αυστραλία», σελ. 73  
38  
Παραγωγή γραπτού λόγου  
Οι μαθητές/τριες: διαβάζουν το email της Νίνας και συζητούν για το περιεχόμενο: ποιος γράφει, σε  
ποιον, τι πληροφορίες δίνει. Εντοπίζουν λέξεις-κλειδιά που βοηθούν στην οργάνωση του κειμένου.  
ΨΜΑ 10 σελ. 73 ΒΜ. Στην άσκ. 12 (ΤΕ, σελ. 68)διαχωρίζουν την επιστολή από το ηλεκτρονικό μήνυμα  
και στην άσκ. 13 βάζουν σε σωστή σειρά τις προτάσεις. Στην άσκ. 14 (ΤΕ, σελ. 69) γράφουν ένα δικό  
τους email ακολουθώντας τη δομή του παραδείγματος.  
Υποενότητα 8.3 «Ταξίδια μαγικά, ταξίδια διαφορετικά »  
Κείμενο 8 «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ», σελ. 74  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο και απαντούν σε ερωτήσεις κατανόησης. Εντοπίζουν  
άγνωστες λέξεις και συζητούν τη σημασία τους. Συμπληρώνουν τις άσκ. 27-28 (ΤΕ, σελ. 74) Στο  
ΤΕ(σελ.73, άσκ.25-26) Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το γράμμα από τον πλανήτη Άρη και  
αποκωδικοποιούν το μήνυμα (σελ.74) Το κείμενο είναι αφηγηματικό (πρωτοπρόσωπη αφήγηση).  
ΨΜΑ 11 και 12 (σελ.75, ΒΜ)  
Ομαδική δραστηριότητα, σελ. 75  
Χωρίζονται σε ομάδες και κατασκευάζουν τη «βαλίτσα του ταξιδιώτη». Η ομαδική δραστηριότητα  
υλοποιείται την εβδομάδα της επανάληψης.  
Κείμενο 9 «Το βουνό», σελ. 76  
Ανάγνωση βιβλίων/εκτεταμένων κειμένων  
Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν τους ήρωες και τις δράσεις τους. Κατανοούν την πλοκή, εντοπίζουν  
συναισθήματα. Ζωγραφίζουν εικόνες που αντιστοιχούν σε στίχους του ποιήματος. Στο ΤΕ (σελ.70-73)  
στις άσκ. 20,21,22,23,24 οι μαθητές/τριες βάζουν τα γεγονότα σε σωστή σειρά, εντοπίζουν λέξεις σε  
κρυπτόλεξο, αντιστοιχίζουν λέξεις με ορισμούς. ΨΜΑ 6 σελ. 73  
Κειμενικοί τύποι και πολυτροπικότητα  
Το ποίημα αφηγείται την περιπέτεια του βουνού. Το βουνό και το περιβάλλον του περιγράφονται με  
εικόνες και μεταφορές. Οι μαθητές/τριες μπορούν να παίξουν ρόλους (βουνό, μαμά, δελφίνια) για  
να βιώσουν την ιστορία.  
Υποενότητα 8.4 Επανάληψη  
Στη σελ. 77 του Β.Μ. υπάρχει ο συνοπτικός πίνακας επανάληψης των γραμματικών και λεξιλογικών  
φαινομένων της ενότητας. Στη σελ. 78 ελέγχουν τις γνώσεις τους.  
Στο ΤΕ οι ασκήσεις 29,30,31, (σελ. 76-77) επικεντρώνονται στην κατανόηση, τη σημασία και τη χρήση  
λεξιλογίου σε προτάσεις. ΨΜΑ 7 (σελ. 75, ΤΕ) ΨΜΑ 8 (σελ. 76, ΤΕ). Οι μαθητές/τριες εξασκούνται  
στη σύνταξη ηλεκτρονικού μηνύματος (άσκ. 32). ΨΜΑ 9 σελ. 77. Στη γραμματική μεταφέρουν απλές  
προτάσεις σε παρελθόν και μέλλον κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές στα ρήματα (άσκ.33, σελ. 77),  
άσκ. 34 επιλέγουν τον σωστό τύπο ρήματος. Στην άσκ. 35 συνομιλούν μέσω βιντεοκλήσης με παιδιά  
που ζουν σε άλλα μέρη της Ελλάδας.  
39  
7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  
7.1 - Γλωσσάρι  
Α
Αδύνατοι τύποι  
Αλφαβητική σειρά  
Αντίθετη λέξη  
Αντωνυμία προσωπική  
Αρκτικόλεξο  
Αρνητική πρόταση  
Αόριστο άρθρο  
Αρσενικό ουσιαστικό  
Αφήγηση  
Θ
Θηλυκό ουσιαστικό  
Θεματικό λεξιλόγιο  
Κ
Π
Παθητική φωνή  
Παραγωγή  
Παρομοίωση  
Παρόν διαρκείας  
Παρελθόν απλό  
Παρελθόν διαρκείας  
Πεζό γράμμα  
Περιγραφή  
Κατάληξη  
Κεφαλαίο γράμμα  
Κοινό όνομα  
Κύριο όνομα  
Λ
Λεξικό  
Πληθυντικός αριθμός  
Πρόταση  
Β
Μ
Βοηθητικό ρήμα  
Γ
Μεγεθυντικό  
Μέλλον απλό  
Μέλλον διαρκείας  
Μεταφορά  
Ρ
Ρήμα  
Γένος  
Σ
Δ
Σημείο στίξης  
Συμπλήρωμα  
Συμφωνικό σύμπλεγμα  
Συνδετικό όμικρον  
Συνδετικό ρήμα  
Σύνθετη λέξη  
Συνώνυμη λέξη  
Τ
Δάνεια λέξη  
Ε
Ο
Οικογένεια λέξεων  
Ομοιοκαταληξία  
Ορθογραφία  
Οριστικό άρθρο  
Ουδέτερο ουσιαστικό  
Ενεργητική φωνή  
Ενικός αριθμός  
Επίθημα  
Επίρρημα  
Επιφώνημα  
Ερωτηματικό  
Τοπικό επίρρημα  
Υ
Υποκοριστικό  
40  
   
7.2 – Λύσεις ενδεικτικών ασκήσεων  
ΕΝ. 1 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
ΕΝ. 1 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ. 17 άσκ. 1: (1η στήλη) Σάμος- γιαγιά, σελ. 9 άσκ. 2: 2. φρέσκα, παιδική, κατασκήνωση,  
παππούς - Αχιλλέας, Κατερίνα - Πήγαινε βόλτα αστερίας, Μάκης, Σάββατο, φθινόπωρο, φίλους,  
στη θάλασσα, κολυμπούσε, έπαιζε, βρήκε έναν σχολεία, θάλασσα  
αστερία - χαρά / (2η στήλη) καλοκαιρινά  
σελ. 10 άσκ. 3: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη,  
Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή  
προγράμματα Δήμου και κατασκήνωση  
-
αδερφός, θείοι, ξαδέρφια, Μάκης, Χανίν - άλλα  
παιδιά - Έπαιζε στην πλατεία ή στην παιδική  
σελ. 11 άσκ. 4γ: 2δ, 3α, 4γ  
χαρά,  
πήγαινε  
στη  
θάλασσα  
το  
σελ. 13 άσκ. 10 (ενδεικτικά): Το όνομά μου είναι  
___. Έχω 2 αδερφές, μια μικρή και μια μεγάλη. Έχω  
μακριά μαλλιά και είμαι 7 χρονών.  
Σαββατοκύριακο - χαρά  
σελ. 19 άσκ. 2: πόδι, τέρμα, φύλακας, πολύ,  
χρώμα  
σελ 15 άσκ. 12α (ενδεικτικά): Η Ελπίδα και ο Ίωνας  
είναι φίλοι. Εμείς είμαστε στο σχολείο. Η Ούμα  
είναι μαθήτρια.  
σελ. 19 άσκ. 3: χρωματίζω, χρώμα, χρωματιστά  
σελ. 20 άσκ. 1: η ξύστρα μοιάζει με αεροπλάνο,  
η γόμα μοιάζει με ποντίκι, το μολύβι μοιάζει με  
φλογέρα  
σελ. 15 άσκ. 12β (ενδεικτικά): Ο Φίλιππος έχει  
πολλά μαθήματα. Η μαμά έχει πονοκέφαλο. Τα  
παιδιά έχουν καινούρια κασετίνα και τσάντα.  
σελ. 22 άσκ. 1: (1η στήλη) γόμα, μολύβι, ξύστρα  
/ (2η στήλη) ομάδα, συμμαθητές, τάξη  
σελ. 17 άσκ. 14: φεύγουμε, Κατεβαίνουμε,  
Μπαίνουμε, Αρχίζουμε  
σελ. 23 άσκ. 2β: σχολείο, σχόλασμα, σχολάω  
σελ.18 άσκ. 15: 1β, 2α, 3ε, 4γ, 5δ  
σελ. 23 άσκ. 3α: σχολικό λεωφορείο, σχολικό  
περίπατο, σχολική τσάντα  
σελ. 19 άσκ. 17: γράφει, πηγαίνει, θα παίζουμε, θα  
αρχίζω, θα κάνω, διαβάζω  
σελ. 27 άσκ. 1: 2.Σ, 3.Λ, 4.Λ, 5.Σ  
σελ. 20 άσκ. 18α: Ο Φρίξος το κουνέλι, κουνέλι,  
γελά, θέλει, πηδά / Πράσινος θησαυρός, χόρτα,  
σελ. 27 άσκ. 2: 1.β, 2.γ, 3.α, 4.ε, 5.δ  
σελ. 34 άσκ. 2 (ενδεικτικά): τις σκάλες, το θησαυρός, πρώτα, κηπουρός  
συμμαθητή μας, το χέρι  
σελ. 20 άσκ. 18β (ενδεικτικά): Πάνω στο ψηλό  
σελ. 34 άσκ. 3 (ενδεικτικά): στην τάξη, τις βουνό, έχει δροσερό νερό.  
τσάντες μας, το κείμενο  
σελ. 22 άσκ. 20γ: 2. ουρανός, 3. φτερά, 4.  
ζωγραφικής, 5. ορθογραφία, 6. αριθμητική  
σελ. 35 άσκ. 1: -εις, -ει, -ουμε, -ετε, -ουν  
σελ. 39 άσκ. 2α (ενδεικτικά): το λάδι που σελ. 23 άσκ. 21α: έχεις, Έχω, έχουμε, έχετε, έχουν,  
αναστενάζει, τρία καλά, ο κάστορας φωνάζει έχει  
“ααα”  
σελ. 23 άσκ. 21β: 1β, 2β, 3γ, 4γ, 5γ, 6γ  
σελ. 43: 1.σχολική χρονιά, 2.μολύβια, γόμα,  
ξύστρα, 3.πρόγραμμα, 4.είμαστε, είστε, 5.έχεις,  
Έχω, 6.έχουμε, έχετε, 7.την τάξη μας, 8.ο ένας  
τον άλλον, 9.στο σχολείο, 10.τρώω, 11.θα  
παίζω, 12.εί, ι, μμ, μμ, ώ, ω, ω, σ, σ  
σελ. 24 άσκ. 21γ: 1. -με, 2. -ει, 3. -ουν, 4. -εις, 5. -  
ετε, 6. -ω  
σελ. 24 άσκ. 23: Εγώ φέτος πηγαίνω στη δεύτερη  
τάξη. Τα καινούρια βιβλία μου αρέσουν πολύ.  
σελ. 25 άσκ. 26: 1.η, 2.η, 3.οι, 4.ι, 5.ύ, 6.η, 7.η, 8.η,  
9.ύ, 10.μμ, 11.μμ, 12.αι, 13.αι, 14.ού  
41  
 
ΕΝ. 2 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
σελ. 31 άσκ. 7: 1) ντρέπεται, 2) θυμώνετε, 3)  
απολαμβάνετε, 4) εκνευρίζεται, 5) φοβάται, 6)  
αγαπάτε  
σελ. 46 άσκ. 1: 1Λ, 2Λ, 3Σ, 4Σ.  
σελ. 47 άσκ. 2: 1β, 2γ  
σελ. 32 άσκ. 8: 1) ω, γ, 2) μαι, ε 3) ει, α, 4) ται, δ  
σελ. 49 άσκ. 1: 1γ, 2δ, 3α, 4β  
σελ. 50 άσκ. 1.  
5) ετε, β 6) σαι, ζ  
σελ. 32 άσκ. 9: ενεργητική φωνή: θυμώνω, αγαπώ,  
Ρήματα: ενθουσιάζομαι, ευχαριστιέμαι,  
Ουσιαστικά: ενθουσιασμός, ευχαρίστηση  
Ρήματα: λυπάμαι, φοβάμαι, εκνευρίζομαι,  
λύπη, φόβος, εκνευρισμός  
απολαμβάνω, θαυμάζω  
παθητική φωνή: βαριέμαι, λυπάμαι, χαίρομαι,  
απογοητεύομαι  
σελ. 33 άσκ. 10, κλίση ρήματος, άσκηση  
ορθογραφίας από το κείμενο.  
σελ. 52 άσκ. ενεργητική φωνή: πλένω, ντύνω,  
τρέχω. παθητική φωνή: πλένομαι, ντύνομαι,  
κάθομαι  
σελ. 35 άσκ. 15: τελεία, κόμμα, ερωτηματικό,  
θαυμαστικό  
σελ. 37 άσκ. τον κήπο-των κήπων, της οικογένειας-  
τις οικογένειες, η οικογένεια-οι οικογένειες  
σελ. 54 άσκ.: 1) λύνετε, 2) λύνεται, 3) κρύβετε,  
4) κρύβεται  
σελ. 38 άσκ. 18 πάρκο, βάρκα, κράνος, κρεβάτι,  
σελ. 56 άσκ. 1: 1. Ελπίδα: βαρεμάρα, Ούμα:  
φόβο, 2. Ελπίδα: όταν βρέχει, Ούμα: όταν  
μπουμπουνίζει ή βροντάει, 3. Ελπίδα: παίζει  
ένα παιχνίδι αντιβαρεμάρας, Ούμα: σκεπάζεται  
στο κρεβάτι και αγκαλιάζει το αρκουδάκι της, 4.  
Ελπίδα: νιώθει χαρούμενη γιατί σκέφτηκε ένα  
αστείο παιχνίδι, Ούμα: νιώθει ήρεμη γιατί  
σταμάτησε να φοβάται  
δρόμος,  
καρδιά,  
κορδέλα,  
κάδρο,  
καρπός,  
πρόσωπο, πρωί, περπατώ, βροχή, βραχιόλι,  
Βαρβάρα, καρβέλι  
σελ. 38 άσκ. 19: 1α, 2β, 3γ, 4α  
σελ. 40 άσκ. 23: 1) αγαπικός, 2) φοβάρας, 3)  
χαρικός, 4) θυμερός, 5) λυπιστικός  
σελ. 40 άσκ. 24: νευριάζω, νεύρα, νευρικός,  
σελ. 57 άσκ. 1: 1β, 2α, 3α, 4γ  
σελ. 59 άσκ. 1: 1Σ, 2Σ, 3Λ, 4Σ, 5Λ  
σελ. 59 άσκ. 3: 1 σταματάμε εντελώς,  
2 ρωτάμε, 3 υψώνουμε τη φωνή μας  
σελ. 62 άσκ. 1η στήλη: έναν, μια, ένα  
2η στήλη: τον, Η, το  
ηρεμώ,  
ντροπαλός,  
ηρεμία,  
ντροπή,  
ηρεμιστικός,  
ανυπόμονος,  
ντροπιάζω,  
υπομονή,  
υπομονετικός  
σελ. 40 άσκ. 25 1δ, 2ε, 3α, 4β, 5γ  
σελ. 41 άσκ. 26: 1) χαρά, 2) φόβος, 3) ντροπή, 4)  
απογοήτευση, 5) θυμός  
σελ. 41 άσκ. 27: 1) χαρά, 2) αγάπη, 3) χαρά, 4)  
αγάπη, 5) χαρά, 6) αγάπης  
σελ. 65 άσκ. 1: 1γ, 2β  
σελ. 65 άσκ. 2:α2, β2,γ1, δ2, ε1,ζ1  
σελ. 67 άσκ. 1 1β, 2α  
σελ. 42 άσκ. ενεργητική φωνή: νιώθουμε,  
αγαπάμε,  
νευριάζουμε,  
παθητική  
φωνή:  
φοβόμαστε, αγχωνόμαστε, χαιρόμαστε  
σελ. 44 άσκ. 32 : 2) τον/των 3) τον /των 4) τον /των  
5) των/τον  
ΕΝ. 2 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ. 26 άσκ. 1α: 2 θυμ, 3 λυπ, 4 χαιρ 5 χαρ  
σελ. 31 άσκ. 6: 1) εται, 2) ομαι, 3) εστε, 4) ονται,  
5) όμαστε  
ΕΝ. 3 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
ΕΝ. 3 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
42  
σελ. 13 άσκ. 1: γωνιακός, τρίγωνο, τετράγωνο, σελ. 46 άσκ. 1α: πήλινος -η -ο, ψάθινος -η -ο,  
διαγώνια, πολύγωνο  
σελ. 13 άσκ. 2:  
χαρτοπετσέτα, χαρτάκι  
ξύλινος -η -ο, μαρμάρινος -η -ο  
χαρταετός, σελ. 46 άσκ. 1β: μαρμάρινα, πήλινο  
σελ. 47 άσκ. 3: γλυκά, υπέροχα  
χάρτινος,  
σελ. 13 άσκ. 3α: χάρτινο καραβάκι, χαρτί  
περιτυλίγματος, χάρτινη σακούλα, γωνιακός  
καναπές, γωνιακό κατάστημα, γωνία τραπεζιού  
σελ. 48 άσκ. 5: Σχεδιάζουμε, κόβουμε, Ανοίγουμε,  
Φτιάχνουμε, στολίζουμε  
σελ. 49 άσκ. 6γ: 1.μαϊμού, 2.γάιδαρος, 3.καΐκι,  
4.μαϊντανός, 5.σαΐνι, 6.γαϊδάρου, 7.Μάιος, 8.τσάι,  
σελ. 15: Τι, Πού, Πώς  
σελ. 16 άσκ. 3: προσεκτικά, γλυκά, σταθερά, 9.τρόλεϊ, 10.φαΐ, 11.Μαΐου, 12.πλαϊνός  
αργά  
σελ. 51: το παιχνίδι, τα παιχνίδια / το παιδί, τα  
σελ. 17 άσκ. 1: 2.Λ, 3.Σ, 4.Σ, 5.Λ  
σελ. 17 άσκ. 2: (κυρά-Καλή): 2, 3, 4, 5, σελ.  
(Γειτόνισσα) 6 3.καλοκαίρια, 4.τραγουδιών  
παιδιά  
51  
άσκ.  
9:  
1.λουλούδια,  
2.βιολιού,  
σελ. 20 άσκ. 2: Ο ίππος είναι το άλογο. α. σελ. 51 άσκ.10: 1β, 2δ, 3α, 4γ  
ιππασία, β. ιππότης  
σελ. 52 άσκ. 11: βράδυα, δάκρια, δίχτια  
σελ. 23: 2α, 3ε, 4β, 5γ  
σελ. 54 άσκ. 15: σεντόνι, μαξιλάρι, σπίτι, δάκρυα,  
σελ. 29 άσκ. 3 (ενδεικτικά): ο γάτος, στο σπίτι παιχνίδι, βραδιά  
του, παίξει με τα γατάκια  
σελ. 55 άσκ. 16: θα μας υποδεχτεί, Ο Βρασίδας, του  
σελ. 31: 1.χαρτοσακούλα, χάρτινο, 2.πάνινη, μουσείου, θα βρούμε, Θα βρούμε, έγινε ξαφνικά,  
3.αργά,  
6.τραγουδιού,  
9.κατασκευών, 10. θεάτρων, 11.Πού, Τι,  
12.Πώς, Ποιος, 13.-υ,-ί,-ι,-ι, 14.-υ,-υα,-υ,-ια,  
15.ω,ω,ω,ω  
4.διαγώνια,  
7.κατασκευές,  
5.προσεκτικά, μια σειρήνα  
8.μουσείου,  
σελ. 56 άσκ. 18: β, γ7, δ9, ε1, στ8, ζ6, η4, θ5  
σελ. 58 άσκ. 21: 1γ, 2δ, 3α, 4ε, 5β  
σελ. 59 άσκ. 22: 1.πολύγωνο, 3.τετράγωνο,  
4.τρίγωνο  
σελ. 61 άσκ. 25: αγάλματα, ξεναγός, κούκλες,  
συλλογή, τέχνες, πινακοθήκη, απολιθώματα  
σελ. 62 άσκ. 28: 1.η, 2.υ, 3.ι, 4.υ, 5.υ, 6.η, 7.ή, 8.ι,  
9.ή, 10.ή, 11.ή, 12.υ  
ΕΝ. 4 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
ΕΝ.4 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ.34 άσκ.2 1β,2α,3δ,4γ  
σελ.66 άσκ.2 1.καλούδια, 2.περβάζι, 3.διάπλατα,  
4.τσουκάλι.  
σελ.41 μήλο, πατάτα, άσκ.1 τυρόπιτα  
σελ.43 άσκ.1 1Λ, 2Σ, 3Λ, 4Σ άσκ.3 δόντια, πρωί,  
σελ.67 άσκ.3 2γ, 3α, 4ε, 5δ  
γλυκά, φρούτα, λαχανικά, οδοντόβουρτσα, σελ.68 άσκ.5 1.πρωινό, 2.όσπρια, 3.ρύζι, 4.τρέξιμο,  
οδοντίατρο  
5.δεκατιανό, 6.κολύμπι, 7.δόντια,  
9.τυρί  
8.λαχανικά,  
σελ.45 άσκ.1 οδοντογιατρός /οδοντίατρος,  
οδοντιατρείο, πονόδοντος  
σελ.70 άσκ.7 1.νόστιμη, τηγανητές, 2.πολύχρωμα,  
3.μικρά, 4.ξινή  
άσκ.2 πονόκοιλος, πονοκέφαλο, πονόδοντο  
άσκ.8 1.ξινός, 2.ανάλατο, 3.αλμυρό, 4.πικρός,  
5.γλυκό  
σελ.46 μεγάλα τέρατα, πράσινων τεράτων,  
ψητού κρέατος, πέρατα  
43  
σελ.48  
άσκ.3  
χαμογελώ,  
μην,  
μην, σελ.71 άσκ.10 2.έξυπνη, 3.κοφτερό, 4.βαθιά,  
πονάω/πιέζομαι/στριμώχνομαι, Στοπ, Όχι, Δεν, 5.ηλεκτρική  
αγαπώ  
σελ.73  
άσκ.17  
είχαν,  
καθάριζε,  
ξεσκόνιζε,  
άσκ.4 μην, μην, μην, μην  
βοηθούσα, μπορούσα, μάζευα, πότιζα, δίπλωνα  
σελ.52 άσκ.1 1Σ, 2Λ, 3Λ,4Σ  
σελ.74 άσκ.20 δοντάκι, δοντάρες, οδοντόβουρτσα,  
οδοντίατρος,  
ασπροδόντης  
οδοντόκρεμα,  
οδοντογλυφίδα,  
σελ.55 1. θρεπτικό, υγιεινό, 2. φρέσκια,  
πράσινη, 3. βραστές, ψητές, 4. ώριμος,  
νόστιμος, 5. ήσουν, 6. ήμουν, ήσασταν 7. Είχα, σελ.77 άσκ.29 2.νοτιάς, 3.αλλαγή, 4.βράχος,  
8. ήταν, 9. οδοντίατρος, 10. οδοντόβουρτσα, 5.τηλεόραση  
11. διάβαζαν, 12. έτρεχαν, 13. γελούσαν, 14. η,  
υ, ω, 15. ευ, εί, ι  
άσκ.30 1β ,2α, 3δ, 4ε, 5γ  
σελ.78 άσκ.33 3,2,1,4,5  
σελ.79 άσκ.34 αυγό, καλαμπόκι, ρόδι  
άσκ. 35 ορ.τετράγωνος, μεγάλη, καθ.μικρό,  
τρίγωνο, γωνιακό, κυκλική, πελώρια, στρογγυλή  
σελ.81 άσκ.38 1. Μην, 2. Όχι, δεν, τίποτα, 3.  
κανένας, δεν  
ΕΝ. 5 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
ΕΝ. 5 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ. 62: όνομα ανθρώπου, θεάς. Όνομα τόπου. σελ. 8 άσκ.1: 1-γ, 2-δ, 3-α, 4-ε, 5-β. άσκ.2: βρέχει,  
Όνομα πλανήτη. Αύγουστο – Κρήτη. Πάσχα – αστράφτει, ψιχαλίζει, χιονίζει, συννεφιάζει.  
Τρίκαλα. Αθηνάς - Ρεξ.  
σελ. 9 άσκ.3α: ΒΡΟΧΕΡΟΣ, ΒΡΕΧΩ, ΒΡΟΧΟΥΛΑ,  
ΒΡΕΧΟΜΑΙ, ΑΔΙΑΒΡΟΧΟ, ΧΙΟΝΟΒΡΟΧΟ,  
ΒΡΕΓΜΕΝΗ, ΒΡΟΧΗ, ΒΡΟΧΟΝΕΡΟ. 3β:βροχές,  
αδιάβροχό , βροχόνερα, βροχερή, βρέχομαι.  
σελ. 64 άσκ. 1: 1β, 2:β.  
σελ.66 Ακουστικό κείμενο: 1Λ, 2Λ, 3Σ, 4Σ, 5Λ  
2)Κυρά – Καλή: 1,2,3,4. Γειτόνισσα: 5,6.  
σελ.10 άσκ.4: ανεμοθύελλα, παγόβουνο,  
ηλιαχτίδα, θαλασσοταραχή, χιονόνερο.  
σελ. 12 άσκ.7: 1-β, 2-α, 3-γ, 4-δ, άσκ.8: πυκνή,  
στενοί, ψημένα, χοντρά. 8β: ψημένα, πυκνά,  
χοντρά, κρύα.  
σελ. 68 άσκ.1: 1α, 2 α, 3β, 4α.  
σελ. 70 άσκ.1: 1β, 2γ, 3 α.  
σελ. 70 άσκ.2: 1Σ, 2Σ, 3Λ, 4Λ, 5Σ.  
σελ. 13 άσκ. 9: μόνο συννεφιά,2 βαθμούς, έχει  
καύσωνα  
σελ. 71 α) Το περιβάλλον είναι η στεριά, η  
θάλασσα, ο αέρας, τα φυτά και τα ζώα που  
υπάρχουν πάνω στη γη. β) τσουγκράνα,  
σπιτάκι, τζάκι, ποδήλατο.  
άσκ.10: Δήμητρα, Όλυμπος, Ρόδος, Πέμπτη,  
Μάιος, Αθήνα, Πάσχα,  
σελ.72 μήνα, μήνες, μήνες 6) ο μήνας, τον  
μήνα, του μήνα, οι μήνες. Πλανήτης, πλανήτη,  
πλανητών.  
άσκ.11: Όχι, Άραγε, Δεν, Πιθανόν, μην,  
βέβαια/μάλιστα, μάλιστα/βέβαια, Ναι.  
σελ. 18 άσκ.19: 3, 1, 2, 5, 4  
σελ. 20 άσκ.22: ΑΠΟΛΙΘΩΜΑ, ΕΡΠΕΤΑ,ΣΑΥΡΑ,  
ΕΠΟΧΗ, ΠΛΑΝΗΤΗΣ, ΦΥΤΟΦΑΓΟΣ, ΓΗ,  
ΤΡΟΜΕΡΗ, ΖΩΑ, ΡΕΞ.  
σελ.73 1 α,2β,3β,4γ.  
σελ.75: 1-β,2-δ,3-α, 4-γ.  
σελ. 21 άσκ.24: 1-γ, 2-δ, 3-α, 4-β  
σελ. 77 3)χιονίζει, 4)αστράφτει, 5)ποδηλατό-  
δρομος, 6)ηλιαχτίδα, 7)πλανήτης, 8)δεινό-  
σαυροι, 9)πλανητών 10)δεινοσαύρων  
άσκ.25: 1-β, 2-α, 3-δ, 4-γ.  
11)κλιματική αλλαγή, καιρός, 12)φυσικό  
44  
περιβάλλον, 13)Θεσσαλονίκη, Μάρτιος, Ηλίας  
14)προβλημάτων, 15) βήματα  
ΕΝ. 6 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ σελ.11,άσκ.1:1Σ, 2Λ,  
3Λ, 4Σ, 5Σ  
σελ.12 άσκ.1: 1-α, 2-β, γ-β  
σελ 14 σπιτάκι – σπιταρόνα, αυτοκινητάκι-  
αυτοκινητάρα, γηπεδάκι-γηπεδάρα, φωνούλα-  
φωνάρα.  
σελ.16 άσκ.1:μέσα, πάνω, Απέναντι, εκεί, εδώ,  
μακριά  
ΕΝ. 6 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ.24, άσκ. 2: ΚΑΝΟΝΕΣ, ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ, ΚΡΑΝΟΣ,  
ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ, ΠΟΔΙΑ, ΦΑΝΑΡΙ, ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΟ,  
ΑΡΙΣΤΕΡΑ, ΖΩΝΗ.  
σελ25,άσκ.3: ποδηλατόδρομος, χωματόδρομος,  
αεροδρόμιο, αυτοκινητόδρομος  
σελ. 26, άσκ.1 χωματόδρομο, ποδηλατόδρομο,  
πεζοδρόμιο, αυτοκινητόδρομο, ταχυδρόμος.  
άσκ.5: κουτάλα, χερούκλες, ποδάρες, δρομάκι,  
αυλίτσα, σκύλαρος, μικρούτσικο  
σελ.17 Ονείρων, το ποδήλατό σου, ευθεία  
μπροστά, απέναντι, δεξιά, μέσα, αριστερά,  
έρθεις για παιχνίδι  
σελ.19 Ακουστικό άσκ.1: Σταμάτης: 3,4,5  
Γρηγόρης: 1,2,3,5.  
άσκ.2: 1 -Σ,2-Σ,3-Σ,4-Λ,5-Λ  
σελ21 άσκ.2: σταθμούς, αθόρυβα, μέλισσα,  
κίτρινο, κεραίες, Γλυφάδα  
σελ. 27 άσκ. 6: περνώ, παίρνω, παίρνουν, περνάς,  
περνάς-περνάς, παίρνω  
σελ. 28 άσκ.8: βόρεια, κάτω, δίπλα, ανάμεσα,  
μακριά, κοντά.  
σελ.23 άσκ.1:1-β, 2-α,3-α,4-β  
σελ.29 άσκ.9:Ελέγχεις, Βάζεις, Κρατάς. Σταματάς,  
περνάς  
σελ24 άσκ.1: (ενδεικτικά) πεζός, ποδήλατο,  
αυτοκίνητο, καράβι, επιβάτης, αποβάθρα,  
διάδρομος κλπ.  
σελ.30 άσκ. 10:1-Σ,2-Λ,3-Λ,4-Σ,5-Λ,6-Σ,7-Σ  
σελ26: Λαπωνία, ταράνδους, έλκηθρα,  
χρώματα, Σαχάρα, δρόμος, καμήλες,  
καμπούρα, όαση  
σελ.27 καθόταν, εργάζονταν, κοιμόμασταν  
(-μαστε)  
σελ.34 άσκ.16: αεροδρόμιο, αεροσυνοδός,  
αεροπλάνο/αεροσκάφος, αεροπορία  
σελ.35 άσκ.20: βάφονταν, γινόταν, μεταφερόταν,  
σκεπάζονταν  
σελ.36 άσκ.21: 1-α, η / 2-δ / 3-γ, ε / 4-β, ζ  
σελ.37 άσκ.22β: (ενδεικτικά) Επειδή δεν ήθελε τον  
δρόμο μέσα στο δάσος, από τα ζώα του δάσους  
άσκ.23: ηρέμησε, συγκέντρωσε τις δυνάμεις του,  
τους προστάτεψε, του έδειξαν αγάπη, σταμάτησε  
να λειτουργεί για πάντα  
σελ 38 άσκ.24: (ενδεικτικά) Ο Όττο με τα ειδικά  
μάτια του φωτίζει τον δρόμο.  
σελ.39 άσκ.27: Περνάμε τον δρόμο προσεκτικά,  
κοιτάμε δεξιά κι αριστερά.  
σελ.29 άσκ. 2:1-Λ, 2-Σ.3-Σ,4-Σ  
ασκ4:(ενδεικτικά) Πήγα στην Καρδίτσα με μία  
πασχαλίτσα. Κι έπειτα Λουτράκι μ’ένα μικρό  
σκυλάκι.  
σελ.31 άσκ.3: 1- γ,2-δ,3-α,4-β  
σελ.33 άσκ.1:1-α,2-β,3-α,4-β.  
σελ.35 1. ποδηλατόδρομο, 2. αεροδρόμιο 3.  
πορτούλα/πορτάκι, αυτοκινητάρα, 4. κοντά,  
απέναντι, 5. μέσα, 6. περνώ, 7. παίρνουμε, 8.  
ζώνη ασφαλείας, 9. διάβαση, 10. Μακάρι, 11  
Αμάν!/Ωχ! 12. σηκωνόταν, 13. εργαζόταν, 14.  
λεωφορείο, τρόλεϊ, μετρό, πλοίο, αεροπλάνο,  
15. εργάζομαι, χτενίζομαι, κατευθύνομαι,  
βιάζομαι  
σελ.40 άσκ.30:1-β,2-α,3-δ,4-γ  
ΕΝ.7 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
σελ. 47 άσκ.5.) 1) εξώφυλλα, 2) σελιδοδείκτη, 3)  
τυπογραφείο, 4) βιβλιοθήκη, 5) βιβλιοφάγος  
σελ. 39 άσκ.1: 1Λ, 2Σ, 3Σ, 4Σ, 5Λ  
σελ. 41 άσκ.4: 1β, 2β, 3β  
σελ. 47 άσκ.2: 2-1-4-3  
άσκ.7. 1β, 2δ, 3α, 4ε, 5γ  
σελ. 50 άσκ.11: σου, Εμένα, σας, Εμάς  
σελ. 52 άσκ.15: βιβλιοπεριπέτεια  
σελ. 47 άσκ.3: 1β, 2γ, 3α, 4δ  
45  
σελ. 49 άσκ. 2: 1) η _που έχει πολλά βιβλία, 2) άσκ. 16: α) Η βιβλιοθήκη του σχολείου μας έχει  
η_της οποίας μεταφέρονται βιβλία συνήθως με βιβλία με περιπέτειες, β) Τα παιδιά διαβάζουν τις  
αυτοκίνητο, 3) η _ όπου δανειζόμαστε βιβλία  
καρτέλες της βιβλιοθήκης, γ) Η βιβλιοθήκη μας έχει  
χαμηλές καρέκλες και μακρόστενα, δ) Η Ούμα  
ψάχνει τις εγκυκλοπαίδειες της βιβλιοθήκης  
σελ. 51 άσκ.: 1) εικόνες, 2) ιστοριών, 3)  
καρέκλες - αίθουσας, 4) θαλασσών  
σελ. 54 άσκ. 20: πινακίδων, φαντασίας, σελίδες,  
εικόνες, ομάδων, μελισσών  
σελ. 55 ερωτήσεις κατανόησης: 1) ήρωες: το  
βιβλίο, η κ. Αμαλία, το αγόρι / τόπος: η  
βιβλιοθήκη  
σελ. 55 άσκ. 21: (ενδεικτικά) α) Κοίτα, βρήκα ένα  
βιβλίο στα χαλάσματα - Θα είναι σαν θησαυρός. β)  
Σκέφτομαι να δανειστώ κι εγώ ένα βιβλίο  
μαγειρικής - Ναι, θα μάθεις να φτιάχνεις ψωμάκια  
και έτσι θα κρατάμε και το μυαλό μας ζωντανό.  
2) (ενδεικτικά) Το βιβλίο φοβάται μήπως  
διαβαστεί. Η κ. Αμαλία ξεσκονίζει τα βιβλία. Το  
αγόρι διάλεξε το βιβλίο.  
σελ. 55 άσκ.1: 1β, 2β  
σελ. 56 άσκ. 24 (ενδεικτικά) Φοράει γυαλιά,  
φοράει απλά ρούχα, έχει ρυτίδες, οδηγεί ένα  
αστείο φορτηγάκι. Είναι καλός και φιλικός, είναι  
έξυπνος, του αρέσει να βοηθάει τους άλλους, είναι  
χαρούμενος και αστείος, του αρέσει η φύση και το  
νερό.  
σελ. 57: 1) βιβλιοφάγος, 2) βιβλιοπωλείο, 3)  
βιβλιοθήκη, 4) τον, 5) τους, 6) το, 7) (ενδ.)  
τεράστια, 8) μικρή, 9) καρέκλες, 10) ιστοριών,  
11) εικόνων, 12) καρεκλών, 13) συγγραφέας -  
εικονογράφος, 14) ξεφυλλίζω - εξώφυλλο, 15)  
βιβλιοθήκη - βιβλιοπωλείο  
σελ. 57 άσκ. 25: γενναίοι - άγνωστες - μακρινούς -  
φανταστικούς - αξέχαστες  
ΕΝ. 7 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ. 45 άσκ.1: 1-5-3-2-4  
σελ. 58 άσκ. 27: (ενδεικτικά) διαβάζω, κρατώ,  
δανείζομαι, χαρίζω, ζωγραφίζω, ταξιδεύω με  
άσκ.2: 1) μπαμπού-σάλιο, 2) μπαμπού -  
μουριά, 3) βιβλιοθήκες, 4) εκτύπωσης  
τυπογραφία, 5) ηλεκτρονικά-ακουστικά  
-
σελ. 59 άσκ. 29: 2) πολύχρωμες, 3) βιβλιοπώλης, 4)  
τυπογραφείο, 5) νεραϊδόσκονη, 6) μακρόστενα  
σελ. 46 άσκ.3: 1) φαντασίας, 2) φάντασμα, 3)  
φανταστική, 4) φαντάζονται  
σελ. 60 άσκ. 30: Εγώ-Εσύ-Μου-εγώ-σου-Το-Σου-Το  
σελ. 61 άσκ. 34: 1β, 2α, 3δ, 4γ  
ΕΝ. 8 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ  
σελ.65 άσκ.6 θα παίξω, θα τρέξω, θα ζωγραφίσω,  
θα διαβάσω  
σελ.60 άσκ.1 2Λ, 3Λ, 4Λ, 5Σ  
σελ.61 άσκ.2 3, 1, 2  
άσκ.7α θα γράψω, θα παίξω, θα στολίσω, θα  
ράψω, θα τρέξω, θα σκουπίσω, θα βάψω, θα βρέξω  
άσκ.3 Κυψέλη: αυτοκίνητα, θέατρα. Ανθηρό:  
σελ.66 άσκ.8 ταΐσαμε, σκαρφάλωσα, μύρισα,  
γυρίσαμε, ζωγράφισα, χάρισα, θα γυρίσω, θα  
διαβάσω, θα ακούσω, θα γράψω  
βουνό,  
μονοκατοικίες,  
Ιωάννινα:  
πάρκα,  
παιδική βιβλιοθήκη  
σελ.63 Β πολυκατοικία μεγάλο σπίτι με  
πολλούς ορόφους και πολλά διαμερίσματα.  
σελ.67 άσκ.9 1.ουρά, 2.χορεύω, 3.κατάστημα,  
4.πολυθρόνα  
πολύχρωμος έχει πολλά χρώματα  
άσκ.10 1β, 2α, 3δ, 4γ, 5ζ, 6ε  
σελ.64  
πολυκατοικία,  
κατοίκους,  
κατοικώ,  
μονοκατοικίες,  
διπλοκατοικία,  
άσκ.11 1.εξαιρετική, 2.σύντομη, 3.πανύψηλος  
σελ.68 άσκ.12 α2, β1, γ1, δ2  
τριπλοκατοικία  
σελ.65 άσκ.1 Λ,2Λ,3Λ,4Σ  
σελ.69 άσκ.1 1α,2β,3α  
σελ.70 άσκ.1 1γ, 2α, 3α, 4γ  
άσκ.13 δ2, ε3, β4, α5, γ6  
σελ.70 άσκ.15 1.παππού, 3.Οι παππούδες, 5.  
παππούδων  
46  
σελ.71 1.μπάσκετ, σουτ, φάουλ, χάντμπολ  
άσκ.16  
1
αστερίες, 2.γειτόνων, 3.βοριάδες,  
4.ψαράδων  
2. κρουασάν, μπέργκερ, προφιτερόλ, σνίτσελ,  
κέικ  
άσκ.17 1.χαλβά, 2.μπαμπά, 3.ανανά, 4.κουμπαρά,  
5.κουβάδες  
3.ρούτερ, κομπιούτερ, τάμπλετ, μόνιτορ, μέιλ,  
σέλφι  
σελ.71 άσκ.18 ανθίζουν, κάνουμε,διαβάζετε,  
φτιάχνει  
σελ.72 2.μπαμπά, 3.μπαμπά, 4.μπαμπάδες,  
5.μπαμπάδων  
σελ.72 άσκ.20 2,5,1,3,4  
βοριάδες, νοτιάδες, ψαράδες, μπελάδες  
άσκ.21 οριζόντια: οροσειρά, κρυψώνες, κορφή,  
λιμάνια καράβια, δελφίνια, γοργόνες. κάθετα:  
χαράδρες, γιαλός, κοιλάδες  
σελ.75 άσκ.1 1β,2ε,3α,4γ,5δ  
σελ.76 άσκ.3 νησάκι, χαράδρες, δελφίνια και  
γοργόνες  
σελ.73 άσκ.23 1δ,2α,3ε,4γ,5β  
άσκ.24  
4.οροσειρά, 5.χαράδρα  
1.κοιλάδα,  
2.γοργόνες,  
3.κορυφές,  
σελ.78 1.μονοκατοικία,2.πολυκατοικία,  
3.ταξιδιώτης,  
4.αγόρασα,  
5.Γέμισα,  
σελ.74 άσκ.26 1.πολύ, 2.θα, 3.θέλαμε, 4.να, 5.σας,  
6.γνωρίσουμε, 7.από, 8.κοντά  
6.ηλεκτρονικός υπολογιστής, 7.αναμνηστικό,  
8.θα ταξιδέψουμε, 9.θα παίξω,  
άσκ.28 2,5,1,4,6,3,7  
10.ανανάδες,11.παππούδων, 12.μπαμπά, 13.η,  
ω, η, εί, 14.οι, οι, ω, η, 15.μμ, ι, δρ  
σελ.75  
άσκ.29  
1.ταξιδιωτικό,  
3.ταξίδι, 4.ταξιδεύοντας, 5.ταξιδάκι  
2.ταξιδιώτης,  
οικογένεια,  
ΕΝ. 8 ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ  
σελ.76 άσκ.30 1.πολυκατοικίας,  
σελ.62  
ταξιδιάρικα, ταξιδιώτες  
2α.ταξιδάκι,  
ταξιδεύει,  
ταξίδια,  
2.κατοίκους, 3.οικόπεδο, κατοικίδιά, 4.ενοίκιο  
άσκ.31α 1.εξοχικό,2.γειτονιά,3.χωριό,4.πόλη  
σελ.63 άσκ.3 1.πρόσεξε,  
2.σφύριξε,  
3.φώναξαν, 4.ξεδίπλωσαν, 5.έτρεξε, 6.άνοιξε, άσκ.31β 1.α, γ, ζ, 2.β, δ, ε  
7.κοίταξε, 8.έσκαψε, 9.φώναξε  
σελ.77 άσκ.33 1.αποφασίσαμε, θα αποφασίσουμε,  
γεμίσαμε, 2.μάζεψε, θα μαζέψει, 3.στόλισαν, θα στολίσουν  
σελ.64  
άσκ.5  
αποφασίσαμε,  
χτίσαμε, μαζέψαμε, κοκκίνισαν, φώναξε  
σελ.78 άσκ.34 1.θα μαζέψουμε, 2.θα φυτέψουμε,  
3.θα ταξιδέψουμε, 4.θα οργανώσει  
47  
7.3 – Ευρετήριο Ψηφιακών Μαθησιακών Αντικειμένων (ΨΜΑ)  
α/α  
QR  
Σελ  
Τίτλος ΨΜΑ  
Περιγραφή  
code  
ΕΝΟΤΗΤΑ 1-ΒΜ  
1
2
15  
16  
Πρώτη μέρα στο σχολείο – Ιστοσελίδα  
Στιγμιότυπο οθόνης από ιστοσελίδα,  
ανακοίνωση, πολλαπλής επιλογής  
Αυτοβιογραφικό κείμενο, έχω, Σ/Λ  
Επίσκεψη του παππού και της γιαγιάς στο  
σπίτι μας  
3
4
18  
20  
Είμαι, είσαι, είναι  
Τι θα ήθελες να έχεις μαζί σου στο σχολείο;  
είμαι, φράσεις, μεταφορά και απόθεση  
συνδυασμός ουσιαστικού- επιθέτου, Μεταφορά  
και απόθεση  
5
6
7
8
22  
27  
28  
29  
Τι έχω μαζί μου στο σχολείο;  
Πρώτη μέρα στο σχολείο  
Κανόνες τάξης  
σχολικά αντικείμενα, μεταφορά και απόθεση  
Ακουστικό κείμενο  
Βλέπουν την εικόνα και μαντεύουν τον κανόνα  
Τα παιδιά θα παρουσιάσουν το αγαπημένο τους  
πρόσωπο, αγαπημένες δραστηριότητες, κλπ.  
Αναζήτηση στοιχείων γράμματος με επιλογή  
πάνω στη λέξη/φράση  
Παρουσιάζω  
9
31  
Γράμμα  
10  
11  
32  
33  
Πρώτος  
Φίλος καλός  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής  
Ακρόαση τραγουδιού, πολλαπλής επιλογής,  
συμπλήρωση φράσης “φίλος θα πει…”  
Ενεστώτας ή Μέλλοντας  
Βίντεο με τραγούδι, πολλαπλής επιλογής,  
προσωπική αντωνυμία  
12  
13  
35  
35  
Θα θα θα  
Τραγουδώ: Εγώ, εσύ, αυτός  
14  
15  
16  
17  
37  
37  
38  
41  
Άκου το τέλος της λέξης  
Τι μαθήματα κάνουμε στο σχολείο;  
Βγαίνει η βαρκούλα του ψαρά  
Αφαιρέθηκα!  
ποίημα, επιλογή ομοιοκαταληξίας  
Κρυπτόλεξο με μαθήματα σχολείου  
Στίχοι γνωστού τραγουδιού, -ι, -υ, -ει  
Κείμενο για ανάγνωση/κατανόηση, πολλαπλής  
επιλογής, Σ/Λ  
ΕΝΟΤΗΤΑ 1-ΤΕ  
1
8
Επιστροφή στο σχολείο  
Βίντεο με αφήγηση ιστορίας, ερωτήσεις  
κλειστού τύπου, προφορική συνέχιση ιστορίας  
Αντιστοίχιση εποχής-πρότασης  
2
3
9
12  
Εποχές  
Οι λέξεις σκόρπισαν!  
Σύνθεση  
συλλαβών  
σε  
λέξεις,  
σχολικά  
αντικείμενα, Μεταφορά και απόθεση  
4
5
6
7
8
15  
17  
17  
18  
22  
Φτιάξε την τσάντα σου για το σχολείο  
Αντίθετο νόημα  
Τι κάνω; Το αντίθετό του;  
Ποιοι;  
Σχολικά αντικείμενα, Επιλογή αντικειμένων  
Αντίθετα ρήματα, αντιστοίχιση προτάσεων  
Αντίθετα ρήματα  
Προσωπικές αντωνυμίες Μεταφορά και απόθεση  
Η μηχανή που κάνει τα μαθήματα του Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής,  
σχολείου  
ερώτηση κρίσεως  
9
25  
25  
Μέρες  
Εξάσκηση στη σειρά των ημερών, σήμερα, χθες,  
προχθες, αύριο, μεθαύριο  
Εξάσκηση στην αριθμητική σειρά των μηνών με  
τις καταλήξεις -ιος και -ης  
10  
Μήνες  
ΕΝΟΤΗΤΑ 2 - ΒΜ  
1
2
3
4
5
47  
Ο Άλκης νιώθει περήφανος  
Ντροπή  
Φον ο Φοβερός  
Το ξενοδοχείο συναισθημάτων  
Η μέρα που έγινα κι εγώ λύκος  
Κατανόηση κειμένου,σωστό λάθος  
Κατανόηση κειμένου, σωστό λάθος  
Κατανόηση κειμένου, λεξιλόγιο  
Εντοπισμός λέξων κλειδιών  
Ακουστικό  
49  
51  
55  
57  
48  
 
6
7
8
58  
59  
61  
63  
65  
67  
70  
71  
71  
Είμαστε μια οικογένεια  
Παράγραφοι σε σειρά  
Γιατί είμαστε οικογένεια  
Η ιστορία της Φραουλίτσας  
Πατήστε πάνω στα οριστικά άρθρα  
Μια άλλη μέρα θα νικήσεις εσύ  
Η ιστορία της Λίζας  
Αντιστοίχισε τις εικόνες με τα συναισθήματα Λεξιλόγιο, οπτική αναγνώριση συναισθημάτων.  
Πριγκιπικά γενέθλια  
Ποιο ζωάκι θα ήθελες να υιοθετήσεις;  
Τραγούδι, συμπλήρωση κενών  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλή επιλογή  
Γραμματική, οριστικά άρθρα  
Παράγραφοι σε σειρά  
Γραμματική ενεργητική παθητική φωνή παρόν.  
9
10  
11  
12  
13  
14  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλή επιλογή.  
Παραγωγή γραπτού λόγου  
ΕΝΟΤΗΤΑ 2-ΤΕ  
Βρες το ρήμα που ταιριάζει σε κάθε εικόνα.  
Ο φόβος κρύφτηκε  
Πατήστε πάνω στα ρήματα παθητικής  
φωνής - 1  
1
2
3
27  
29  
30  
Λεξιλόγιο, οπτική αναγώριση συναισθημάτων  
Λεξιλόγιο, συνώνυμες φόβου, κρυπτόλεξο  
Γραμματική, ρήματα παθητικής φωνής  
4
35  
Ακούω την πρόταση και διαλέγω το σωστό  
σημείο στίξης  
Γραμματική, σημεία στίξης, ακουστικό  
5
6
36  
38  
Βάλε τα σωστά σημεία στίξης  
Ακούω και διαλέγω το σωστό  
Γραμματική σημεία στίξης κείμενο,  
Γραμματική, συμφωνικά συμπλέγματα,  
ακουστικό  
7
8
38  
42  
Ακούω και διαλέγω το σωστό περισσότερη  
εξάσκηση  
Συμπληρώνω το σταυρόλεξο με κεφαλαία  
γράμματα  
Γραμματική, συμφωνικά συμπλέγματα,  
ακουστικό  
Λεξιλόγιο, συμφωνικά συμπλέγματα  
9
10  
11  
42  
43  
44  
Διάβασε το κείμενο και λύσε τις ασκήσεις.  
Πέντε Δέκα Δεκαπέντε.  
Πατήστε πάνω στα ρήματα παθητικής  
φωνής - 2  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής  
Κατανόηση κειμένου, εντοπισμός εννοιών  
Γραμματική, ρήματα παθητικής φωνής  
12  
13  
45  
45  
Βάζω τα λουλούδια στο σωστό βάζο  
Προσοχή! Η μπάλα στο δρόμο  
Γραμματική, οριστικό-αόριστο άρθρο  
Παράγραφοι σε σειρά  
ΕΝΟΤΗΤΑ 3-ΒΜ  
Με διαλυτικά ή χωρίς  
Χαρτοκατασκευή  
1
2
11  
Συμπλήρωση πρότασης με επιλογή λέξης  
Αντιστοίχιση εικόνας και οδηγίας κατασκευής,  
Μεταφορά και απόθεση  
Τρίγωνο, διαφορετικές έννοιες, Μεταφορά και  
απόθεση  
12  
13  
14  
3
4
Διάφορα τρίγωνα  
Ποια ερωτηματική λέξη ταιριάζει;  
Ερωτηματικές αντωνυμίας, Μεταφορά και  
απόθεση  
5
6
7
8
14  
16  
17  
18  
Χάθηκε  
Ερωτηματικές αντωνυμίες, πολλαπλή επιλογή  
Επίθετο ή επίρρημα, πολλαπλής επιλογής  
Ακουστικό κείμενο  
Αντιστοίχιση μουσείου-εκθεμάτων με τη βοήθεια  
εικόνων, Μεταφορά και απόθεση  
Προφορικές απαντήσεις σε σενάρια  
Εύρεση πληροφοριών εισιτηρίων  
Θεατρικό παιχνίδι, αναπαράσταση αγαλμάτων  
Ενικός-Πληθυντικός αριθμός προτάσεων  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής  
Κείμενο για ανάγνωση/κατανόηση, Σ/Λ  
Αντιστοίχιση εικόνων μουσείων- περιγραφών,  
Παίζω και δημιουργώ: Επίθετο-επίρρημα  
Υπέροχες γυναίκες: Φρίντα Κάλο  
Μουσεία στην Ελλάδα  
9
19  
21  
22  
23  
26  
27  
29  
Γλωσσικές Πιθανότητες  
Εισιτήρια  
Αγαλματάκια ακούνητα  
Ένα Πολλά  
Η επανάσταση των παλιών παιχνιδιών  
Η ζαβολιά της Αλίκης  
Μουσεία του κόσμου  
10  
11  
12  
13  
14  
15  
ΕΝΟΤΗΤΑ 3-ΤΕ  
1
2
46  
49  
Εικόνες και σχήματα  
Αντιστοίχιση εικόνας με κατάληξη λέξης (-ι, -η, -  
υ), μεταφορά και απόθεση  
η/ή, πολλαπλής επιλογής  
Επιλέγω το σωστό ή/η  
49  
3
50  
Το μουσείο των υποσχέσεων  
Κείμενο για ανάγνωση/κατανόηση, πολλαπλής,  
δημιουργική συνέχιση ιστορίας  
4
5
51  
52  
Νότες και γράμματα  
Επιλέγω τη λέξη Μορφή ουσιαστικού  
Σειρά νοτών, γνωριμία με το μουσικό αλφάβητο  
Συμπλήρωση πρότασης με το κατάλληλη πτώση  
ουσιαστικού, πολλαπλής επιλογής  
6
7
8
53  
54  
56  
Πίνακας λέξεων  
Συμπλήρωση κατάλληλης πτώσης και αριθμού  
ουσιαστικών σε -ι, -υ, -ο, -η, με ανατροφοδότηση  
Επιλογή ορθογραφημένης λέξης, υπάρχουν  
καταληκτικά λάθη  
Βίντεο με τραγούδι, ερωτήσεις πολλαπλής  
επιλογής  
Επιλέγω λέξη Ορθογραφία  
Όλα είναι μουσική  
9
10  
57  
59  
Φαέθων, το λυχνάρι  
Επιλέγω τη λέξη που ταιριάζει στο σχήμα  
Ακρόαση κειμένου, Δημιουργική γραφή  
Ολοκλήρωση  
νοήματος  
πρότασης,  
γωνία,  
πολλαπλής επιλογής  
11  
12  
13  
61  
62  
64  
Παίζω και δημιουργώ…παιδί  
Γράφω_σωστά ι η υ  
Παράγραφος με χρήση λέξεων από την  
οικογένεια “παιδί”, μεταφορά και απόθεση  
Λέξεις να συμπληρωθεί με πληκτρολόγηση η  
κατάληξη -ι, -η, -υ  
Δώσε οδηγίες σε κάποιον που μόλις Προτάσεις με οδηγίες, πολλαπλής επιλογής  
απέκτησε κατοικίδιο ζώο  
ΕΝΟΤΗΤΑ 4-ΒΜ  
1
34  
Συμπληρώστε τα κενά με το επίθετο που  
ταιριάζει.  
Γραμματική, γραμματική συμφωνία επίθετου  
ουσιαστικού  
2
3
4
37  
38  
38  
Διαλέγω το σωστό παρόν ή παρελθόν  
Στη λαϊκή αγορά  
Ακούω το τραγούδι και συμπληρώνω τα Ακουστικό, συμπλήρωση κενών  
κενά.  
Γραμματική, διάκριση παρόν-παρελθόν  
Παράγραφοι σε σειρά  
5
39  
Τα μυστικά της υγιεινής διατροφής.  
Κατανόηση κειμένου, λεξιλόγιο, σωστό- λάθος  
6
7
8
9
39  
40  
41  
44  
Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς.  
Μάκης Ενζυμάκης.  
Σταυρόλεξο με αινίγματα  
Παιχνίδι μνήμης συμβουλές για γερά δόντια. Αντιστοίχιση εικόνας με λεζάντα, εξάσκηση  
μνήμης  
Κατανόηση κειμένου, υγιεινή διατροφή  
Ακουστικό  
Λεξιλόγιο, αινίγματα  
10  
11  
12  
45  
48  
50  
‘Ενωσε τις λέξεις για να φτιάξεις σύνθετες.  
Δε γίνεται! Με τίποτα!  
Μπάρες δημητριακών  
Λεξιλόγιο, σύνθετες λέξεις, τροφή  
Γραμματική, αρνητικές λέξεις  
Γραμματική, α πρόσωπο ενεστώτα για οδηγίες,  
πολλαπλή επιλογή  
13  
14  
52  
54  
Ποιος μιλάει; Σύρε το συννεφάκι 1  
Ένωσε τις παροιμίες με τις σημασίες τους.  
Γραμματική, πληθυντικός ευγενείας  
Λεξιλόγιο, παροιμίες  
ΕΝΟΤΗΤΑ 4-ΤΕ  
Βάλε τα επίθετα στη στήλη που ταιριάζουν.  
Πατήστε πάνω στις λέξεις που είναι  
επίθετα.  
1
2
69  
70  
Γραμματική, επίθετα, σημασία  
Γραμματική, επιθέτων-ουσιαστικών  
3
4
5
6
7
71  
72  
73  
74  
75  
Ενώστε τα επίθετα με τα ουσιαστικά που  
ταιριάζουν.  
Η συζήτηση των φρούτων  
Γραμματική, συμφωνία επίθετου ουσιαστικού.  
Γραμματική, παρελθόν διαρκείας ρημάτων είμαι,  
ήμουν.  
Γραμματική, κρυπτόλεξο, ρήματα παρελθόν  
διαρκείας  
Τι έκανα παλιά συνέχεια  
Το πλύσιμο των δοντιών είναι βαρετό ή Κατανόηση κειμένου, πολλαπλή επιλογή  
μήπως όχι.  
Ένωσε τις προτάσεις που έχουν ρήματα με Λεξιλόγιο, παιχνίδι μνήμης, αντίθετα ρήματα  
αντίθετο νόημα.  
50  
8
9
10  
76  
77  
79  
Ποιος μιλάει; Σύρε το συννεφάκι 2  
Βρείτε 9 λέξεις που είναι λαχανικά.  
Βρες τις σημασίες παίξε με το ρήμα είμαι.  
Γραμματική, πληθυντικός ευγενείας  
Λεξιλόγιο, κρυπτόλεξο, λαχανικά  
Λεξιλόγιο, παιχνίδι μνήμης, εκφράσεις με το  
ρήμα “είμαι”  
11  
12  
80  
81  
Τώρα ή παλιά; Παρελθόν διαρκείας  
Ο Πέτρος και η άγνωστη κυρία.  
Γραμματική, διάκριση παρόντος, παρελθόντος  
διαρκείας  
Κατανόηση κειμένου, σωστό ή λάθος  
ΕΝΟΤΗΤΑ 5-ΒΜ  
Ο Ήλιος, η Σελήνη και ο Κόκορας  
Το κρυπτόλεξο της βροχής  
Οι μήνες στη σειρά  
Ψίθυρος από τα Δάση  
Άκου προσεκτικά  
Η κυρά Καλή και οι 12 μήνες  
Προστατεύω τον πλανήτη  
Για τον κόσμο ρωτώ και αμέσως απαντώ  
Προστασία ή απειλή;  
1
2
3
4
5
6
7
8
9
56  
59  
61  
64  
64  
66  
67  
68  
68  
Κείμενο για ανάγνωση/κατανόηση, Σ/Λ  
Κρυπτόλεξο, λεξιλόγιο “βροχή”  
Εξάσκηση στη σειρά, μεταφορά και απόθεση  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής  
Ακρόαση πρότασης, πολλαπλής επιλογής  
Ακουστικό κείμενο  
Εικόνα-πρόταση, μεταφορά και απόθεση  
Ερώτηση-Απάντηση, μεταφορά και απόθεση  
Κατηγοριοποίηση  
προτάσεων/συνηθειών,  
μεταφορά και απόθεση  
10  
11  
69  
70  
Ο κόσμος μας  
Χτύπα ξύλο  
Ουσιαστικό -ης, -ας, πολλαπλής επιλογής  
Κατανόηση κειμένου πολλαπλής επιλογής,  
δημιουργική γραφή  
12  
73  
Ο δεινόσαυρος Ανζού και ένας κεφάλας  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής,  
μεταφορά και απόθεση  
13  
14  
74  
75  
Απολιθώματα  
Δεινόσαυροι παντού!  
Συμπλήρωση πρότασης, πολλαπλής επιλογής  
Κρυπτόλεξο, ονόματα δεινοσαύρων  
ΕΝΟΤΗΤΑ 5-ΤΕ  
1
8
Πόσο πολύ - Πόσο λίγο  
Ένταση νοήματος λέξεων, Μεταφορά και  
απόθεση  
2
3
12  
14  
Αντίθετες Λέξεις  
Τι κάνει καλό στο περιβάλλον;  
Αντίθετα επίθετα, μεταφορά και απόθεση  
Επιλογή εικόνων με πληροφοριακό υλικό,  
συζήτηση περιβαλλοντικών πρακτικών  
Ουσιαστικά αρσενικά -ης, -ας, πολλαπλής  
επιλογής  
4
14  
Καλές πρακτικές  
5
6
7
8
9
15  
16  
17  
19  
19  
Ανακυκλώσιμα υλικά  
Μια βόλτα στο άλσος  
Βρες τις λέξεις  
Εκπληκτικά ζώα  
Οι δεινόσαυροι ψάχνουν το άλλο τους μισό  
Σταυρόλεξο, συμπλήρωση προτάσεων  
Ουδέτερα -μα, πολλαπλής επιλογής  
Κρυπτόλεξο, ουδέτερα -μα  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλής επιλογής  
Οπτικό  
συμπλήρωμα,  
ταύτιση  
εικόνας  
δεινόσαυρου με το όνομά του  
10  
11  
12  
13  
20  
22  
22  
23  
Στην εποχή των δεινοσαύρων  
Φως, γη και νερό  
Οι λέξεις έχασαν τις θέσεις τους στο λεξικό  
Πού κρύβονται λαθάκια;  
Συμπλήρωση προτάσεων, κατανόηση  
Οικογένειες λέξεων, μεταφορά και απόθεση  
Πεζά-Κεφαλαία γράμματα, αλφαβητική σειρά  
Κοινά-κύρια ουσιαστικά, πολλαπλής επιλογής  
ΕΝΟΤΗΤΑ 6-ΒΜ  
Κώδικας Οδικής Συμπεριφοράς  
Σπιτάκι ή σπιταρόνα;  
1
2
3
11  
14  
15  
Κανόνες οδικής κυκλοφορίας  
Γραμματική, υποκοριστικά μεγεθυντικά  
ΠΟΔΗΛΑΤΟ  
Ακουστικό,  
συμπλήρωση  
κενών,  
προσανατολισμός σε χάρτη  
4
5
16  
18  
Τοπικά επιρρήματα  
Πώς διαβάζουμε έναν χάρτη;  
Γραμματική, τοπικά επιρρήματα  
Κειμενικός τύπος, οδηγίες, κατανόηση εικόνας-  
κειμένου  
6
7
19  
19  
Η ιστορία του Σταμάτη και του Γρηγόρη  
Ο Σταμάτης και ο Γρηγόρης… σε σειρά  
Ακουστκό  
Βάλε σε σειρά τις παραγράφους.  
51  
8
9
21  
23  
24  
26  
27  
29  
31  
33  
Παιχνίδι μνήμης - Ασφάλεια στον δρόμο  
Το Μετρό της Αθήνας  
Βάλε το μεταφορικό μέσο εκεί που κινείται  
Ο λαίμαργος τουνελόδρακος  
"Βάφομαι"-Παρελθόν διαρκείας  
Χωρίς βοηθητικές  
Αντιστοίχιση εικόνας με λεζάντα, παιχνίδι μνήμης  
Κατανόηση χάρτη, πολλαπλή επιλογή  
Λεξιλόγιο, κατανόηση εικόνας  
Κατανόηση κειμένου, σωστό λάθος  
Γραμματική, εξακολουθητικό παρελθόν  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλή επιλογή  
Κατανόηση κειμένου, σειροθέτηση  
10  
11  
12  
13  
14  
15  
Απέναντι  
Οι περιπέτειες του Κεραυνού  
Κατανόηση κειμένου, πολλαπλή επιλογή  
ΕΝΟΤΗΤΑ 6-ΤΕ  
Σύνθετες λέξεις με τη λέξη δρόμος  
Από το μικρό στο μεγάλο  
Παίρνω ή περνώ  
Μαθαίνουμε τα σήματα  
Μια μέρα στο πάρκο  
Ένωσε το αρκτικόλεξο με τη σημασία του  
Συμπλήρωσε το κείμενο με τη σωστή Λεξιλόγιο, σύνθετες λέξεις, αέρας  
σύνθετη λέξη.  
1
2
3
4
5
6
7
25  
26  
27  
30  
32  
33  
34  
Λεξιλόγιο, σύνθετες λέξεις με δρόμος  
Γραμματική, Υποκοριστικά μεγεθυντικά  
Γραμματική, ρήματα παίρνω/περνώ  
Εξάσκηση με σήματα οδικής κυκλοφορίας  
Γραμματική, επιφωνήματα  
Γραμματική αρκτικόλεξα  
8
35  
Βάλε τα ρήματα στη σωστή θέση  
Γραμματική, επανάληψη ρημάτων ενεργητικής  
φωνής σε παρόν και συνοπτικό παρελθόν  
Γραμματική, προσωποποίηση  
Γραμματική, αρκτικόλεξα  
9
37  
38  
40  
41  
Μαθαίνω για την προσωποποίηση  
Τι σημαίνουν τα αρκτικόλεξα  
Τα μέσα μεταφοράς σε άλλους τόπους.  
10  
11  
12  
Αντιστοίχιση εικόνας κειμένου  
Πατήστε πάνω στις πραγματικές σύνθετες Γραμματική, σύνθετες λέξεις  
λέξεις.  
ΕΝΟΤΗΤΑ 7-ΒΜ  
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10  
11  
12  
13  
14  
15  
38  
39  
39  
40  
42  
44  
44  
46  
47  
48  
49  
51  
52  
53  
55  
Πώς γεννιέται ένα βιβλίο  
Η διαδρομή του βιβλίου με εικόνες  
Μεταφορά και απόθεση  
Μεταφορά και απόθεση  
Οικογένεια της λέξης "γράφω"  
Οικογένεια της λέξης "εικόνα"  
Τρελαντώνης - Διαβάζω και απαντώ  
Ο ποντικός γραμματικός  
Αδύνατος τύπος προσωπικής αντωνυμίας  
Δυνατός τύπος προσωπικής αντωνυμίας  
Βρίσκω το είδος των βιβλίων στις εικόνες  
Η χαριστική βιβλιοθήκη  
Παράξενες βιβλιοθήκες  
Οι παράξενες βιβλιοθήκες στον κόσμο  
Ο ραφτάκος των λέξεων  
Η μυστική βιβλιοθήκη της Νουρ  
Λέω τη γνώμη μου για τα βιβλία  
Ταξιδεύω με το βιβλίο  
Κείμενο με ερωτήσεις Σ/Λ  
ηχητικό ποίημα-ερωτήσεις κατανόησης  
Επίλεξε πατώντας πάνω στο σωστό  
Επίλεξε πατώντας πάνω στο σωστό  
Επιλογή σωστής εικόνας  
Ακουστικό  
Πολλαπλής επιλογής. Χώρα-βιβλιοθήκες  
Image hotspot. Πληροφορίες  
Ανάγνωση κειμένου. Θηλυκά ουσιαστικά σε -α  
Βάλε σε σειρά της παραγράφους  
Ερωτηματολόγιο προτιμήσεων  
Βίντεο με ερωτήσεις  
ΕΝΟΤΗΤΑ 7-ΤΕ  
Έντυπο και ηλεκτρονικό βιβλίο  
Ποια λέξη δεν ταιριάζει;  
Βιβλίο και σχετικά επαγγέλματα  
Ο βιβλιοπόντικας  
Επίθετα με αντίθετη σημασία  
Επιλέγουμε προσωπικές αντωνυμίες  
Ουσιαστικά-Διαλέγουμε το σωστό  
1
2
3
4
5
6
7
8
44  
46  
47  
48  
48  
50  
53  
54  
Διαφορές ανάμεσα στα δύο είδη  
Οικογένειες λέξεις. Επιλογή  
Αντιστοίχιση επάγγελμα-ορισμός  
Σταυρόλεξο  
Αναδυόμενη λίστα-αντίθετα  
Πολλαπλής επιλογής  
Πολλαπλής επιλογής. Θηλυκά ουσιαστικά  
Ποιο είναι το έντυπο και ποιο το ηλεκτρονικό Μεταφορά και απόθεση Ξεχωρίζουμε τα  
βιβλίο;  
χαρακτηριστικά  
9
10  
59  
60  
Γράφω-Βιβλίο: Οικογένειες λέξεων  
Προσωπικές αντωνυμίες-Κρυπτόλεξο  
Μεταφορά και απόθεση  
Κρυπτόλεξο  
52  
ΕΝΟΤΗΤΑ 8-ΒΜ  
Ένας ή δύο τόνοι;  
Το παζλ των σύνθετων λέξεων  
Οικογένεια - οικία  
Τι έγινε ένα καλοκαιρινό μεσημέρι;  
Τι θα γίνει στο μέλλον;  
Ωραίο νησί - Τήλος  
1
2
3
4
5
6
7
61  
63  
64  
66  
66  
67  
69  
Γραμματική, λέξεις με δύο τόνους  
Λεξιλόγιο, σύνθετες λέξεις με λέξη “πρώτος”  
Λεξιλόγιο, οικογένεια λέξης οικία  
Γραμματική, ρήματα σε συνοπτικό παρελθόν  
Γραμματική ρήματα σε συνοπτικό μέλλον  
Ακουστικό  
Παιχνίδι μνήμης-Παίξε με το ρήμα “γυρίζω”  
Λεξιλόγιο,  
“γυρίζω”  
μεταφορική  
σημασία  
ρήματος  
8
9
10  
71  
72  
73  
Ένωσε τις λέξεις που έχουν τη ίδια σημασία. Λεξιλόγιο, δάνειες λέξεις  
Το ημερολόγιο της Αναστασίας Γραμματική, αρσενικά ανισοσύλλαβα σε -ας.  
Μαθαίνουμε να στέλνουμε ηλεκτρονικό Κειμενικός τύπος, μέηλ  
μήνυμα  
11  
12  
75  
75  
Εκείνη τη φορά  
Αν ερχόσουν στη Γη  
Λεξιλόγιο, εκφράσεις  
Κατανόηση κειμένου, σωστό ή λάθος  
ΕΝΟΤΗΤΑ 8-ΤΕ  
Βάλε τα μολύβια στη σωστή κασετίνα.  
Βάζω τα ψαράκια στη σωστή πλευρά της Γραμματική, παρόν, παρελθόν, μέλλον  
λίμνης.  
1
2
64  
65  
Γραμματική, αόριστος ρημάτων -ίσα, ήσα  
3
4
5
6
66  
67  
71  
73  
Ο Νικόλας και οι φίλοι του σε περιπέτειες  
Διάλεξε τη σωστή λέξη.  
Διάλεξε το σωστό ρήμα στο απλό παρελθόν. Γραμματική, ρήματα απλό παρελθόν  
Διάβασε που μένει κάθε παιδί και βρες την Αντιστοίχιση εικόνας λεζάντας  
εικόνα  
Γραμματική, παρελθόν διαρκείας  
Λεξιλόγιο, κλίση δάνειων λέξεων  
7
8
9
75  
76  
77  
Πρώτο- σύνθετες λέξεις  
Επίθετα και ουσιαστικά: Ζευγάρια ταιριαστά Γραμματική συμφωνία επιθέτου ουσιαστικού  
Οι διακοπές του Φίλιππου  
Λεξιλόγιο σύνθετες λέξεις με το “πρώτος”  
Παράγραφοι σε σειρά  
ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ  
Όταν παίζαμε για τη νίκη Καραγκιόζη μου  
28η Οκτωβρίου 1940  
Τα Χριστούγεννα σήμερα  
Τρεις Ιεράρχες  
ΒΜ 1- 1  
ΒΜ 1- 2  
ΒΜ 1- 3  
ΒΜ 2- 1  
ΒΜ 2-2  
74  
Κατανόηση κειμένου, σωστό λάθος  
Βίντεο με πληροφορίες για τη 28η Οκτωβρίου  
Κατανόηση κειμένου  
Συμπλήρωση πρότασης  
Διαδραστικός χάρτης με έθιμα αποκριών στην  
Ελλάδα  
76  
79  
78  
80  
Αποκριές στην Ελλάδα  
ΒΜ 2-3  
ΒΜ 3- 1  
ΒΜ 3- 2  
81  
80  
80  
Η Επανάσταση του 1821  
Διαδραστικός χάρτης με τα έθιμα του Πάσχα Διαδραστικός χάρτης με έθιμα Πάσχα  
Το Πάσχα…κρύφτηκε Λεξιλόγιο, Πάσχα  
Συμπλήρωση πρότασης  
53