Η βυζαντινή Οικουμένη

Συμβουλή: Πέρασε το ποντίκι πάνω από τις χρωματισμένες λέξεις για να δεις τι σημαίνουν!

Ο Ι. Καραγιαννόπουλος περιγράφει πώς οι Βυζαντινοί αντιλαμβάνονταν τη θέση τους στον κόσμο μέσα από ένα ιεραρχικό σύστημα σχέσεων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Η Οικουμένη σύμφωνα με τις βυζαντινές αντιλήψεις αποτελεί μια τεράστια ιεραρχημένη οικογένεια λαών και ηγεμόνων με επικεφαλής τον «βασιλέα των Ρωμαίων», δηλαδή τον Βυζαντινό αυτοκράτορα. Μετά από αυτόν ακολουθούν, με σειρά «συγγενείας», τα «πνευματικά τέκνα» του, π.χ. οι ηγεμόνες της Αρμενίας και της Βουλγαρίας, οι «πνευματικοί αδελφοί» του, π.χ. οι ηγεμόνες των Γάλλων και των Γερμανών, οι «φίλοι» του, π.χ. ο εμίρης της Αιγύπτου, οι ηγεμόνες της Αγγλίας, των ιταλικών δημοκρατιών της Βενετίας, της Γένοβας κ.λπ., και τέλος οι «δούλοι» του, οι διάφοροι μικροί τοπικοί ηγεμόνες της Αρμενίας, της Σερβίας κ.λπ.

Ιωάννης Καραγιαννόπουλος, Το Βυζαντινό κράτος, Εκδόσεις Βάνιας, 2001, σσ. 282-283.

Δραστηριότητες

Κατανοώ: Ποια ήταν τα τέσσερα επίπεδα της ιεραρχίας στη βυζαντινή Οικουμένη; Αντιστοιχίστε κάθε επίπεδο με τους ηγεμόνες που αναφέρονται στην πηγή.
Αναλύω: Ο Καραγιαννόπουλος χρησιμοποιεί τη μεταφορά της «οικογένειας» για να περιγράψει τις διεθνείς σχέσεις του Βυζαντίου. Εξηγήστε γιατί η χρήση οικογενειακής ορολογίας — τέκνα, αδελφοί, φίλοι, δούλοι — ήταν ένα αποτελεσματικό διπλωματικό εργαλείο.
Αξιολογώ: Η πηγή δείχνει ότι Γάλλοι και Γερμανοί ηγεμόνες θεωρούνταν «αδελφοί», ενώ Σέρβοι και Αρμένιοι «δούλοι». Σκεφτείτε αν αυτή η ιεραρχία αντανακλούσε πραγματικές σχέσεις εξουσίας ή αποτελούσε μια ιδεολογική κατασκευή που δεν ανταποκρινόταν πάντα στην πραγματικότητα.
Συνδέω: Στο σύγχρονο διεθνές σύστημα, ο ΟΗΕ βασίζεται στην αρχή της τυπικής ισοτιμίας όλων των κρατών — αλλά στην πράξη ορισμένα κράτη (π.χ. τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας) έχουν μεγαλύτερη ισχύ. Συγκρίνετε αυτή τη σύγχρονη πραγματικότητα με τη βυζαντινή ιεραρχία της Οικουμένης.