Ο Μαρτίνος Λούθηρος (Martin Luther, 10 Νοεμβρίου 1483 – 18 Φεβρουαρίου 1546) ήταν Γερμανός, Καθολικός μοναχός και ιερέας, καθηγητής πανεπιστημίου, θεολόγος, ηγέτης της Μεταρρύθμισης του 16ου αιώνα στη Γερμανία και θεμελιωτής των χριστιανικών δογμάτων και των πρακτικών του Προτεσταντισμού. Ο Λούθηρος εξέφρασε την αντίθεσή του στην εξουσία του Πάπα Ρώμης, στα «συγχωροχάρτια» και σε άλλες πρακτικές της Καθολικής Εκκλησίας συντάσσοντας «95 Θέσεις» εναντίον τους. Αυτές τις θυροκόλλησε στον Μητροπολιτικό ναό της Βιτεμβέργης (Γερμανία) στις 31 Οκτωβρίου 1517. Με τον τρόπο αυτό, δήλωσε, επισήμως, τη διαμαρτυρία του απέναντι στην Καθολική Εκκλησία αλλά και τις δικές του θέσεις για τον Χριστιανισμό. Οι ιδέες του διαδόθηκαν αστραπιαία από φίλους και υποστηρικτές του, λαϊκούς και μοναχούς ή ιερωμένους. Ο Πάπας Ρώμης Λέων Ι΄ αφόρισε με Βούλα ορισμένες, τις μισές σχεδόν, από τις «95 Θέσεις» και ζήτησε από τον Λούθηρο να τις καταδικάσει δημόσια (1520). Ο τελευταίος, όμως, έκαψε δημοσίως τη Βούλα και τον Ιανουάριο του 1521, τελικά, αφορίστηκε από τον Πάπα Ρώμης. Στη συνέχεια, ο Λούθηρος κλήθηκε σε απολογία ενώπιον της Δίαιτας (αυτοκρατορικής συνέλευσης) της Βορμς, τον Απρίλιο του 1521, αλλά εκεί, αρνήθηκε να ανακαλέσει τις θέσεις του. Τα επόμενα χρόνια ο Λούθηρος συνέταξε αρκετά κείμενα, εξηγώντας τις θέσεις του και μετέφρασε τη Βίβλο από τα λατινικά στα γερμανικά, γεγονός που συνέβη για πρώτη φορά στην Ιστορία. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1530, ο αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Γερμανίας) Κάρολος ο Ε΄, στη Δίαιτα της Αυγούστας (Άουγκσμπουργκ) έθεσε τον Λούθηρο εκτός νόμου ως αιρετικό και αποκήρυξε τις ιδέες του, τον Λουθηρανισμό. Στη Δίαιτα κατατέθηκε το κείμενο Ομολογία της Αυγούστας, με το οποίο εξηγούνταν οι βασικές θεολογικές θέσεις του Λουθήρου και των υποστηρικτών του μεταρρυθμιστικού κινήματος. Οι οπαδοί του Λουθήρου και Γερμανοί ηγεμόνες που τον υποστήριξαν εκεί, διαμαρτυρήθηκαν για την καταδίκη και για τον λόγο αυτό ονομάστηκαν διαμαρτυρόμενοι (προτεστάντες, από το λατινική λέξη protesto, που σημαίνει διαμαρτυρία). Η Μεταρρύθμιση ή, αλλιώς, πλέον, Διαμαρτύρηση, λαμβάνοντας και πολιτικά χαρακτηριστικά, διαδόθηκε και σε άλλες χώρες, κυρίως στη Βόρεια Ευρώπη, με διάφορες παραλλαγές, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία εκφράστηκε, εκκλησιαστικά, με τη λεγόμενη Καθολική Αντιμεταρρύθμιση, στη Σύνοδο του Τρέντο/Τριδέντου (1545-1563). Ο Λούθηρος απεβίωσε το 1546.