Παρακάτω μπορείτε να βρείτε συμπληρωματικό ή εναλλακτικό υλικό σχετικά με τον Χριστιανισμό στην Ανατολή και στη Δύση.
Δραστηριότητα 1
Γνωρίστε μνημεία και στοιχεία πολιτισμού από τις Αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες μέσα από εικονικές επισκέψεις του Google Arts & Culture (artsandculture.google.com):
- Ποιοι είναι οι Κόπτες Χριστιανοί της Αιγύπτου; Μάθετε για τη μεγαλύτερη χριστιανική ομάδα στη Μέση Ανατολή. Από American Research Center in Egypt (ARCE).
- Κοπτική Τέχνη. Μια μοναδική καλλιτεχνική παράδοση από το παρελθόν της Αιγύπτου. Από American Research Center in Egypt (ARCE).
- Μουσείο Μονής Αγίου Αντωνίου. Το μουσείο φιλοξενεί αντικείμενα από την ιστορία του μοναστηριού 1700 ετών. Από American Research Center in Egypt (ARCE).
- Καθεδρικός Ναός και Εκκλησίες Εχμιάτσιν και Αρχαιολογικός Χώρος Zvartnots. Εξαιρετικά παραδείγματα σχεδιασμού αρμενικών εκκλησιών και η επιρροή του στην περιοχή. Από UNESCO World Heritage.
- Μοναστήρια Haghpat και Sanahin, Αρμενία. Εξαιρετικά δείγματα της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στην Αρμενία. Από UNESCO World Heritage.
- Αρχική Αγία Χειρόγραφα. Στιγμιότυπα από τη συλλογή στο Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας της Δημοκρατίας της Αρμενίας. Από Yerevan Biennial Art Foundation.
Λέξεις-κλειδιά που μπορείτε να αναζητήσετε: Coptic Christians, Coptic Art, Monastery of Saint Anthony Museum, UNESCO, Zvartnots, Haghpat, Sanahin, YBAF, Saint Manuscripts
Δραστηριότητα 2
Δημιουργήστε ένα κολάζ φωτογραφιών, συμβατικό ή ψηφιακό, με φωτογραφικά στιγμιότυπα από τη ζωή, την τέχνη και τον πολιτισμό των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών. Να συμπεριλάβετε και τα περιγραφικά σχόλιά σας για τις Εκκλησίες αυτές.
Δραστηριότητα 3
Αναζητήστε πληροφορίες για τους σημερινούς προκαθημένους των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών. Δημιουργήστε ένα σύντομο Βιογραφικό Λεξικό για αυτούς. Μπορείτε να το εμπλουτίσετε με βιογραφικά στοιχεία των προκαθημένων των Εκκλησιών.
Δραστηριότητα 4
Τα τελευταία 20 χρόνια εξαιτίας των μεγάλων γεωπολιτικών αλλαγών στον ευρύτερο χώρο της Μέσης Ανατολής χιλιάδες Χριστιανοί των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών έχουν πέσει θύματα της βίας, της μισαλλοδοξίας και του πολέμου και είτε έχουν χάσει τη ζωή τους, είτε έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους και να γίνουν πρόσφυγες. Αναζητήστε στοιχεία για θέμα αυτό.
Δραστηριότητα 5
Ζωγραφίστε στιγμιότυπα από τις κρίσιμες ημέρες του Ιουλίου του 1054 μ.Χ. Δημιουργήστε με τις ζωγραφιές σας, ατομικά ή ομαδικά, ένα κόμικ.
Δραστηριότητα 6
Παρακολουθήστε την ομιλία του Ομότιμου Καθηγητή του
Πανεπιστημίου του Graz Γρηγόριου Λαρεντζάκη στο YouTube (κανάλι:
CEMES) με τίτλο: «Υπάρχει ‘κανονικό’ Σχίσμα
Ρώμης-Κωνσταντινουπόλεως;» στη σειρά διαλέξεων του Κέντρου CEMES
με θέμα την Αναζήτηση της ορατής ενότητας της Εκκλησίας του
Χριστού.
Παρακολουθήστε τη συνέντευξη του Καθηγητή
του Ε.Κ.Π.Α. Δημήτριου Μόσχου στο YouTube (κανάλι: Απαρχή), με
τίτλο: «Το Σχίσμα Ορθοδόξου και Καθολικής Εκκλησίας».
Παρουσιάστε τα επιχειρήματα των ομιλητών στην ολομέλεια.
Δραστηριότητα 7
Αναζητήστε στο διαδίκτυο έργα τέχνης της Δύσης με θρησκευτικό περιεχόμενο. Βρείτε ομοιότητες και διαφορές μεταξύ τους.
Δραστηριότητα 8
Δημιουργήστε ένα κολάζ φωτογραφιών, συμβατικό ή ψηφιακό, με τεχνουργήματα από την προρομανική, τη ρομανική και τη γοτθική τέχνη.
Δραστηριότητα 9
Αναζητήστε ζωγράφους και έργα τους από την εποχή της Αναγέννησης και του Μανιερισμού. Διαλέξτε ένα και μιλήστε για το έργο και τον καλλιτέχνη του στην τάξη.
Δραστηριότητα 10
Αναζητήστε πληροφορίες για την Α΄ και τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού. Συγκρίνετε το έργο των δύο Συνόδων. Παρουσιάστε τις τυχόν ομοιότητες και τις διαφορές τους.
Δραστηριότητα 11
Στην ελληνική πραγματικότητα χρησιμοποιούνται διάφοροι όροι όταν
αναφερόμαστε στους Καθολικούς. Η αυτοσυνειδησία τους, όμως,
ορίζεται ως εξής: «Η Καθολική Εκκλησία είναι εκείνη η Εκκλησία
που αναγνωρίζει ως ορατή κεφαλή της τον εκάστοτε Επίσκοπο της
Ρώμης και διάδοχο του Αποστόλου Πέτρου (Πάπας) και συνδέονται
μαζί του οι τοπικές Εκκλησίες και οι ανά τον κόσμο πιστοί τους
με δεσμούς πίστεως, αλλά και διοίκησης. Η Καθολική Εκκλησία
θεωρεί ότι ερμηνεύει αυθεντικά το σύνολο του Λόγου του Θεού με
την Παράδοσή της και για τούτο, αλλά και επειδή βρίσκεται σε όλο
τον κόσμο έχει επιλέξει τον τίτλο «Καθολική»» (π. Μάρκος Γ.
Φώσκολος).
Διαβάστε περισσότερα για τους διαφορετικούς όρους που
χρησιμοποιούνται στο άρθρο του π. Μάρκου Γ. Φώσκολου, Καθολικοί
ή Ρωμαιοκαθολικοί; Δυτικοί, Παπικοί ή Λατίνοι; Ή τι άλλο, τέλος
πάντων;
Ποιος όρος νομίζετε ότι πρέπει να χρησιμοποιείτε όταν γίνεται
αναφορά στους Καθολικούς; Αιτιολογήστε κατάλληλα την απάντησή
σας.
Δραστηριότητα 12
Αναζητήστε πληροφορίες για την παρουσία της Καθολικής Εκκλησίας και των κοινοτήτων της στην Ελλάδα. Δημιουργήστε έναν ψηφιακό χάρτη προσθέτοντας επάνω του πληροφορίες για κάθε ναό και κοινότητα. Ανακαλύψτε την μακρόχρονη ιστορία των Καθολικών κοινοτήτων, ιδιαίτερα, της νησιωτικής Ελλάδας.
Δραστηριότητα 13
Γνωρίστε το έργο του καλλιτέχνη Mino Cerezo Barredo κάνοντας
περιήγηση στην ιστοσελίδα: servicioskoinonia.org/cerezo.
Εμπνευστείτε από την τεχνοτροπία των αφισών του και δημιουργήστε
τη δική σας για κάποιο θέμα του φετινού μαθήματος των
θρησκευτικών.
Δραστηριότητα 14
Αναζητήστε στο διαδίκτυο άρθρα γνώμης για την Εγκύκλιο Επιστολή του Πάπα Φραγκίσκου «Αδελφοί όλοι» («Fratelli tutti»), 2020. Παρουσιάστε κριτικά τις διαφορετικές θέσεις που έχουν διατυπωθεί για την Επιστολή. Δημιουργήστε μια ζωγραφιά που να απεικονίζει τις διαφορετικές θέσεις που έχουν εκφραστεί.
Δραστηριότητα 15
Δείτε την ταινία «A Hiden Life» («Μια Κρυφή Ζωή») του Τέρενς Μάλικ (2019). Το έργο βασίστηκε στη ζωή του Φραντς Γιέγκερστετερ (1907-1943), ενός ευσεβούς Καθολικού Χριστιανού που ήταν χωρικός. Αντί για όρκο πίστης στον Χίτλερ και το Γ΄ Ράιχ, δήλωσε αντιρρησίας συνείδησης και πιστός στον δικό του βασιλέα. Η άρνηση πίστης στον Χίτλερ έφερε την καταδίκη του.
Δραστηριότητα 16
Δείτε ντοκιμαντέρ για τον Μαρτίνο Λούθηρο και την εποχή της Μεταρρύθμισης. Χρησιμοποιώντας την τεχνική «αρνητικό / θετικό» πάρτε θέση για τη σημασία της Μεταρρύθμισης για την Ευρώπη.
Δραστηριότητα 17
Δείτε την ταινία «Luther» («Λούθηρος») του Έρικ Τιλλ (2003). Συγκρίνετε την κινηματογραφική αφήγηση με όσα μάθατε για αυτόν στο μάθημα.
Δραστηριότητα 18
Ο Λούθηρος έδωσε τεράστιο αγώνα για να στηρίξει τη Μεταρρύθμιση.
«Η δραστηριότητα του Λουθήρου στην προσπάθεια της οικοδόμησης
της καινούργιας εκκλησίας δεν έχει προηγούμενο. Συχνά μέσα στην
ίδια Κυριακή κάνει τέσσερις ομιλίες, τη μια πίσω απ’ την άλλη. Ο
αριθμός των κηρυγμάτων του που διασώζεται φτάνει τα 2.300. Μόνο
μέσα στο 1528 εκφωνεί μέσα σε 145 μέρες 195 κηρύγματα. Κάθε
τρεις μήνες παραδίδει βιβλικά μαθήματα επί δύο εβδομάδες από
τέσσερις μέρες κάθε εβδομάδα. Τα αμέτρητα προβλήματα που
αντιμετωπίζει ανάμεσα στους πιστούς κι αρκετές από τις
εκδηλώσεις τους τον κάνουν να λυγίζει πότε-πότε: «Και τι δε θα
’δινα για να ξεφύγω από τις δυστροπίες του εκκλησιάσματος και να
κοιτάζω τα φιλικά μάτια των ζώων», αναστενάζει εκδηλώνοντας έτσι
την ενδόμυχη λαχτάρα του για την ήσυχη αγροτική ζωή. Το
συγγραφικό του έργο είναι ασύλληπτο σε όγκο. Θεωρείται ο
πολυγραφότερος από όλες τις θρησκευτικές προσωπικότητες της
ιστορίας. Εκτός από τα φυλλάδια, που γι’ αυτά μιλήσαμε πιο πριν,
τα γραπτά του καλύπτουν 102 χοντρούς τόμους του περίφημου
εκδοτικού οίκου της Βαϊμάρης, ανάμεσά τους ένα βιβλίο προσευχών,
ένα υμνολόγιο, δυο κατηχήσεις, πολλές ερωτήσεις κι απαντήσεις
πάνω στις βασικές αρχές της πίστης. Κι όλα αυτά δίπλα στα
τακτικά του καθήκοντα σαν καθηγητή στο πανεπιστήμιο.» (κείμενο
του Στέφανου Κατσάρκα, Μαρτίνος Λούθηρος: ο μεταρρυθμιστής, ο
χριστιανός, ο άνθρωπος, (1983).
Με αφορμή το κείμενο, χρησιμοποιείστε την τεχνική της
«ανακριτικής καρέκλας» για να εισέλθετε στον κόσμο του Λούθηρου.
Σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε για τον Λούθηρο;
Δραστηριότητα 19
Αναζητήστε πληροφορίες για τις προτεσταντικές, όλων των τύπων και ομάδων, Εκκλησίες και κοινότητες στην Ελλάδα. Δημιουργήστε μια «εφημερίδα τοίχου» για αυτές.
Δραστηριότητα 20
Δείτε τις ταινίες «Selma» («Σέλμα») της Άβα ΝτυΒερνέ, (2014) και «Rustin» του Τζόρτζ Γούλφ (2023). Με έμπνευση από τις ταινίες γράψτε ένα κείμενο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και δημιουργήστε τις δικές σας αφίσες για τις ταινίες.
Δραστηριότητα 21
Γνωρίστε τον Λουθηρανό πάστορα Ντίντριχ Μπονχέφερ. Κάντε έρευνα για τη ζωή και το έργο του και παρουσιάστε την στην τάξη.
Δραστηριότητα 22
Γνωρίστε τον Αγγλικανό Επίσκοπο Ντέσμοντ Τούτου. Κάντε έρευνα για τη ζωή και το έργο του και παρουσιάστε την στην τάξη.
Δραστηριότητα 23
Αναπαραστήστε μία συνομιλία ανάμεσα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, τον Ντίντριχ Μπονχέφερ και Ντέσμοντ Τούτου. Υιοθετήστε ρόλους και εφαρμόστε στην τάξη. Τι θα συζητούσαν μεταξύ τους; Τι θα έλεγαν για τον σημερινό κόσμο;
Δραστηριότητα 24
Πάπας Ρώμης Φραγκίσκος και Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος διαλεγόμενοι. Κάντε έρευνα για τις συναντήσεις τους. Πόσες φορές έχουν συναντηθεί; Για ποια θέματα συζήτησαν; Ποιες είναι οι μεταξύ τους σχέσεις;
Δραστηριότητα 25
Διαβάστε το απόσπασμα από το Μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης
Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Κρήτη, 2016) εδώ:
Ποιες σκέψεις σας δημιουργούνται από την ανάγνωση του κειμένου;
Δραστηριότητα 26
Διαβάστε το απόσπασμα από το Κείμενο με τίτλο Σχέσεις της
Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον Λοιπόν Χριστιανικόν Κόσμον της
Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Κρήτη, 2016)
εδώ:
Μεταγράψτε το κείμενο στα Νέα Ελληνικά. Εντοπίστε στο κείμενο
τους λόγους για τους οποίους συμμετέχει η Ορθόδοξη Εκκλησία στον
οικουμενικό διάλογο.
Δραστηριότητα 27
Αναζητήστε στο διαδίκτυο τις συναντήσεις Αρχιεπισκόπων Αθηνών με Πάπες της Ρώμης. Δημιουργήστε μια χρονογραμμή για αυτές και ένα κολάζ φωτογραφικών στιγμιοτύπων. Για ποια θέματα συζήτησαν; Τι απορίες έχετε ακόμη για το θέμα; Τι θα θέλατε αν διερευνήσετε περισσότερο;
Δραστηριότητα 28
Στο οικουμενικό κείμενο με τίτλο «Οικουμενική Χάρτα (Charta
Oecumenica) – Κατευθυντήριες Γραμμές για την αύξουσα συνεργασία
μεταξύ των Εκκλησιών στην Ευρώπη» (2001) που συνυπογράφουν η
Διάσκεψη Ευρωπαϊκών Εκκλησιών και το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών
Επισκοπικών Συνόδων της Καθολικής Εκκλησίας διαβάζουμε «Είναι
ιδιαίτερα σπουδαίο να αναγνωρίσουμε τα πνευματικά χαρίσματα των
διαφόρων χριστιανικών παραδόσεων, να μάθουμε ο ένας από τον άλλο
και έτσι να ωφεληθούμε αμοιβαία. Για την παραπέρα ανάπτυξη της
Οικουμένης είναι ιδιαίτερα απαραίτητο να εμπλέξουμε τις
εμπειρίες και τις προσδοκίες των νέων και να συντελέσουμε στην
όσο το δυνατό μεγαλύτερη συμμετοχή τους» (ΙΙ.3).
Με γνώμονα το παραπάνω σημείο καταθέστε τις ιδέες σας για την
ανάπτυξη του οικουμενικού διαλόγου σε επίπεδο νεολαίας.
Δραστηριότητα 29
Η Εκκλησία της Ελλάδας αποτελεί ιδρυτικό μέλος τόσο του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών, όσο και του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών. Ποιες προτάσεις θα κάνατε στη Συνοδική Επιτροπή σχετικά με τον οικουμενικό διάλογο στην Ελλάδα;
Δραστηριότητα 30
Επισκεφτείτε τον ιστοχώρο της Γραμματείας για την Προώθηση της Χριστιανικής Ενότητας (christianunity.va) και διερευνήστε τις προσπάθειες της Καθολικής Εκκλησίας για την ενότητα των Χριστιανών.