Αφού μελετήσετε το ποίημα του Καβάφη στο Ανθολόγιο και το παρακάτω δημοτικό τραγούδι «’Πάρθεν η Ρωμανία …» και αφού παρακολουθήσετε το slideshow, να εντοπίσετε και να γράψετε στο πλαίσιο που σας δίνεται τα κοινά τους στοιχεία.
Η Κωνσταντινούπολη, το 1453, έπεσε στα χέρια των Τούρκων και 8 χρόνια αργότερα, το 1461, καταλύθηκε η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. Για τον ποντιακό ελληνισμό τα δύο αυτά γεγονότα υπήρξαν συγκλονιστικά και δεν έπαυσαν να εμπνέουν τους δημιουργούς.
’Πάρθεν η Ρωμανία…
Έναν πουλίν, καλόν πουλίν, εβγαίν’
από την Πόλιν,
ουδέ σ’ αμπέλια
’κόνεψεν1
, ουδέ σα περιβόλια,
επήγεν και ν’
εκόνεψεν σ’ Αγια-Σοφιάς την Πόρταν.
Έδειξεν2 τ’
έναν το φτερόν, σο3 αίμαν βουτεμένον.
Και σ’ άλλο το
φτερόν άθε, χαρτίν βαστά γραμμένον.
Ατό4 κανείς
’κι αναγνώθ’, κανείς ’κι
ξέρ’ ντο λέγει,
μηδέ κι ο Πατριάρχης μου με όλους τους παπάδες.
Κι έναν παιδίν, καλόν παιδίν, πάει και αναγνώθει.
Σίτ’5 αναγνώθει, σίτια κλαίει, σίτια κρούει την
καρδίαν:
— Ν’ αηλί εμάς και
βάι εμάς, ’πάρθεν η
Ρωμανία!
Χάθηκε η Ρωμιοσύνη
(Απόδοση στη νέα ελληνική)
Ένα πουλί, καλό πουλί, από την Πόλη βγαίνει
κι ουδέ στ’ αμπέλια
στάθηκε κι ουδέ στα περιβόλια,
φτερούγισε και κόνεψε στ’
Αγια-Σοφιάς την Πόρτα.
Έδειξε τόνα το φτερό κι ήταν ματοβαμμένο.
Στην άλλη τη φτερούγα του χαρτί βαστά γραμμένο.
Να το διαβάσει δεν μπορεί το μήνυμα κανένας,
μηδέ κι ο Πατριάρχης μου με τους παπάδες όλους.
Κι ένα παιδί, καλό παιδί, το μήνυμα διαβάζει.
Διαβάζοντας και κλαίοντας, τούτα τα λόγια λέει:
— Αλλοί* σε μας, αλλοί σε μας, η Ρωμιοσύνη
’χάθη!
Πηγή: Στάθης Ι. Ευσταθιάδης, Τα τραγούδια του Ποντιακού Λαού, εκδ. Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη 1981.
*Αλλοί: ορθογραφία ποιήματος
1κονεύω: σταθμεύω
2έδειξεν: έσεισε, τίναξε
3σο: στο
4ατό: αυτό
5σίτ’: ενώ
6κρούω: δέρνω, χτυπώ