Βένετοι και Πράσινοι

Συμβουλή: Πέρασε το ποντίκι πάνω από τις χρωματισμένες λέξεις για να δεις τι σημαίνουν!

Ο G. Ostrogorsky αναλύει τον ρόλο των δήμων στη βυζαντινή πολιτική ζωή, διορθώνοντας μια διαδεδομένη παρανόηση σχετικά με τον κοινωνικό τους χαρακτήρα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Τα κόμματα των Βενέτων και των Πρασίνων, με διορισμένους από την κυβέρνηση ηγέτες, ασκούσαν πολύτιμες δημόσιες λειτουργίες, ιδιαίτερα στη φρούρηση των πόλεων και στην ανοικοδόμηση των τειχών τους. Έτσι οι Βένετοι και οι Πράσινοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε όλες τις μεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας ως φορείς και εκπρόσωποι των πολιτικών τάσεων του λαού. Είναι λάθος να θεωρούμε τους Βενέτους ως το κόμμα της αριστοκρατίας και τους Πρασίνους ως το κόμμα των κατώτερων κοινωνικών τάξεων. Κατά κανόνα τα ευρύτερα στρώματα του λαού αποτελούσαν το κύριο σώμα και των δύο κομμάτων· ωστόσο φαίνεται ότι τα ηγετικά στελέχη των Βενέτων προέρχονταν από τις παλαιές αριστοκρατικές οικογένειες των Ελληνο-ρωμαίων μεγαλοκτημόνων συγκλητικών, ενώ η ηγεσία των Πρασίνων ανήκε στην τάξη των εμπόρων και των βιοτεχνών, καθώς επίσης και στην τάξη των αυλικών και των λειτουργών της οικονομικής διοικήσεως, που προέρχονταν κυρίως από τις ανατολικές επαρχίες. Έτσι οι Βένετοι αντιπροσώπευαν την ελληνική ορθοδοξία, ενώ οι Πράσινοι υποστήριζαν τον μονοφυσιτισμό ή τις άλλες ανατολικές αιρέσεις.

George Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, μτφ. Ιωάννης Παναγόπουλος, τ. Α΄, Εκδόσεις Πατάκη, 2012, σ. 129.

Δραστηριότητες

Κατανοώ: Ποιες δημόσιες λειτουργίες ασκούσαν οι δήμοι των Βενέτων και των Πρασίνων; Ποια ήταν η κοινωνική προέλευση της ηγεσίας καθενός από τα δύο κόμματα;
Αναλύω: Ο Ostrogorsky υποστηρίζει ότι «είναι λάθος να θεωρούμε τους Βενέτους ως το κόμμα της αριστοκρατίας και τους Πρασίνους ως το κόμμα των κατώτερων τάξεων». Εξηγήστε πού εντοπίζει τη διαφορά — στη βάση ή στην ηγεσία των δύο κομμάτων — και γιατί αυτή η διάκριση είναι σημαντική.
Αξιολογώ: Η πηγή δείχνει ότι θρησκεία και πολιτική ήταν αλληλένδετες στο Βυζάντιο: οι Βένετοι ορθόδοξοι, οι Πράσινοι μονοφυσίτες. Κρίνετε αν αυτή η σύνδεση ενίσχυε ή αποδυνάμωνε τη συνοχή της αυτοκρατορίας.
Συνδέω: Τα σύγχρονα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα εκπροσωπούν διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και ιδεολογίες, αλλά η βάση τους συχνά περιλαμβάνει πολίτες από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Συγκρίνετε αυτή τη δομή με τους βυζαντινούς δήμους — ποιες ομοιότητες και ποιες ουσιαστικές διαφορές εντοπίζετε;