Όταν μονωτικά υλικά τρίβονται το ένα με το άλλο,
δημιουργούνται ηλεκτροστατικά φορτία, καθώς ηλεκτρόνια
μετακομίζουν από τη μία επιφάνεια στην άλλη, χωρίς να μπορούν να
επιστρέψουν πίσω.
Όταν βρίσκεσαι μέσα σε ένα αυτοκίνητο που κινείται,
φορώντας συνθετικά ρούχα, ή όταν βαδίζεις φορώντας συνθετικά
παπούτσια, το σώμα σου προσλαμβάνει ηλεκτρόνια, λόγω της τριβής
με τα καθίσματα του αυτοκινήτου ή το δάπεδο στο οποίο βαδίζεις.
Αγγίζοντας στη συνέχεια ένα μεταλλικό αντικείμενο, που μπορεί να
είναι η πόρτα του αυτοκινήτου ή το πόμολο μιας πόρτας,
αισθάνεσαι τη δυσάρεστη αίσθηση μιας ηλεκτρικής εκκένωσης. Το
ηλεκτρικό τόξο που προκαλείται μπορεί να φθάσει μέχρι και 15kV,
που δεν αποτελεί κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, καθώς το
ηλεκτρικό φορτίο είναι πολύ μικρό. Έτσι, στους χώρους που ζεις
και κινείσαι δε χρειάζεσαι κανενός είδους προφύλαξη. Το όριο της
εκκένωσης για να μη γίνεται αντιληπτή είναι τα 2kV και εξαρτάται
από τα υλικά που τρίβονται και τα επίπεδα της υγρασίας στην
ατμόσφαιρα. Με υγρασία πάνω από 50%-60% το φαινόμενο δεν
παρατηρείται, ενώ σε χώρους με κλιματισμό ξεραίνεται η
ατμόσφαιρα και το φαινόμενο είναι εντονότερο.
Υπάρχουν όμως χώροι όπου η ύπαρξη
ηλεκτροστατικών φορτίων προκαλεί σημαντικά προβλήματα. Αυτό
συμβαίνει στα χειρουργεία των νοσοκομείων, όπου υπάρχουν
πολλά ευαίσθητα μηχανήματα, αλλά και εύφλεκτα αέρια. Ακόμη,
σε χώρους όπου χρησιμοποιούνται εκρηκτικές ή εύκολα
αναφλέξιμες ουσίες, όπως αποθηκευτικοί χώροι πυρομαχικών ή
πυροτεχνημάτων και σταθμοί παραγωγής γκαζιού.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου
χρειάζεται προστασία από κατά λάθος επαφή με υψηλή ηλεκτρική
τάση, όπως μπροστά σε ηλεκτρικούς πίνακες και σε σημεία
συναρμολόγησης ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών.
Για τις ειδικές ανάγκες που προκύπτουν, κατασκευάζονται τριών ειδών ειδικά δάπεδα:
- Αντιστατικά δάπεδα, στα οποία η εκφόρτιση γίνεται μόλις ξεπεραστούν τα 2kV. Έτσι η τιμή της διαφοράς δυναμικού δε θα υπερβεί αυτή την τιμή για να γίνει αισθητή η εκκένωση από τον άνθρωπο.
- Αγώγιμα δάπεδα, τα οποία τοποθετούνται με χρήση αγώγιμης κόλλας και πλέγμα χαλκού που οδηγείται σε μια γείωση, οπότε δεν επιτρέπουν τη συγκέντρωση ηλεκτρικών φορτίων.
- Μονωτικά δάπεδα, με πολύ μεγάλη ηλεκτρική αντίσταση ώστε να εμποδίζεται η κίνηση των ηλεκτρονίων και να προσφέρουν ηλεκτρική μόνωση. Αυτά φτιάχνονται συνήθως από καουτσούκ.
Σε κάθε περίπτωση ακολουθείται ο εξής απλός κανόνας:
- Μικρότερη αντίσταση σημαίνει καλύτερος αγωγός ηλεκτρισμού, άρα ευκολότερη απομάκρυνση των φορτίων προς τη γείωση.
- Μεγαλύτερη αντίσταση σημαίνει κακός αγωγός του ηλεκτρισμού, άρα μεγαλύτερη προστασία από ηλεκτροπληξία.
