Να διαβάσετε τα παρακάτω αποσπάσματα για τον θρύλο, ο οποίος αναφέρεται στα γεφύρια και τις ανθρωποθυσίες, από το βιβλίο Τα τραγούδια του ποντιακού λαού, του Στάθη Ι. Ευσταθιάδη.

   Στο ποιητικό κείμενο (Της τρίχας το γιοφύρι) κυριαρχεί ο συγκλονιστικός θρύλος: Για να στεριώσει το γιοφύρι, χρειάζεται μια ανθρωποθυσία. Και πρέπει να θυσιαστεί ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, η γυναίκα του πρωτομάστορα. Πρέπει ο πρωτεργάτης, ο πρωταγωνιστής της ζωής, να θυσιάσει στον βωμό της κοινωνίας την εκλεκτή και αγαπημένη του συντρόφισσα, τη γυναίκα του. Είναι εμφανές το τραγικό στοιχείο.
   Το τραγούδι αντανακλά έννοιες που χάνονται στα βάθη των ελληνικών αιώνων. Δεσπόζουν στο κείμενό του προχριστιανικά στοιχεία. Το φαινόμενο των ανθρωποθυσιών είναι γνωστό στην αρχαία Ελλάδα. Θυσιάζονται πρόσωπα και μάλιστα αγαπημένα, για να εξασφαλιστεί η συμπαράσταση των θεών, προκειμένου να πετύχουν οι άνθρωποι σε μια εθνική ή κοινωνική τους προσπάθεια. Θυσιάζει ο Αγαμέμνονας την θυγατέρα του Ιφιγένεια στον βωμό της θεάς Αρτέμιδας, για να φυσήσει «ούρειος άνεμος», ώστε να ξεκινήσουν τα καράβια για την Τροία.
   Δεν γίνονται όμως ανθρωποθυσίες μόνο για εθνικούς και κοινωνικούς σκοπούς. Πραγματοποιούνται και όταν ορισμένα άτομα θέλουν να φανερώσουν την απόλυτη πίστη τους προς το θεό. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Ιεφθάε, ενός των επτά κριτών του Ισραήλ, ο οποίος θυσιάζει αυθόρμητα την θυγατέρα του, για να ευχαριστήσει τον Θεό, επιστρέφοντας νικητής, επικεφαλής Ισραηλιτών, εναντίον Αμμωνιτών.
  Με τον χριστιανισμό οι ανθρωποθυσίες με θρησκευτικό περιεχόμενο καταργούνται. Παρ’ όλα αυτά, οι ανθρωποθυσίες συνεχίζονται και στους μετά Χριστόν αιώνες, ακόμη και στον χριστιανικό χώρο, καθώς προκύπτει από τα αυστηρά μέτρα, που παίρνει η Εκκλησία ενάντια στους κτίστες, που εξακολουθούν την τραγική αυτή συνήθεια.
  Πάντως η εφαρμογή του εθίμου στη διαδρομή των αιώνων αποτελεί γεγονός, καθώς αποδεικνύεται από την ανασκαφή θεμελίων διαφόρων κτισμάτων, όπου βρέθηκαν κρανία και άλλα οστά ανθρώπων. Υπόλειμμα του τραγικού εθίμου αποτελεί σήμερα η σφαγή πετεινού στα θεμέλια κτίσματος πριν από την ανέγερσή του.
  Ο μύθος έχει βαθύτερες ηθικές, κοινωνικές και ψυχολογικές προεκτάσεις, οι οποίες ισχύουν και σήμερα. Συμβολίζουν την έννοια και το περιεχόμενο των μεγάλων κοινωνικών έργων, που απαιτούν υπέρτατες θυσίες.
   Το τραγούδι δεν είναι μόνο γνωστό στο χώρο της Μικράς Ασίας και του Πόντου, αλλά και σε ολόκληρο τον βαλκανικό χώρο. Βασικές παραλλαγές του συναντούμε στην Ήπειρο «Της Άρτας το γιοφύρι», στην Κύπρο, στα Άδανα της Μ. Ασίας και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος. Έχουμε και βουλγάρικες και σέρβικες παραλλαγές.
   Αν το τραγούδι έχει μια «αρχική» πατρίδα ή δημιουργήθηκε με τρόπο ανεξάρτητο σε διάφορες περιοχές, είναι ένα γενικό και σχεδόν άλυτο πρόβλημα της επιστήμης της λαογραφίας.
  Ξέρουμε από την ελληνική μυθολογία το «τρίχινο γεφύρι» του Άδη με τους τρεις ποταμούς «Αχέρων, Κωκυτός και Περιφλεγέθων» (Αχέρων - Wikipedia). Τρία ποτάμια με τρία γεφύρια ή ένα γεφύρι με τρεις καμάρες. Οι ψυχές, για να πάνε στον Άδη, πρέπει να περάσουν από το τρίχινο γεφύρι, που τρέμει και σαλεύει, με αποτέλεσμα πολλές ψυχές να πέφτουν κάτω στο βάραθρο, μέσα στα ελώδη νερά και να χαθούν. Ο σχετικός μύθος, πολύ αργότερα, μπαίνει στην παράδοση μουσουλμανικών λαών. Ο τίτλος λοιπόν της ποντιακής παραλλαγής «τρίχας γεφύρ’» αποτελεί άμεσο σύνδεσμο με την αρχαία ελληνική παράδοση.
   Στον Πόντο, το γιοφύρι της τρίχας τοποθετείται, κατά την επικρατέστερη άποψη (το διεκδικούν και άλλες περιοχές του Πόντου), στα αριστερά του δημόσιου δρόμου Τραπεζούντας - Ερζερούμ και σε απόσταση 18 περίπου χιλιόμετρα από την Τραπεζούντα.

Σημ.: Διατηρείται η ορθογραφία του συγγραφέα.

Πηγή: Σύνθεση από: Στάθης Ι. Ευσταθιάδης, Τα τραγούδια του ποντιακού λαού, εκδ. Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1981.